Ihráč

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ihráč
Państwo  Słowacja
Kraj  bańskobystrzycki
Powiat Żar nad Hronem
Starosta Ľudmila Febenová[1]
Powierzchnia 20,753[2] km²
Wysokość 485[3] m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

561[3]
27,03 os./km²
Nr kierunkowy 045
Kod pocztowy 967 01 (pošta Kremnica 1)
Tablice rejestracyjne ZH
Położenie na mapie kraju bańskobystrzyckiego
Mapa lokalizacyjna kraju bańskobystrzyckiego
Ihráč
Ihráč
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Ihráč
Ihráč
48°39′21″N 18°57′06″E/48,655833 18,951667
Strona internetowa

Ihráč (węg. Dalos) – wieś (obec) na środkowo-zachodniej Słowacji, w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Żar nad Hronem.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Ihráč leży w Górach Kremnickich, w wąskiej dolinie Ihráčskiego Potoku, ok. 6 km na południowy wschód od Kremnicy. Zabudowania w formie ulicówki ciągną się od ok. 460 do ok. 550 m n.p.m. Centrum wsi leży na wysokości 490 m n.p.m. Od północnego wschodu nad wsią wznosi się szczyt Chlm (też: Horný chlm, Chom; 1012 m n.p.m.). Przez wieś biegnie lokalna droga z Kremnicy przez Nevoľné i Jastrabą do Trnavý Hory w dolinie Hronu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1388 r., gdy należała ona do feudalnego „państwa” zamku Šášov. W końcu XVII w. przeszła na własność komory górniczej w Bańskiej Bystrzycy. Nazwa wsi zmieniała się z biegiem lat: Graach (1388), Jehracz (1773), Ihráč (1808), Hráč (1920), Ihráč (od 1927).

Mieszkańcy znajdowali zatrudnienie przy wydobyciu i przeróbce rud w rejonie Kremnicy, zajmowali się wyrębem drewna, paleniem węgla drzewnego i hodowlą. W XIX w. częste były sezonowe migracje do prac polowych na Nizinie Węgierskiej (słow. pospolicie Dolná zem). W 1905 r. na terenie wsi (w miejscu zw. Roveň) prowadzono próbną eksploatacje tufów trachitowych.

W czasie słowackiego powstania narodowego jesienią 1944 r. mieszkańcy aktywnie wspierali walczące oddziały powstańcze, za co później faszyści część wsi wypalili. Z rąk niemieckich wieś została wyzwolona w nocy z 2 na 3 kwietnia 1945 r.

W 1966 r. wieś posiadała 398 ha ziemi wykorzystywanej rolniczo, w tym 90 ha gruntów ornych. Obecnie pozostały z tego głównie pastwiska, a mieszkańcy wsi pracują przeważnie w leśnictwie oraz w zakładach Żaru nad Hronem i Kremnicy.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znaną mieszkanką Ihráča była zapewne 80-letnia Dora, żona Andreja Struhára, która w 1642 r. została przez mieszkańców Kremnicy oskarżona o czary (dokonywane przy pomocy końskiej czaszki, dwóch gęsich jaj i kilku kamieni), poddana wyrafinowanym torturom, a następnie stracona na Górze Szubienicznej w Kremnicy. Informacja o tym zachowała się do dziś w księdze kremnickiego magistratu.

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi, tuż nad jej centrum, znajduje się pomnik przyrody Ihráčske kamenné more (lokalnie zwane Liška). We wsi również początek znakowanego kolorem szlak turystyczny zielony zielonym szlaku turystycznego, który przez Dolný chlm (812 m n.p.m.) i Chlmový grúň (1076 m n.p.m.) prowadzi do schroniska Hostinec pod głównym grzbietem Gór Kremnickich (ok. 3 godz.).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-17].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-17].
  3. a b Slovakia: Banskobystrický kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-09-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Králik Ivan, Školna Peter, Štrba Ján a kolektív: Kremnické vrchy, Vtáčnik. Turistický sprievodca ČSSR č. 35, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1989, ​ISBN 80-7096-022-1​;
  • Kremnické vrchy, Turistická mapa 1:50 000, wyd. VKÚ Harmanec 2006, ​ISBN 80-8042-440-3​;