Józef Domachowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Domachowski
Data i miejsce urodzenia 13 września 1876
Wielkie Stwolno
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1940
Stutthof (KL)
Proboszcz parafii
św. Piotra i Pawła w Podgórzu
Okres sprawowania 1905–1939
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja diecezja chełmińska
Prezbiterat 15 grudnia 1901
Odznaczenia
Krzyż Zasługi (II RP)

Józef Domachowski (ur. 13 września 1876 w Wielkim Stwolnie, zm. 4 kwietnia 1940[1] w Stutthof (KL)) – polski duchowny katolicki, proboszcz parafii św. Piotra i Pawła na toruńskim Podgórzu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Symboliczny grób ks. Józefa Domachowskiego na tzw. nowym Cmentarzu św. św. Piotra i Pawła w Toruniu
Golgota na cmentarzu św. św. Piotra i Pawła w Toruniu, której budowę zainicjował ks. Józef Domachowski

Święcenia prezbiteratu otrzymał 15 grudnia 1901 w Grudziądzu. W latach 1902–1904 był wikariuszem parafii pw. św. Wawrzyńca w Gnieźnie, a od 1905 był proboszczem parafii św. Piotra i Pawła w Podgórzu[2], będącym w tym okresie podtoruńskim miasteczkiem. Aktywnie uczestniczył w polskim życiu narodowym, wspierał strajk szkolny uczniów polskich w 1906, zainicjował działalność Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży i Stowarzyszenia Robotników Katolickich. Należał do Towarzystwa Naukowego w Toruniu. W 1913 przejął kierownictwo zagrożonego upadłością Banku Ludowego w Toruniu (wcześniej przewodniczył Radzie Nadzorczej), skutecznie porządkując finanse i wyprowadzając instytucję z kryzysu.

W niepodległej Polsce ks. Domachowski nadal był aktywnym działaczem społecznym i narodowym. Społeczność Podgórza z jego inicjatywy zrzeszała się w patriotycznych organizacjach, głównie śpiewaczych, teatralnych i sportowych (m.in. Towarzystwo Śpiewu „Halka”, Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, Bractwo Kurkowe, Podgórski Klub Sportowy). U progu II wojny światowej organizował zbiórki pieniężne na obronność.

16 października 1939 został aresztowany przez Niemców i uwięziony na kilka dni w toruńskim więzieniu Fort VII. Po zwolnieniu mimo zakazu nie zaprzestał działalności kapłańskiej i ponownie trafił do aresztu już 3 listopada tegoż roku. Ponownie został uwięziony w Forcie VII, później 8 stycznia 1940 przewieziony do obozu przejściowego Neufahrwasser, a stamtąd 10‑14 stycznia 1940 przetransportowany do obozu koncentracyjnego KL Stutthof (numer obozowy 8821). Chory na serce, zmarł w obozie z przepracowania 4 kwietnia 1940.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 1995 Rada Miejska Torunia nadała na wniosek Towarzystwa Miłośników Torunia imię ks. Domachowskiego jednej z lewobrzeżnych ulic miasta.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. „Według Szołdrskiego zmarł: 12 III 1940” - Maria Elżbieta Jezierska, Transporty więźniów Fortu VII w Toruniu do Stutthofu Stutthof, Zeszyty Muzeum 4, PL ISSN 0137-5377, s. 166.
  2. Józef Domachowski — Martyrologium, www.swzygmunt.knc.pl [dostęp 2020-04-02].
  3. M.P. z 1930 r. nr 33, poz. 55 „za zasługi na polu pracy narodowo-społecznej”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Zakrzewski, Józef Domachowski, [w:] Słownik biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, Suplement I (pod redakcją Zbigniewa Nowaka), Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Uniwersytet Gdański, Gdańsk 1998.