Józef Roth

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Roth
Józef Roth w 1926 roku
Józef Roth w 1926 roku
Podpis Józef Roth
Imiona i nazwisko Moses Joseph Roth
Data i miejsce urodzenia 2 września 1894 w Brodach k. Lwowa
Data i miejsce śmierci 27 maja 1939 r. w Paryżu

Józef Roth (Joseph Roth, ur. 2 września 1894 w Brodach k. Lwowa, zm. 27 maja 1939 r. w Paryżu) – austriacki pisarz i dziennikarz żydowskiego pochodzenia.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Studiował filozofię i germanistykę we Lwowie i Wiedniu. Uczestniczył jako ochotnik w I wojnie światowej. Roth pracował głównie dla wiedeńskich i berlińskich gazet. W latach dwudziestych był najlepiej opłacanym dziennikarzem w Berlinie. Z początku zafascynowany był komunizmem, szybko zmienił poglądy polityczne jeżdżąc do Rosji jako dziennikarz. Roth był monarchistą i wielkim zwolennikiem Cesarstwa Habsburgów. Znał język polski, a przyjaźń łączyła go z polskim pisarzem Józefem Wittlinem, z którym studiował na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1924 roku z Lwowa pisał o pogromie dokonanym na Żydach przez Polaków[1].

W 1922 poślubił Friederike Reichler, która wkrótce zapadła na schizofrenię. To doprowadziło Rotha do alkoholizmu i tarapatów finansowych. Żona pisarza leczyła się kilka lat w sanatorium. Zginęła później z rąk nazistów.

W latach 1936-1938 Roth związał się z niemiecką pisarką Irmgard Keun. Odbyli liczne podróże, m.in. do Paryża, Wilna, Warszawy, Wiednia, Salzburga, Brukseli i Amsterdamu. 

Roth wyskoczył z okna hotelu na wieść o zajęciu Czechosłowacji przez Niemcy[2]. Został pochowany w Paryżu.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Józef Roth jest autorem trzynastu powieści, m.in. Hotel Savoy (1924), Hiob (1930), Marsz Radetzky'ego (1932) i Krypta Kapucynów (1938), Legenda o świętym pijaku, ośmiu tomów opowiadań, esejów i artykułów prasowych. W konwencji realizmu psychologicznego (kontynuacja francuskich i rosyjskich prozaików dziewiętnastowiecznych) ironicznie, ale i z melancholią, przedstawiał znane sobie z czasów swego dzieciństwa środowisko żydowskie wschodniej Galicji na historycznym tle schyłku i upadku monarchii austro-węgierskiej.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mariusz Grabowski, Wspominając świętego pijaka Józefa Rotha, polskatimes.pl, 29 grudnia 2011 [dostęp 24 maja 2015]
  2. Tamże.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik pisarzy niemieckich, austriackich i szwajcarskich, pod red. J. Chodery, M. Urbanowicza ; [aut. haseł: E. Bielicka i inni], Wiedza Powszechna, Warszawa 1973.
  • Samotny wizjoner. Joseph Roth we wspomnieniach przyjaciół, esejach krytycznych i artykułach prasowych, pod red. E. Jogałły, przekł. z jęz. niem. P. Krzak, Wydawnictwo Austeria, Kraków-Budapeszt 2013, ISBN 978-83-7866-148-1.