Józef Zator-Przytocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józef Zator-Przytocki
prałat
Józef Zator-Przytocki
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 21 stycznia 1912
Wicyń
Data i miejsce śmierci 26 listopada 1978
Gdańsk
proboszcz parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Gdańsku
Okres sprawowania 1958-1978
Wyznanie rzymskokatolickie
Inkardynacja diecezja gdańska
Prezbiterat 29 czerwca 1935
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej

Józef Zator-Przytocki, pseudonim Czeremosz (ur. 21 stycznia 1912 w Wicyniu, zm. 26 listopada 1978 w Gdańsku) – polski duchowny rzymskokatolicki, podpułkownik Armii Krajowej

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa w gdańskiej bazylice mariackiej

Po ukończeniu Szkoły Powszechnej w Wicyniu uczył się w Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Złoczowie. W maju 1930 zdał maturę i został studentem Wydziału Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Zrezygnował jednak ze studiów uniwersyteckich i wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego we Lwowie. 29 czerwca 1935 otrzymał w katedrze lwowskiej święcenia kapłańskie z rąk arcybiskupa Bolesława Twardowskiego. Był wikarym i katechetą w Delatynie, po dwóch latach został przeniesiony do kolegiaty w Stanisławowie. Na krótko przed wybuchem wojny na własną prośbę został kapelanem wojskowym. Po agresji ZSRR na Polskę i okupacji Małopolski Wschodniej przez Armię Czerwoną wrócił do kolegiaty w Stanisławowie. Pomagał w przerzutach oficerów polskich na Węgry i do Rumunii. Zagrożony aresztowaniem przez NKWD ukrył się w seminarium duchownym we Lwowie i w 1940 przez zieloną granicę dostał się do niemieckiej strefy okupacyjnej (Generalne Gubernatorstwo). Przy przekraczaniu sowiecko-niemieckiej linii demarkacyjnej zatrzymany przez niemiecki patrol graniczny, został zwolniony przy pomocy niemieckiego oficera, który był katolikiem. Zamieszkał w Krakowie przy Krowoderskiej 48, koło klasztoru Sióstr Wizytek. Zaangażował się w działalność konspiracyjną. Uczył także w tajnych gimnazjach i liceach.

W 1942 został oddelegowany przez kardynała Adama Stefana Sapiehę do pracy duszpasterskiej Polski Walczącej; mianowany zastępcą księdza generała Piotra Niezgody i dziekanem korpusu Armii Krajowej Okręgu Kraków. Został odznaczony Orderem Virtuti Militari.

W 1945 został przeniesiony do Gdańska i mianowany administratorem parafii Najświętszego Serca Jezusowego we Wrzeszczu. Do 1948 odbudował zrujnowany kościół i zorganizował życie parafii. W maju 1948 r. obronił doktorat na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika Toruniu[1].

W 1948 za działalność w AK został aresztowany przez UB i przewieziony do Warszawy. Osadzony w areszcie śledczym Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a następnie w X pawilonie śledczym na Mokotowie; w 1949 skazany został na 15 lat więzienia. W więzieniu we Wronkach spędził 6 lat. Wyszedł na wolność po amnestii w 1955.

W 1958 otrzymał probostwo kościoła Mariackiego w Gdańsku. Poświęcił się odbudowie świątyni ze zniszczeń wojennych. Zmarł 26 listopada 1978 w czasie odprawiania mszy. Pochowany został w bazylice Mariackiej. W 2017 trumna ze szczątkami została przeniesiona do nowo utworzonej Krypty Kapłanów Gdańskich w bazylice Mariackiej[2].

Jego nazwiskiem nazwano ulicę w dzielnicy Gdańsk Wrzeszcz[3].

Ks. Zator-Przytocki jest autorem opublikowanych wspomnień:

  • Józef Zator-Przytocki: Pamiętniki z lat 1939–1956. 1987 (Aspekt) i 1999 Oficyna Wydawnicza „W Misji”.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ksiądz płk dr Józef Zator-Przytocki "Czeremosz" (21 I 1912 - 26 XI 1978) - artykuł zamieszczony w "Naszym Dzienniku", w numerze 281 (2691) z dnia 2-3 grudnia 2006 r.
  2. Szczątki ks. Zator-Przytockiego spoczęły w Krypcie Kapłanów Gdańskich. historia.trojmiasto.pl, 28 marca 2017. [dostęp 28 marca 2017].
  3. Stryjewska M., Duchowni patroni trójmiejskich ulic - Ulica ks. Józefa Zator-Przytockiego. Drzewko Oliwne, nr 1, 2006. Miesięcznik parafialny, Parafia Matki Bożej Królowej Korony Polskiej w Gdańsku-Oliwie

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]