Archidiecezja gdańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Archidiecezja gdańska
Bazylika Świętej Trójcy w Gdańsku Oliwie
Bazylika Świętej Trójcy w Gdańsku Oliwie
Państwo  Polska
Siedziba Gdańsk
Biskupa Edmunda Nowickiego 1, Gdańsk Oliwa
Data powołania 30 grudnia 1925
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Metropolia gdańska
Główna świątynia Archikatedra gdańska
Biskup diecezjalny Sławoj Leszek Głódź (metropolita gdański)
Biskup pomocniczy Wiesław Szlachetka
Zbigniew Zieliński
Dane statystyczne (2013)
Liczba wiernych
• procent wiernych
900 608
93.3
Liczba kapłanów
• w tym diecezjalnych
• w tym zakonnych
738
527
211
Liczba osób zakonnych 689
Liczba dekanatów 24
Liczba parafii 195
Powierzchnia 2500 km²
Położenie na mapie Gdańska
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Położenie na mapie Polski
Ziemia54°24′39,41″N 18°33′31,06″E/54,410947 18,558628
Strona internetowa

Archidiecezja gdańska – jedna z czternastu archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce ustanowiona przez Jana Pawła II 25 marca 1992 bullą Totus Tuus Poloniae Populus.

Historia[edytuj]

Kalendarium[edytuj]

W okresie przedrozbiorowym Gdańsk i okolice były częścią diecezji włocławskiej, a od 1821 na mocy bulli De salute animarum tereny te stały się częścią diecezji chełmińskiej. Po I wojnie światowej i utworzeniu 28 czerwca 1919 Wolnego Miasta Gdańska kwestia przynależności kościelnej tych wymagała nowych ustaleń uwzględniających nowe granice polityczne. W efekcie 21 kwietnia 1922 papież Pius XI ustanowił administrację apostolską w Wolnym Mieście Gdańsku, utworzoną z części diecezji chełmińskiej (tereny na lewym brzegu Wisły) i warmińskiej (Żuławy Wiślane) na czele z administratorem biskupem diecezji ryskiej Edwardem O’Rourke.

Parafie diecezji chełmińskiej włączone w 1922 do diecezji gdańskiej: Parafie diecezji warmińskiej włączone w 1922 do diecezji gdańskiej:
  • 30 grudnia 1925 – papież Pius XI wydał bullę Universa Christi fidelium cura erygującą diecezję gdańską z prawem egzempcji na czele z bp. Edwardem O’Rourke
  • 1934 – prezydentem Senatu Wolnego Miasta Gdańska został Arthur Greiser. Wybory samorządowe w powiatach Wolnego Miasta dały zwycięstwo NSDAP, co świadczyło o wzroście tendencji nacjonalistycznych wśród społeczeństwa i wrogiej postawie nazistów wobec Kościoła
  • 10 - 12 grudnia 1935 – obrady I Gdańskiego Synodu Diecezjalnego
  • 12 czerwca 1938 – spór biskupa gdańskiego z władzami Wolnego Miasta o rozwój sieci polskich parafii katolickich prowadzi do rezygnacji bp. Edwarda O’Rourke z funkcji ordynariusza diecezji gdańskiej
  • 24 sierpnia 1938 – ingres do katedry w Oliwie nowego ordynariusza gdańskiego bp. Karola Marii Spletta
  • 1 września 1939 – wybuch II wojny światowej. Martyrologia gdańskich kapłanów, m.in. Franciszka Rogaczewskiego i Bronisława Komorowskiego
  • 8 maja 1945 – zakończenie II wojny światowej. Wielkie zniszczenia obiektów sakralnych na terenie Gdańska i diecezji. Masowe wyjazdy Niemców oraz przyjazdy przymusowych polskich wysiedleńców z Kresów Wschodnich i Polski Centralnej. Wyjazd biskupa Karola Spletta do Niemiec
  • 4 września 1945 – 26 stycznia 1951 – ks. Andrzej Wronka administratorem apostolskim diecezji gdańskiej
  • 26 stycznia 1951 – władze komunistyczne zmusiły bpa Andrzeja Wronkę do opuszczenia diecezji gdańskiej
  • 27 stycznia 1951 – 8 grudnia 1956 – ks. Jan Cymanowski wikariuszem kapitulnym diecezji
  • 29 kwietnia 1951 – papież Pius XII mianował ks. Edmunda Nowickiego biskupem koadiutorem sedi datus w Gdańsku (administrację nad diecezją nadal sprawował ks. Cymanowski)
  • 8 grudnia 1956 – odwilż w stosunkach Państwo – Kościół pozwoliła na przejęcie administracji w diecezji gdańskiej przez biskupa Edmunda Nowickiego
  • 27 października 1957 – dekret bp. Nowickiego erygujący Biskupie Seminarium Duchowne w Gdańsku Oliwie
  • 18 stycznia 1959 – bp Lech Kaczmarek sufraganem diecezji gdańskiej
  • 18 sierpnia – 23 października 1960 – nawiedzenie obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w diecezji gdańskiej
  • 7 marca 1964 – śmierć bp. Karola Marii Spletta w Düsseldorfie
  • 1964-1971 – bp Edmund Nowicki ordynariuszem gdańskim
  • 28 - 29 maja 1966 – Obchody Tysiąclecia Chrześcijaństwa w Gdańsku z udziałem prymasa Stefana Wyszyńskiego i przedstawicieli Episkopatu
  • 10 marca 1971 – śmierć bp. Edmunda Nowickiego, bp Lech Kaczmarek wikariuszem kapitulnym diecezji
  • 2 grudnia 1971 – bp Lech Kaczmarek ordynariuszem diecezji gdańskiej
  • 12 czerwca 1972 – bp Kazimierz Kluz sufraganem diecezji gdańskiej
  • 28 czerwca 1972 – papież Paweł VI bullą Episcoporum Poloniae coetus zreorganizował organizację kościelną na Ziemiach Zachodnich (diecezja gdańska należała od tej pory do metropolii gnieźnieńskiej)
  • 1972 – powstanie Gdańskiego Towarzystwa Teologicznego, ukazanie się pierwszego numeru periodyku naukowego Studia Gdańskie
  • 25 września 1973-20 grudnia 1973 – obrady II Synodu Diecezji Gdańskiej
  • 1975 – uroczystości Pięćdziesięciolecia Diecezji Gdańskiej
  • 1980 – aktywna pomoc duszpasterska kapłanów gdańskich podczas wydarzeń sierpniowych w zakładach pracy Trójmiasta
  • 3 listopada 1976 – bp Lech Kaczmarek otworzył Biskupi Sąd Duchowny Diecezji Gdańskiej
  • 17 września 1978 – bp Lech Kaczmarek erygował Gdańską Kapitułę Katedralną przy katedrze Trójcy Przenajświętszej w Oliwie
  • 5 grudnia 1982 – śmierć bp. Kazimierza Kluza
  • 23 marca 1983 – 31 grudnia 1984 – bp Tadeusz Gocłowski sufraganem diecezji gdańskiej
  • 27 listopada 1983 – pierwszy numer Gdańskiego Dwutygodnika Katolickiego Gwiazda Morza
  • 23 lutego [1984 – powstanie Gdańskiego Instytutu Pastoralnego
  • 31 lipca 1984 – śmierć bpa Lecha Kaczmarka, administratorem diecezji bp Tadeusz Gocłowski
  • 31 grudnia 1984 – bp Tadeusz Gocłowski ordynariuszem diecezji gdańskiej
  • 11 czerwca-12 czerwca 1987 – papież Jan Paweł II w diecezji gdańskiej (spotkanie z Lechem Wałęsą w Oliwie, spotkanie z chorymi w Bazylice Mariackiej, spotkanie z młodzieżą na Westerplatte, msza święta dla ludzi pracy na gdańskiej Zaspie). Koronacja Obrazu Matki Boskiej Trąbkowskiej
  • 25 marca 1992 – Jan Paweł II bullą Totus Tuus Poloniae Populus zreorganizował administrację kościelną w Polsce. Powstanie metropolii gdańskiej, podniesienie diecezji gdańskiej do rangi archidiecezji. Pierwszym abp. metropolitą gdańskim bp Tadeusz Gocłowski. Archidiecezja gdańska utraciła na rzecz diecezji elbląskiej dekanaty żuławskie: Nadmorski, nowodworski, nowostawski i malborski. Do archidiecezji gdańskiej przyłączono 7 dekanatów z diecezji chełmińskiej: Gdynia I i II, Puck, Wejherowo I i II, Żarnowiec i Żukowo
  • 5 czerwca 1999 – papież Jan Paweł II w archidiecezji gdańskiej. Msza święta na hipodromie w Sopocie
  • 2007 – obchody jubileuszu pięćdziesięciolecia Gdańskiego Seminarium Duchownego
  • 17 kwietnia 2008 – 25. rocznica sakry biskupiej abpa Tadeusza Gocłowskiego; papież Benedykt XVI mianuje nowym metropolitą gdańskim abpa Sławoja Leszka Głódzia
  • 27 października 2012 - papież Benedykt XVI mianował dotychczasowego biskupa pomocniczego archidiecezji gdańskiej Ryszarda Kasynę biskupem diecezjalnym diecezji pelplińskiej.
  • 21 grudnia 2013 - papież Franciszek mianował ks. Wiesława Szlachetkę biskupem pomocniczym archidiecezji gdańskiej ze stolicą tytularną Vageata. Święcenia biskupie otrzymał 4 stycznia 2014 w bazylice archikatedralnej św. Trójcy w Gdańsku. Udzielił mu ich arcybiskup Celestino Migliore, nuncjusz apostolski w Polsce, któremu towarzyszyli Sławoj Leszek Głódź, arcybiskup metropolita gdański, i Henryk Muszyński, emerytowany arcybiskup metropolita gnieźnieński
  • 26 września 2015 papież Franciszek mianował ks. Zbigniewa Zielińskiego biskupem pomocniczym archidiecezji gdańskiej ze stolicą tytularną Medeli. Święcenia biskupie otrzymał 24 października 2015 w archikatedrze oliwskiej. Głównym konsekratorem był Sławoj Leszek Głódź, arcybiskup metropolita gdański, a współkonsekratorami arcybiskup Celestino Migliore, nuncjusz apostolski w Polsce, i Tadeusz Gocłowski, arcybiskup senior gdański
  • 3 maja 2016 - uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, w Uniwersyteckim Centrum Klinicznym w Gdańsku zmarł abp Tadeusz Gocłowski, arcybiskup metropolita gdański w latach 1984-2008

Rozwój sieci dekanalnej[edytuj]

W 1925 w chwili erekcji diecezji były tylko 2 dekanaty:

  • gdański, obejmujący parafie z diecezji chełmińskiej
  • nowostawski, obejmujący parafie z diecezji warmińskiej

23 sierpnia 1931 bp O’Rourke dokonał nowego podziału diecezji na 5 dekanatów:

1 października 1966 bp Edmund Nowicki ustanowił nowy dekanat gdański II, obejmujący parafie Wrzeszcza, Brętowa, Letnicy, Brzeźna i Nowego Portu. Z dekanatu wyłączono Oliwę i Sopot, tworzące od tej pory dekanat gdański III.

1 lutego 1979 bp Lech Kaczmarek ustanowił dekanat Wyżyny Gdańskie z siedzibą urzędu dziekańskiego w Trąbkach Wielkich.

3 sierpnia 1986, w związku z rozwojem sieci parafialnej bp Tadeusz Gocłowski dokonał nowego podziału diecezji na 11 dekanatów:

  • Gdańsk-Śródmieście (Gdańsk I)
  • Gdańsk-Dolne Miasto (Gdańsk II)
  • Gdańsk-Południe (Gdańsk III)
  • Gdańsk-Wrzeszcz (Gdańsk IV)
  • Gdańsk-Oliwa (Gdańsk V)
  • sopocki (VI)
  • nadmorski (Stegna) (VII)
  • nowodworski (VIII)
  • nowostawski (IX)
  • pruszczański (X)
  • Wyżyny Gdańskiej (Trąbki Wielkie) (XI)

W 1990 roku biskup Tadeusz Gocłowski z części dekanatu Pruszcz Gdański utworzył dekanat Żuławy Steblewskie.

Obecnie w skład archidiecezji wchodzą 24 dekanaty:

Instytucje[edytuj]

Biskupi[edytuj]

Główne świątynie[edytuj]

Patron[edytuj]

Zobacz też[edytuj]