Język karibski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kari’nja
Obszar Brazylia, Gujana, Surinam, Trynidad i Tobago, Wenezuela
Liczba mówiących ok. 7430 (2009)[1]
Pismo/alfabet łacińskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
UNESCO 4 poważnie zagrożony, 3 zdecydowanie zagrożony, 4 poważnie zagrożony, 3 zdecydowanie zagrożony, 2 wrażliwy
Ethnologue 6b zagrożony
Kody języka
Kod ISO 639-2 car
Kod ISO 639-3 car
IETF car
Glottolog gali1262
Ethnologue car
GOST 7.75–97 кар 288
WALS car
SIL CAR
Dialekty
Tyrewuju (Surinam), Aretyry (Surinam)
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.
Kalinowie

Język karibski (karib. Kari’nja, hiszp. Kariña, Cariña, ang. Carib, Galibi, niderl. Karaïeb) – język z grupy języków karibi, którym posługuje się lud Kalina zamieszkujący północną Amerykę Południową.

Podział geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na kontakt z najeźdźcami z Kari’nja, niektóre języki tych regionów wykazują wpływy leksykalne języka kari’nja, mimo że genetycznie należą do grupy arawackiej[2].

W surinamskim regionie Konomerume, w pobliżu rzeki Wajambo, mieszka około 349 osób; większość z nich identyfikuje się jako należących do grupy etnicznej Kari’nja. Dorośli znają język kari’nja na przynajmniej przyzwoitym poziomie. Dla osób powyżej 65 roku życia mowa ta pełni funkcję podstawowego narzędzia komunkacji; natomiast osoby w wieku od 45 do 65 lat używają go jedynie w rozmowach ze starszymi mieszkańcami lub starszymi członkami rodziny, a w większości sytuacji codziennych posługują się językami urzędowymi kraju: holenderskim i sranan tongo. Młodsi dorośli w wieku od 20 do 40 lat zwykle rozumieją język, ale nie posługują się nim aktywnie, a dzieci wiedzę na temat swojej mowy przyswajają dopiero w szkole[3].

Dialekty[edytuj | edytuj kod]

Dialekty karibskiego (z liczbą użytkowników w nawiasach)[4]

  • karibski wenezuelski (1000)
  • karibski gujański (2000)
  • karibski zachodniosurinamski (500)
  • karibski wschodnosurinamski (3000)
    • W Surinamie funkcjonują dwa dialekty karibskiego: Aretyry spotykany w zachodnich i środkowych regionach kraju, oraz Tyrewuju używany przez większość surinamskich użytkowników karibskiego[5].

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

W skład alfabetu wchodzi 15 liter: a, e, i, j, k, ', m, n, o, p, r, s, t, u, w, y[4].

Słownictwo[edytuj | edytuj kod]

W poszczególnych dialektach karibskiego można znaleźć słowa zaczerpnięte z języka dominującego na danym obszarze (Brazylia, Surinam, Gujana, Gujana Francuska). Na przykład surinamska odmiana kari’nja zawiera liczne pożyczki z niderlandzkiego i sranan tongo[5].

Przykładowe słownictwo[edytuj | edytuj kod]

Współcz. karib.
„dwa” /oko/
„kamień” /topu/
„pchła” /siko/
„góra” /wipi/
„siekiera” /wïwï/
„osoba” /itoto/
'ten, który został zakopany’ Ø-atoka-apo
'ten, który spalił’ i-tjoroty-ypo

Niektóre z tych przykładów obrazują przypadki, w których e zostało zastąpione o we współczesnym karibskim[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Karibski na stronie Ethnologue (ang.).
  2. a b Spike Gildea: The Story of *ô in the Cariban Family (ang.). maj 2010.
  3. Racquel-María Yamada: Training in the Community-Collaborative Context: A Case Study (ang.). University of Oklahoma, 2014.
  4. a b Henk Courtz: A Carib Grammar and Dictionary. Magoria Books, 2008, s. 1. ISBN 0-9781707-6-8. [dostęp May 22, 2014]. (ang.)
  5. a b Eithne B. Carlin, Isabelle Léglise, Bettina Migge, Paul B. Tjon Sie Fat: In and Out of Suriname: Language, Mobility and Identity. BRILL, 2014-11-28. ISBN 978-90-04-28012-0. (ang.)