Jaśminowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jaśminowiec
Ilustracja
Jaśminowiec panieński
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd dereniowce
Rodzina hortensjowate
Rodzaj jaśminowiec
Nazwa systematyczna
Philadelphus L.
Sp. Pl. 470. 1753
Typ nomenklatoryczny
Philadelphus coronarius L.[2].
Kwiat jaśminowca z widocznymi pręcikami oraz słupkiem

Jaśminowiec (Philadelphus L.) – rodzaj krzewów z rodziny hortensjowatych, występujących w Eurazji i Ameryce Północnej. Jego nazwa łacińska pochodzi od króla egipskiego Ptolemeusza II Filadelfosa - 250 r. p.n.e., który poślubił swoją siostrę Arsinoe[3]. Rodzaj obejmuje ok. 70 gatunków pochodzących z Europy, wschodniej Azji i Ameryki Północnej[4]. Roślina ta błędnie jest nazywana jaśminem. Jaśminowce to krzewy o liściach opadających na zimę i kwiatach przeważnie białych, bardzo rzadko z odcieniem różowawym. Kwiaty zebrane są w liczne lub nieliczne wiechy wierzchołkowe lub boczne. Owocem jest czteroklapowa torebka[3]. Szczególne zasługi w dziedzinie hodowli i uszlachetniania jaśminowców ma francuski ogrodnik Victor Lemoine z Nancy, na cześć którego nadano nazwę jednemu z mieszańców Philadelphus × lemoinei. Obecnie tego mieszańca i jego odmiany ogrodowe otrzymane w wyniku krzyżowania go z innymi gatunkami obejmuje się nazwą mieszańce Lemoine’a[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonomiczne[2]

Syringa P. Miller

Pozycja i podział według APWeb (2001...)

Rodzaj należący do podrodziny Hydrangeoideae, rodziny hortensjowatych w rzędzie dereniowców należącym do kladu astrowych w obrębie okrytonasiennych[1].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne, podgromada Magnoliophytina, klasa Rosopsida, podklasa dereniowe Cornidae, nadrząd Cornanae, rząd hortensjowce Hydrangeales, rodzina hortensjowate Hydrangeaceae, podrodzina Philadelphoideae Burnett, plemię Philadelpheae DC. ex Duby, rodzaj jaśminowiec (Philadelphus L.)[5].

Gatunki uprawiane w Polsce[6][4]
  • jaśminowiec baldaszkowy (Philadelphus × cymosus Rehder)
  • jaśminowiec bezwonny (Philadelphus inodorus L.)
  • jaśminowiec Falconera (Philadelphus falconeri G.Nicholson)
  • jaśminowiec Lemoine'a (Philadelphus × lemoinei Lemoine) – otrzymany w 1892 w szkółkach ogrodnika Lemoine’a przez skrzyżowanie gatunków P. coronarius i P. microphyllus. Mieszańce te mają liście jajowate, długości ok. 1,5 cm. Białe kwiaty są pojedyncze lub zebrane po dwa, kwitną w czerwcu-lipcu. W wyniku selekcji mieszaniec dał liczne odmiany[4]:
    • 'Avalanche' – do 2 m wysokości, kwiaty pojedyncze, mlecznobiałe, kwitnienie na początku lipca[4],
    • 'Dame Blanche' – wysokość do 1,5 m, kwiaty półpełne, mlecznobiałe, silnie pachnące, kwitnienie w czerwcu[4],
    • 'Erectus' – do 2 m wysokości, kwiaty pojedyncze, czystobiałe, mocno pachnące, średnica 3 cm, kwitnienie w czerwcu[4],
    • 'Manteau d’Hermine' – wysokość do 1 m, pokrój zwarty, pełne śnieżnobiałe kwiaty, słabo pachnące, kwitnienie w czerwcu[4],
    • 'Mont Blanc' o pędach wyprostowanych, pojedynczych białych kwiatach, średnicy 3 cm, wyjątkowo silnie pachnące[4].
  • jaśminowiec omszony (Philadelphus pubescens Loisel.)
  • jaśminowiec panieński (Philadelphus × virginalis Rehder) – wyhodowany w szkółkach Lemoine’a w Nancy, w wyniku skrzyżowania P. × lemoinei z P. nivalis ‘Plenus’. Mieszańce te zwykle są krzewami o wyprostowanych brązowych gałęziach z pękającą korowiną. Liście szerokojajowate, od spodu owłosione, o długości do 7 cm. Białe kwiaty zebrane w grona, o przyjemnym zapachu. Kwitnienie w czerwcu[4]. Odmiany:
    • 'Albatre' – 2 m wysokości, kwiaty czystobiałe półpełne, otwierające się w lipcu, o średnicy 6 cm, mocno pachnące[4],
    • 'Girandole' – do 1,2 m wysokości, białokremowe pełne kwiaty, średnica 3,5 cm, zakwitają w czerwcu[4],
    • 'Schneesturm' – do 1,5 m wysokości, kwiaty pełne, czystobiałe, zakwitają w czerwcu[4].
  • jaśminowiec wonny (Philadelphus coronarius L.)
Pozostałe gatunki (wybór)
  • Philadelphus satsumi Siebold ex Lindl. & J. Paxton – jaśminowiec japoński
  • Philadelphus gordonianus Lindl. – jaśminowiec Gordona – krzew wysokości do 4 m , ma młode pędy skąpo owłosione, z korą żółtawą lub szarą, nie łuszczącą się i białe kwiaty średnicy 3-4,5 cm. Pochodzi z Ameryki Północnej – Idaho po Kolumbię Brytyjską. W Europie uprawiany jest od 1825 roku, jest jednak rzadko spotykany[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. Są to krzewy łatwe w uprawie. Jaśminowiec jest krzewem o szybkim wzroście. Wszystkie gatunki jaśminowca mogą rosnąć prawie na każdej glebie ogrodowej. Odmiany natomiast są bardziej wymagające i potrzebują gleby żyznej. Wszystkie gatunki są wapieniolubne, wymagają pełnego nasłonecznienia i dość dobrze znoszą zanieczyszczenia powietrza. Gatunki jaśminowca o szybkim wzroście są dosyć łatwe do rozmnażania przez sadzonki zdrewniałe, które tnie się w grudniu, a umieszcza w glebie na początki wiosny[4].

Chociaż jaśminowiec nie jest pnączem, to jednak niektórymi jego mieszańcami można obsadzać mury i pergole, gdyż pędy oparte na ścianach, wspinają się dość wysoko[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-28].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-22].
  3. a b c d e Jaroslav Hofman: Krzewy ozdobne. Warszawa: PWRiL, 1971.
  4. a b c d e f g h i j k l m Jan Tykač: Krzewy ozdobne. Leksykon przyrody.. DELTA, 1990. ISBN 83-85817-11-5.
  5. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Philadelphus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-22].
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.