Jadwiga Barthel de Weydenthal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jadwiga Barthel de Weydenthal
Brzeska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 22 sierpnia 1884
Bądkowo, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 25 kwietnia 1961
Rybnik, Polska
Narodowość polska
Alma Mater Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Dziedzina sztuki rzeźba
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie)
Odznaka „Za wierną służbę” Odznaka pamiątkowa Polskiej Organizacji Wojskowej Krzyż Legionowy

Jadwiga Barthel de Weydenthal ps. „Brzeska” (ur. 22 sierpnia 1884 w Bądkowie, zm. 25 kwietnia 1961 w Rybniku) – żołnierz I Brygady Legionów, działaczka niepodległościowa, rzeźbiarka, matka chrzestna statku pasażerskiego MS Batory. Dama Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Córka Zdzisława i Anieli z Różańskich, ziemian. Siostra Przemysława Barthel de Weydenthal – pułkownika Legionów Polskich, Jerzego Barthel de Weydenthal, Jana Barthel de Weydenthal i Marii Barthel de Weydenthal – działaczki niepodległościowej, nauczycielki w gimnazjum sióstr urszulanek w Stanisławowie, zakonnicy sióstr urszulanek – matki Beaty. Naukę pobierała w domu, później w Paryżu na Sorbonie, a następnie w kraju w latach 1905–1906. W latach 1916–1919 studiowała na wydziale rzeźby Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie. Od 1921 r. w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Uczyła się u prof. Edwarda Wittiga autora m. in. pomnika Juliusza Słowackiego.

W latach 1912–1914 należała do oddziału lwowskiego Polskich Drużyn Strzeleckich. W okresie I wojny światowej zorganizowała Oddział Żeński Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Była zastępczynią komendantki tego oddziału, następnie została kierowniczką sekcji wywiadowczej OŻ POW. Prowadziła wywiad wojskowy i polityczny na terenie Warszawy i w terenie. Brała udział, razem ze swoją siostrą Marią, w pracach Oddziału Lotnego Wojsk Polskich. Po wejściu Niemców do Warszawy wzięła udział w organizowaniu Poczty Listów Prywatnych, mającej na celu utrzymywanie łączności z frontem legionowym oraz z terenami okupacji austriackiej. Od lutego 1916 do sierpnia 1918 pełniła funkcję komendantki OŻ POW. Była również członkiem Zarządu warszawskiego Koła Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego. Od marca 1918 weszła w skład Komendy Naczelnej POW jako referentka Oddziałów Łączności na terenie okupacji niemieckiej i austriackiej.

W latach dwudziestych brała udział w pracy redakcyjnej wydawnictw wspomnień legionowych: Wierna Służba i Służba Ojczyźnie, w latach trzydziestych w pracach środowiskowej Komisji Odznaczeniowej Krzyża i Medalu Niepodległości (wchodziła ona w skład Głównej Komisji Odznaczeniowej) oraz Honorowego Sądu Kawalerów Krzyża i Medalu Niepodległości. Była przewodniczącą Stowarzyszenia Peowiaczek. 3 lipca 1935 z polecenia marszałkowej Aleksandry Piłsudskiej została wybrana na matkę chrzestną statku pasażerskiego MS Batory. W trakcie ceremonii powiedziała „ Dziś flota polska wzbogaciła się o nowy statek. Będzie on się nazywał „Batory” i wspólnie ze swoim starszym bratem imieniem „Piłsudski” będzie miał zaszczyt roznosić po szerokim świecie sławę Rzeczypospolitej/…/ Życzę mu, aby fale wszystkich mórz i oceanów zawsze były dla niego przyjazne i aby były niezawodnym i miłym schronieniem dla tych, którzy mu się powierzają /…/”.

Po agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 uczestniczyła w obronie Warszawy. Pełniła służbę przy telefonach oraz w służbie sanitarnej, zwożąc rannych żołnierzy WP z przedpola Warszawy. Podczas okupacji niemieckiej zamieszkała z synami swego brata Jerzego (przebywającego w Chinach). Obaj bratankowie należeli do Armii Krajowej. Jadwiga opiekowała się nimi i pomagała w ich pracach aż do ich śmierci. Jeden zginął rozstrzelany przez Niemców w więzieniu w Łowiczu, drugi w czasie akcji oddziału partyzanckiego na południu Polski. II wojna światowa stała się dla niej okresem klęski nie tylko narodowej ale i rodzinnej. Straciła dom rodzinny w Bądkowie i brata Jana, którego Niemcy wywieźli do Mauthausen-Gusen, gdzie wkrótce zmarł.

Po wojnie Jadwiga zamieszkała we Włocławku. W miejscowej fabryce porcelany znalazła możliwość wykonywania pracy rzeźbiarskiej w ceramice, co zapewniło jej środki utrzymania. Nie trwało to jednak długo, usunięto ją z fabryki ze względu na ziemiańskie pochodzenie. Wówczas opiekę i schronienie otrzymała od sióstr urszulanek z Rybnika, wśród których przebywała już jej siostra Maria Beata. Wróciła do rzeźbiarstwa. Dzieła jej do dziś zdobią kaplice sióstr w Rybniku i Pokrzywnie Poznańskim] – siedzibie jej najmłodszej siostry – również urszulanki. W ostatnich latach życia była ciężko chora. Zmarła w Rybniku 25 kwietnia 1961 r. i tam została pochowana.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Elżbieta Zawacka (red.): Słownik Biograficzny Kobiet Odznaczonych Orderem Wojennym Virtuti Militari T. I. (A–G). Toruń: Archiwum i Muzeum Pomorskie AK i Wojskowej Służby Polek, 2004, s. 193. ISBN 83-88693-03-4.

Bibliografia, linki[edytuj | edytuj kod]