James Oliver Curwood

James Oliver Curwood

James Oliver Curwood na rysunku Jamesa Montgomeryego
Data i miejsce urodzenia	12 czerwca 1878 Owosso
Data i miejsce śmierci	13 sierpnia 1927 Owosso
Narodowość	amerykańska
Język	angielski
Dziedzina sztuki	powieść przygodowa
Ważne dzieła
Szara wilczyca Włóczęgi północy

James Oliver Curwood (ur. 12 czerwca 1878 w Owosso, Michigan, zm. 13 sierpnia 1927 tamże) – amerykański pisarz, dziennikarz, traper, obrońca przyrody.

Życiorys

Urodził się w stanie Michigan, w małym miasteczku Owosso. Ojciec jego spokrewniony był z angielskim pisarzem marynistą Frederickiem Marryatem, pracował jako szewc, matka pośród przodków miała członków plemienia Mohawk.

Około 1886 rodzina Curwoodów zakupiła kamienistą farmę w stanie Ohio. Niemal codziennym zajęciem Jamesa Olivera było oczyszczanie farmy z kamieni. W wieku około 10 lat James Oliver Curwood sprawiał problemy w szkole, m.in. spoliczkował nauczycielkę oraz strzelał z broni nad głowami uczniów. Ten drugi epizod spowodował jego ucieczkę z domu i szkoły na tratwie na rzece Old Women's Creek, a następnie po jeziorze Erie, z którego uratował go statek zmierzający do Sandusky. W następnych latach krótko przebywał z rodziną w Wakeman, po czym wrócili do Ohio, gdzie James mial bliskich znajomych - m.in. "Gwiżdżącą Jeanne" Fisher, która znacząco potem wpłynęła na jego twórczość pisarską.

W drugiej połowie lat 90. James Oliver Curwood uczęszczał do szkoły średniej w Owosso, wówczas też podejmował pierwsze próby literackie. W latach 1898–1900 Curwood studiował na uniwersytecie stanu Michigan, poznał tutaj swoją przyszłą żonę, a następnie rzucił studia i pracował w Detroit jako reporter "Detroit News-Tribune".

Wbrew wielu potocznym sądom James Oliver Curwood nie podróżował daleko od domu w wieku kilkunastu lat. Jego pierwsze udokumentowane dalekie podróże miały miejsce dopiero w 1907 (Zatoka Hudsona, jezioro Athabaska, Wielkie Jezioro Niewolnicze). Po opublikowaniu dwóch pierwszych powieści rząd kanadyjski przyznał Curwoodowi coroczną pensję pod warunkiem odkrywania Dalekiej Północy i jej opisywania - co według rządu miało zachęcić nowych mieszkańców do osiedlania się tam.

W 1908 Curwood rozwiódł się z żoną, mieli wówczas dwie córki. W tym samym roku poznał w Owosso Ethel Greenwood, z którą się wkrótce ożenił i która towarzyszyła mu w wielu wyprawach. Ze związku urodził się w 1909 syn James Curwood Młodszy.

Na początku 1922 w Owosso ukończona została pracownia pisarska Jamesa Olivera Curwooda, zwana także Zamkiem Curwooda (obecnie jego muzeum). Architektura budynku nawiązywała do europejskich warowni średniowiecznych, szczególnie normandzkich. Zbudował również drugą pracownię nad rzeką Au Sable, w której nie było żadnych zdobyczy cywilizacji (m. in. elektryczności).

1 stycznia 1927 Curwood został mianowany przewodniczącym komisji ds. łowiectwa, ryb i przyrody w Departamencie Ochrony Przyrody Stanu Michigan, a następnie szefem całego departamentu. Radykalnie ograniczył sezon łowiecki oraz liczbę sztuk zwierząt do odstrzału, co nie spodobało się myśliwym. W tym samym czasie mianowany szefem Ligi Izaaka Waltona (The Izaak Walton League of America, Inc.) - największej wówczas organizacji zajmującej się ochroną zasobów naturalnych.

Na początku sierpnia 1927 roku, podczas wyprawy wędkarskiej na Florydzie, został ukąszony przez nieznane stworzenie, które przebiło jego wodery (według monografisty pisarza ukąszony przez pająka w swojej pracowni nad Au Sable). Początkowo drobna rana z czasem przerodziła się w groźną infekcję, a stan zdrowia Curwooda zaczął się gwałtownie pogarszać (zapewne przyczyną był brak czystej wody i środków w chacie nad Au Sable). Zmarł 13 sierpnia 1927 w wieku zaledwie 49 lat w swoim ukochanym Owosso. Spoczął na tamtejszym Oak Hill Cemetery, w rodzinnym grobowcu.

Twórczość literacka

James Oliver Curwood rozpoczął pisanie jako nastolatek od krótkich artykułów. Pierwszym z opublikowanych było The Fall of Shako, opublikowane w Owosso w gazecie "The Argus" 21 listopada 1894. Pierwszą zapłatę otrzymał za opowiadanie Across the Range opublikowane w "Gray Goose", następnie publikował w innych lokalnych czasopismach.

W roku 1907 ukończył dwie swoje pierwsze powieści: Odwagę kapitana Pluma (The Courage of Captain Plum) oraz Łowców wilków (The Wolf Hunters). Materiał do swoich powieści czerpał z obserwacji w czasie swych podróży po rozległych przestrzeniach Stanów Zjednoczonych i Kanady. Zapuszczał się na tereny oddalone o setki mil od cywilizacji, poznawał twarde życie traperów i poszukiwaczy złota, a także życie zwierząt Dalekiej Północy.

Najbardziej znane powieści Curwooda to Włóczęgi północy i Szara Wilczyca – ze zwierzętami w roli głównych bohaterów oraz Łowcy wilków, Łowcy złota, Dolina Ludzi Milczących i Najdziksze serca – książki o przygodach mieszkańców północnych rejonów Kanady: traperów, policjantów i zakochanych.

Książki Curwooda zostały przeczytane przez 7 milionów osób w trakcie jego życia. Największym zainteresowaniem w momencie debiutu cieszyły się powieści Kazan (w Polsce Kazan i Szara Wilczyca lub Szara Wilczyca; 500 tys. egz.) oraz The Grizzly King (w Polsce znana w skróconej wersji jako Władca skalnej doliny; 300 tys. egz.), jak także Dolina ludzi milczących i The River's End (w Polsce znana jako Tajemnica Johna Keitha), które sprzedano przed premierą w liczbie ok. 100 tys. egz.

Twórczość Curwooda była popularna w Polsce. W latach międzywojennych Polscy czytelnicy mogli zapoznać się ze skróconymi wydaniami jego książek, tłumaczonymi przez Jerzego Marlicza, wznawianymi aż do końca lat 90. Obecnie wydawane są pełne tłumaczenia powieści, bez skrótów. Jako jedyni na świecie polscy czytelnicy mogli poznać kontynuację przygód bohaterów Łowców wilków i Łowców złota w książce Łowcy przygód, napisanej przez tłumaczkę dzieł Curwooda Halinę Borowikową, występującą pod pseudonimem literackim „Jerzy Marlicz”,

Publikacje

• 1908 – Śród Mormonów, inny tytuł: Odwaga kapitana Pluma (The Courage of Captain Plum)
• 1908 – Łowcy wilków (The Wolf Hunters)
• 1909 – Wielkie jeziora (The Great Lakes)
• 1909 – Łowcy złota (The Gold Hunters)
• 1910 – Niebezpieczny szlak (The Danger Trail)
• 1911 – Honor wielkich śniegów (The Honor of the Big Snows)
• 1911 – Steele z Królewskiej Konnej (Steele of the Royal Mounted)
• 1912 – Kwiat Dalekiej Północy (The Flower of the North)
• 1913 – Najdziksze serca, inny tytuł: Isobel: Romans na Dalekiej Północy (Isobel: A Romance of the Northern Trail)
• 1914 – Szara Wilczyca, inne tytuły: Kazan; Kazan i Szara Wilczyca (Kazan)
• 1915 – Kraj Boga i... kobiety (God’s Country and the Woman)
• 1916 – Dolina śmierci (The Hunted Woman)
• 1916 – Władca skalnej doliny (The Grizzly King)
• 1917 – Bari, syn Szarej Wilczycy, inny tytuł: Baree, syn Kazana i Szarej Wilczycy (Baree, Son of Kazan)
• 1918 – Dziewczyna spoza szlaku (The Courage of Marge O’Doone)
• 1919 – Włóczęgi północy (Nomads of the North)
• 1919 – Tajemnica Johna Keitha (The River’s End)
• 1920 – Powrót do Kraju Boga oraz inne opowieści (Back to God’s Country and Other Stories)
• 1920 – Dolina Ludzi Milczących (The Valley of Silent Men)
• 1921 – Kraj Boga – moja droga do szczęścia: od myśliwego do obrońcy przyrody (God’s Country – The Trail to Happiness)
• 1921 – Złote sidła (The Golden Snare)
• 1921 – Płonący las (The Flaming Forest)
• 1922 – Kraj poza Horyzontem (The Country Beyond)
• 1923 – Na końcu świata (The Alaskan)
• 1924 – Osadnicy (A Gentleman of Courage)
• 1925 – Na starym szlaku (The Ancient Highway)
• 1926 – Błyskawica (Swift Lightning)
• 1926 – The Black Hunter
• 1928 – Równiny Abrahama (The Plains of Abraham)
• 1929 – The Crippled Lady of Peribonka
• 1930 – Green Timber
• 1930 – Son of the Forests
• 1931 – Falkner of the Inland Seas

Upamiętnienie

Na jego cześć nazwany został szczyt Mount Curwood, dawniej uznawany za najwyższy na terenie stanu Michigan.

Linki zewnętrzne

• Utwory Jamesa Olivera Curwooda w serwisie Wolne Lektury
• James Oliver Curwood – dzieła w bibliotece Polona