Jan Rossman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jan Rossman
Jan Rossman.jpg
Data i miejsce urodzenia 6 grudnia 1916
Warszawa
Data i miejsce śmierci 13 czerwca 2003
Warszawa
Stopień instruktorski harcmistrz

Jan Rossman (ur. 6 grudnia 1916 w Warszawie, zm. 13 czerwca 2003 w Warszawie) – porucznik AK (pseudonimy: „Wacek”, „Kuna”), harcmistrz, członek Głównej Kwatery Szarych Szeregów, jeden z komendantów Chorągwi Warszawskiej ZHP, dowódca siatki pomocy więźniom, twórca kursów podharcmistrzowskich Szarych Szeregów „Szkoła za lasem”.

W książce Aleksandra KamińskiegoKamienie na szaniec” – Pan Janek.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Warszawie. Absolwent Państwowego Gimnazjum im. Adama Mickiewicza. Członek drużyny, a następnie drużynowy 3 Warszawskiej Drużyny Harcerzy im. Księcia Józefa Poniatowskiego. Mianowany podharcmistrzem, a następnie harcmistrzem w 1938 roku.

Konspiracja[edytuj | edytuj kod]

Od początku w Pasiece (Głównej Kwaterze Szarych Szeregów). Od września 1941 do lutego 1942 roku komendant Okręgu „Północ” Chorągwi Warszawskiej, w skład którego wchodziły hufce: Bielany, Żoliborz, Marymont, Wola i Powązki[1].

Od 1942 kierownik Wydziału Kształcenia Starszyzny, potem wizytator Chorągwi Warszawskiej, miał decydujący wpływ na kształtowanie ideowe wojennego harcerstwa – Szarych Szeregów.

Jego dom na Żoliborzu był centrum konspiracji oraz spotkań członków Szarych Szeregów. Jan Rossman wniósł także duży wkład w napisanie przez Aleksandra Kamińskiego Kamieni na szaniec[2].

Niestrudzony zbieracz dokumentów o historii Szarych Szeregów, którą dzięki niemu udało się wydać w Londynie w 1982. Twórca pisma podziemnego „Brzask”.

Powstanie warszawskie[edytuj | edytuj kod]

W powstaniu warszawskim Rossman był oficerem w batalionie „Zośka” na Woli i Starym Mieście.

Porucznik AK – Jan Rossman, ps. Kuna organizował sieć kanałów dla powstańców. Pomysł podsunął mu jeden z Żydów uwolnionych przez batalion „Zośka” z obozu w „Gęsiówce”.

Jan Rossman wspominał:

„W ruinach getta był człowiek, który znał kanały z okresu walk
getcie i dał nam pierwsze cenne wskazówki.(...) Walkę w kanałach
poznałem 25 sierpnia, kiedy dostałem rozkaz przejścia ze Starego
Miasta na Żoliborz. Miała to być krótka wyprawa po uzupełnienie
amunicji przeciwczołgowej dla harcerskiego batalionu „Zośka”
walczącego na Nowym Mieście. Tymczasem los zdecydował, że pozostałem w
służbie kanałowej przez cały wrzesień i potem, po kapitulacji
Żoliborza przeszedłem z Żoliborza do Śródmieścia.
Doświadczenia kanałowe mówiły nam, że można myśleć o ewakuowaniu
ludzi, dowództwa czy oficerów kanałami przez miasto”.

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

W 1945 roku tak oceniał nowe pokolenie instruktorskie, które wychodziło w połowie wojny z jego kursów „Szkoła za lasem”: W pracy wojennej zdali wspaniale egzamin charakteru. Może tylko, pochłonięci techniką walki podziemnej, niedostatecznie widzą, że to, co robią, jest bardzo poważną pracą wychowawczą.

W marcu 1946 powrócił do kraju (z żoną – adiutantką Tadeusza Zawadzkiego, harcerką Danutą) i podjął przerwane studia na Politechnice Warszawskiej uzyskując w 1947 dyplom magistra inżyniera budownictwa, a następnie tytuł doktora nauk technicznych.

Zaczyna imponującą drogę wybitnego inżyniera od budowy Trasy W-Z, wykładowcy Politechniki Warszawskiej, Łódzkiej i Uniwersytetu Narodowego w Kinszasie (Afryka). Był czołowym inżynierem Urbanistyki Podziemnej i Techniki Robót Podziemnych w Warszawie.

W październiku 1956 wraz z Aleksandrem Kamińskim i instruktorami z Szarych Szeregów uczestniczył w działaniach na rzecz odbudowy ZHP. Aktywnie uczestniczył też w przemianach harcerstwa w roku 1989. Inicjator listu tzw. "Bandy Czworga" i koncepcji, by Stefan Mirowski był Przewodniczącym ZHP, uhonorowanych przywróceniem tradycyjnego Prawa i Przyrzeczenia Harcerskiego oraz nowym Statutem przyjętym na XXVIII Walnym Zjeździe ZHP w grudniu 1990.

Harcerz – do ostatnich dni. Aleksander Kamiński, dedykując mu „Kamienie na szaniec”, nazwał Rossmana człowiekiem, który decydujący wpływ wywierał na kształtowanie postawy ideowej harcerstwa w latach walki.

Pozostałe informacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Głuszek: Szare Szeregi. Słownik biograficzny. Tom I. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2006, s. 284. ISBN 978-83-7399-213-9.
  2. Jak powstały „Kamienie na szaniec”. Z Janem Rossmanem, harcmistrzem, b. żołnierzem Armii Krajowej, rozmawia Marian Miszczuk. „Polityka”. nr 13 (1612), s. 9, 26 marca 1988. 
  3. Marian Miszczuk: Jan Rossman pseudonim „Wacek”. Warszawa: Wydawnictwo Tomiko, 2009, s. 66. ISBN 978-83-917007-4-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]