Jerzyk alpejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jerzyk alpejski
Tachymarptis melba[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd krótkonogie
Rodzina jerzykowate
Rodzaj Tachymarptis
Gatunek jerzyk alpejski
Synonimy
  • Apus melba
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Jerzyk alpejski, jerzyk skalny (Tachymarptis melba) – gatunek średniego ptaka z rodziny jerzykowatych (Apodidae), zamieszkujący góry południowej Europy, Azji i Afryki. W Polsce widywany bardzo rzadko.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku[3][4]
Zauważalnie większy od jerzyka zwyczajnego, w locie wolniej od niego uderza skrzydłami, przez co może zostać wzięty za kobuza. Upierzenie szarobrązowe, z białą plamą na podgardlu i dużą białą plamą na brzuchu.
Wymiary średnie[5] 
dł. ciała 21 cm
rozpiętość skrzydeł 57 cm
waga ok. 100 g

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Obszary lęgowe znajdują się w południowej Europie, poprzez Bliski Wschód aż po centralną Azję oraz w południowej Afryce. Osiadły na Półwyspie Somalijskim i na jego granicy z kontynentem, w Indiach i na Cejlonie. Zimowiska znajdują się głównie w subsaharyjskiej części Afryki[6].

Do Polski zalatuje sporadycznie; do tej pory odnotowano 13 stwierdzeń, po raz ostatni w 2005 i 2017 (łącznie obserwowano 17 osobników)[7].

Biotop 
Góry i osiedla ludzkie, gdzie gniazdo zakłada np. pod mostami lub wychyleniami dachów. W trakcie migracji może przebyć około 1600 km w trzy dni[5].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Pożywienie stanowią owady chwytane w locie[5].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Jaja
Gniazdo 
Gniazduje kolonijnie w szczelinach skalnych, rzadziej na budynkach.
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 1 do 6 jaj[5]. Jaja wysiadywane są przez okres około 17–28 dni przez obydwoje rodziców[5]. Pisklęta opuszczają gniazdo po około 53–66 dniach.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[8].

Głos jerzyka alpejskiego

Problem z odtwarzaniem pliku? Zobacz Pomoc.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tachymarptis melba, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Tachymarptis melba. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Lars Jonsson, Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, 2006.
  4. Lars Svensson, Killian Mullarney, Dan Zetterstrom, Collins Bird Guide, second edition, 2009.
  5. a b c d e Alpine swift fact file. ARKive. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-06)].
  6. Alpine Swift Tachymarptis melba. BirdLife International. [dostęp 20 stycznia 2014].
  7. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2017. „Ornis Polonica”. 59, s. 119–153, 2018. 
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)