Kalmia szerokolistna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kalmia szerokolistna
Ilustracja
Pokrój rośliny kwitnącej
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd wrzosowce
Rodzina wrzosowate
Rodzaj kalmia
Gatunek kalmia szerokolistna
Nazwa systematyczna
Kalmia latifolia L.
Sp. Pl. 1: 391. 1753[2]
Synonimy

Chamaedaphne latifolia (Linnaeus) Kuntze[2]

Mapa zasięgu
zasięg występowania na mapie
Zarośla kalmii w Wirginii Zachodniej

Kalmia szerokolistna (Kalmia latifolia) – gatunek typowy rodzaju kalmia (Kalmia) z rodziny wrzosowatych. Występuje naturalnie we wschodniej części Ameryki Północnej[3], na obszarze Stanów Zjednoczonych. Jego zasięg rozciąga się od południowej części stanu Maine po północną część Florydy, na zachodzie sięgając do stanów Indiana i Luizjana. Po raz pierwszy kalmia została odkryta w 1624 roku, ale nazwę naukową zyskała w XVIII wieku od nazwiska botanika Pehr Kalma[3], który przesłał jej próbki Karolowi Linneuszowi. Gatunek uważany jest za jedną z najbardziej efektownych roślin rodzimych dla Ameryki Północnej[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
W zależności od warunków siedliskowych roślina przyjmuje formę krzewiastą lub małego drzewa o wysokości do 2-8 (rzadko 12) m[3][2]. W warunkach polskich jest to zwykle krzew o pokroju szeroko-kulistym[4], dorastający do 3 metrów wysokości i podobnej szerokości[3][4]. Pędy wyprostowane, okrągłe na przekroju, gruczołowato owłosione[2].
Liście
Skrętoległe, choć na wolno rosnących pędach mogą być pozornie okółkowe[2]. Blaszka liściowa osadzona jest na ogonku długości od 1 do 3 cm. Blaszka jest zimozielona, sztywna, całobrzega, z wierzchu naga i mocno błyszcząca[4]. Spód liścia jest jaśniejszy, owłosiony na nerwie głównym[2]. Liście osiągają długość 4-12 cm i szerokość 1,5-5 cm[2], mają kształt eliptyczny lub eliptycznolancetowaty (szerokolancetowaty)[4], nasada liścia jest klinowata, szczyt liścia krótko zaostrzony[3][4].
Kwiaty
Skupione po 20–40 w kwiatostanach stanowiących szczytowe baldachrogrona. Rozwijają się na szypułkach o długości 2–4 cm[2]. Działki kielicha zielone do czerwonawych, owalne, do 3-3,5 mm długości, na szczycie zaostrzone, nagie lub gruczołowato owłosione. Płatki korony zrosłe niemal na całej długości osiągają od 1,5 do 3 cm długości. Od zewnątrz są nieco gruczołowato owłosione, od wewnątrz są omszone. Zwykle mają barwę różową, ale bywają żywo czerwone i czysto białe, zwykle z purpurowymi plamkami we wgłębieniach, w których znajdują się łączniki pylników. Nitki pręcików osiągają długość 4–5 mm, słupek ma długość 10-18 mm[2][5].
Owoce
Kuliste, pięciokomorowe torebki o wymiarach 3-5 × 4-7 mm[3][2]. Nasiona do 1 mm długości jajowate lub nieco wygięte, oskrzydlone[2].
Korzenie
Płytki system korzeniowy, wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne[4].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje do 1900 m n.p.m. Zasiedla lasy iglaste na stokach górskich, miejsca skaliste i piaszczyste, urwiska nad strumieniami i rzekami, wąwozy, czasem tworzy gęste zarośla. Kwitnie od kwietnia do czerwca[2].

Wykorzystanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Roślina sprowadzona jako ozdobna do Europy w XVIII wieku. Twarde, ale kruche drewno stosowano dawniej do wytwarzania ogrodzeń, poręczy i wykończeń meblarskich. Roślina uprawiana jest w wielu odmianach, ze względu na walory dekoracyjne kwiatów. Wymaga gleb kwaśnych w zakresie 4,6–6 pH i stanowiska słonecznego do półcienistego[4].

Toksyczność[edytuj | edytuj kod]

Wszystkie części zielone rośliny, kwiaty, pędy, pyłek i liście[5], a także produkty wytworzone z rośliny np. miód, są wysoce toksyczne. Składniki rośliny są trujące dla ludzi, a także niektórych zwierząt m.in: koni, kóz, bydła czy jeleni. Substancje toksyczne to głównie rododendryna i arbutyna, wywołujące po zażyciu m.in: trudności w oddychaniu, brak łaknienia, nadmierne wytwarzanie śliny i wydzielin z oczu i nosa, depresję, częste wypróżnienia i wymioty, osłabienie, drgawki, paraliż, a nawet śpiączkę i śmierć[5].

Znaczenie symboliczne[edytuj | edytuj kod]

Kalmia szerokolistna jest uważana symbolicznie za "kwiat stanowy" stanu Connecticut w Stanach Zjednoczonych[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2041-12-20].
  2. a b c d e f g h i j k l m Kalmia latifolia. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-12-27].
  3. a b c d e f g Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: PWN, 2011, s. 426. ISBN 978-83-01-15369-4.
  4. a b c d e f g Grażyna Maternicka, Lidia Tokarska: Katalog ozdobnych roślin ogrodowych. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2013, s. 184. ISBN 978-83-7763-214-7.
  5. a b c Kalmia latifolia (ang.). NC State University. [dostęp 2014-12-20].