Kariatyda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kariatydy

Kariatyda – podpora architektoniczna w kształcie postaci kobiecej, dźwigającej na głowie (podtrzymującej) element architektoniczny budowli: belkowanie, gzyms, balkon lub nadwieszoną kondygnację budynku[1][2][3], spełniająca funkcję kolumny.

Charakterystyczna jest zwłaszcza dla porządku jońskiego[1]. Nazwa pochodzi od greckiego karyatides („dziewczyny ze wsi Karyai”, czyli kobiety sprzedane w niewolę po zburzeniu sprzyjającej Persom wsi Karyai i zmuszane do ciężkiej pracy). Najbardziej znany przykład kariatyd to rzeźby z Erechtejonu[3], przybytku kultu Ateny i Posejdona, z północnego krańca ateńskiego Akropolu.

Odmianą kariatydy jest kanefora – podpora w kształcie kobiety niosącej na głowie kosz z kwiatami lub owocami[1]. Męskim odpowiednikiem jest atlant (inaczej atlas)[2].

W architekturze nowożytnej opartej na wzorcach antycznych zastosowano je m.in. w sali Kariatyd w Luwrze[3]. Legenda głosiła, że kobiety sprzeciwiając się bogom, za karę zostały zamienione w kolumny będące podporą budowli. Odtąd stały się kolumnami (posągami kobiecymi), które stoją na warcie i pilnują wejścia do świątyń bogów greckich[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Sztuka świata. Słownik terminów A-K. tom 17. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 296, 303-304. ISBN 978-83-213-4726-4.
  2. a b Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 178. ISBN 83-01-12365-6.
  3. a b c Witold Szolginia: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i Budownictwo. Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, 1975, s. 150.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]