Kariatyda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kariatydy

Kariatyda – podpora architektoniczna w formie postaci kobiecej, dźwigającej na głowie (podtrzymującej) element architektoniczny budowli: belkowanie, gzyms, balkon lub nadwieszoną kondygnację budynku[1][2][3], spełniająca funkcję kolumny.

Charakterystyczna jest zwłaszcza dla porządku jońskiego[1]. Nazwa pochodzi od greckiego karyatides czyli "dziewczyny ze wsi Karyai", czyli kobiety sprzedane w niewolę po zburzeniu sprzyjającej Persom wsi Karyai. Były one zmuszane do ciężkiej pracy. Najbardziej znanym przykładem kariatyd są rzeźby z Erechtejonu[3], przybytku kultu dwóch bogów: Ateny i Posejdona. Wznosił się on na północnym krańcu ateńskiego Akropolu.

Odmianą kariatydy jest kanefora – podpora w kształcie kobiety niosącej na głowie kosz z kwiatami lub owocami[1]. Męskim odpowiednikiem jest atlant (inaczej atlas)[2].

W architekturze nowożytnej, opierającej się na wzorcach antycznych zostały zastosowane w sali Kariatyd w Luwrze[3]. Legenda głosiła, że kobiety sprzeciwiając się bogom za karę zostały zamienione w kolumny towarzyszące podporze budowli. Od tej chwili kobiety stały się kolumnami (posągami kobiecymi) które do dziś stoją na warcie i pilnują wejścia do świątyń bogów greckich.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Sztuka świata. Słownik terminów A-K. tom 17. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 296, 303-304. ISBN 978-83-213-4726-4.
  2. a b Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 178. ISBN 83-01-12365-6.
  3. a b c Witold Szolginia: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i Budownictwo. Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, 1975, s. 150.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]