Kartimandua

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kartimandua (Cartimandua, Cartismandua) – królowa brytyjskiego plemienia Brygantów w latach 43 – 69 n.e. Jej dziadkiem był król Bellnorix[1].

Wiadomości o niej pochodzą z pism Publiusza Korneliusza Tacyta. Stąd wiadomo, że Bryganci zamieszkujący tereny północnej Anglii byli największym plemieniem na Wyspach Brytyjskich. Kartimandua została ich królową podczas najazdu Rzymian na Wyspy Brytyjskie w 43 roku n.e. za panowania cesarza Klaudiusza. Wraz z jedenastoma innymi plemionami zawarła z Rzymianami pokój, co opisano w inskrypcji na Łuku Klaudiusza. Traktatowa lojalność wobec Rzymu stwarzała tym plemionom pewną autonomię na zasadach państwa klienckiego.

W 51 roku wódz plemienia KatuwelaunówKaratakus, ostatecznie pokonany przez Rzymian, szukał schronienia u Brygantów. Kartimandua podjęła jednak decyzję o wydaniu go Rzymianom, co znacznie osłabiło jej popularność wśród współplemieńców. Za tę oznakę lojalności otrzymała jednak od Rzymian odpowiednie wynagrodzenie[1] oraz zobowiązanie do udzielenia zbrojnej pomocy przeciwko jakimkolwiek wrogom[potrzebny przypis].

W roku 57 waśnie plemienne wśród Brygantów wywołała decyzja królowej o rozwodzie z mężem Venutiusem i zawarciem związku z jego giermkiem Vellocatusem[1]. Według Tacyta, nienawiść upokorzonego Venutiusa dodatkowo wzbudziło uwięzienie przez królową jego braci i krewnych. Jego stronnicy na wezwanie najechali królestwo Kartimandui. Interweniujący w tej sytuacji Rzymianie wysłali pomoc wojskową, najpierw oddziały pomocnicze, a następnie Legion IX Hispana pod dowództwem Cezjusza Naziki. Dzięki ich wsparciu Kartimandua była w stanie utrzymać się przy władzy[1][2].

Za tę pomoc Rzymian królowa odwdzięczyła się po wybuchu powstania pod wodzą Budyki, nie uczestnicząc w nim, co umożliwiało zabezpieczenie sił rzymskich od północy. Jednakże po zgonie Nerona w 69 roku, moment chaosu politycznego w cesarstwie wykorzystał odsunięty Venutius dla odzyskania władzy, podżegając Brygantów do buntu przeciw królowej. Mimo ponownego zwrócenia się o pomoc do Rzymian, przysłane wojska pomocnicze (auxilia) nie zdołały stłumić rebelii, wskutek czego Kartimandua utraciła tron i ostatecznie osiadła w rzymskim forcie Deva (obecnie Chester). Dalsze jej losy są nieznane[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Ellen Castelow: Cartimandua (Cartismandua) (ang.). historic-uk.com. [dostęp 2016-07-12].
  2. Tacyt: Roczniki XII, 32-40.