Kazimierz Karaś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Karaś
Herb
Dąbrowa
Rodzina Karasiowie herbu Dąbrowa
Data urodzenia 1711
Data i miejsce śmierci 6 lutego 1775
Warszawa
Odznaczenia
Order Orła Białego Order Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów)

Kazimierz Karaś herbu Dąbrowa (ur. 1711, zm. 6 lutego 1775 w Warszawie[1]) – kasztelan wiski, marszałek prywatny króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Wychowanek i zaufany domownik Stanisława Poniatowskiego, kasztelana krakowskiego i ojca króla. Cześnik buski, później cześnik liwski, od 1749 pułkownik wojsk królewskich[1]. Był elektorem Stanisława Augusta Poniatowskiego z ziemi warszawskiej w 1764 roku[2]. W 1764 został wybrany posłem ziemi warszawskiej na sejm elekcyjny. Został mianowany członkiem komisji skarbowej dóbr stołowych. W lipcu mianowany kasztelanem wiskim i z tytułem Administrator Poczt kierował Naczelnym Zarządem Poczt Koronnych i Litewskich. Od 1765 prywatny marszałek dworu królewskiego Stanisława Augusta Poniatowskiego. Odznaczony Orderem św. Stanisława 8 maja 1765 (były to pierwsze ordery Stanisława Augusta Poniatowskiego, które nadał tylko członkom swojej rodziny i Karasiowi) i w 1773 Orderem Orła Białego. Otrzymał starostwa: ryckie, zadybskie, goszczyńskie i nowodworskie. W roku 1766 został członkiem kompanii rękodzieł wełnianych, mającej na celu ożywienie produkcji wyrobów z wełny. Członek konfederacji 1773 roku[3]. Na Sejmie Rozbiorowym 1773-1775 wszedł w skład delegacji wyłonionej pod naciskiem dyplomatów trzech państw rozbiorczych, mającej przeprowadzić rozbiór[4]. 18 września 1773 roku podpisał traktaty cesji przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów ziem zagarniętych przez Rosję, Prusy i Austrię w I rozbiorze Polski[5].

W Warszawie na gruntach leżących na Oboźnej ulicy, naprzeciw starej kaplicy, zaraz obok gmachów Kazimierowskich (obecnie przy Krakowskim Przedmieściu, obok Pałacu Staszica) wzniósł w latach 1769-1772 okazały pałac w stylu wczesnego klasycyzmu, będący w okresie insurekcji kościuszkowskiej kwaterą naczelnika Tadeusza Kościuszki. Za projektanta uważa się architekta królewskiego Jakuba Fontanę, ponieważ fasada pałacu nawiązywała do projektowanej przez Fontanę przebudowy wewnętrznej elewacji Zamku Królewskiego. Pałac zburzono w 1912-1913, a na jego miejscu miał stanąć dom czynszowy.

Kazimierz Karaś zmarł w Warszawie i pochowany został u Kapucynów na ulicy Miodowej. Żonaty był od 1749 r. z Elżbietą z Hubińskich, córką Jan Hubińskiego, podczaszego rzeczyckiego, która po jego śmierci wyszła w 1776 r. za Marcina Ledóchowskiego, starostę rudeckiego[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Julian Bartoszewicz: Znakomici mężowie Polscy w XVIII w., t. III. Petersburg: B.M. Wolffa, 1856, s. 99-117.
  2. Akt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 92.
  3. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 559.
  4. Ryszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: „Kwartalnik Historyczny”, LXXIX, nr 3, 1972, s. 545-562.
  5. Volumina Legum t. VIII, Petersburg 1860, s. 20-48.
  6. A. Boniecki, Herbarz polski, t. VII, s. 391.