Busk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Busk
Буськ
Ilustracja
Busk, ratusz miejski (widok współczesny)
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Prawa miejskie 1523
Powierzchnia 3,84 km²
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

8355
2176 os./km²
Kod pocztowy 80600
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Busk
Busk
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Busk
Busk
Ziemia 49°57′58″N 24°36′49″E/49,966111 24,613611
Portal Portal Ukraina

Busk (ukr. Буськ, Buśk) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, nad Bugiem, siedziba administracyjna rejonu buskiego. 8,3 tys. mieszkańców (2006). W Busku rzeka Bug łączy się z rzeką Pełtwią, ze względu na dużą liczbę odnóg Bugu i mostów miasto było nazywane galicyjską Wenecją. W II Rzeczypospolitej w powiecie kamioneckim, w województwie tarnopolskim.

Historia[edytuj]

Busk jest jedną z najstarszych miejscowości na ziemi czerwieńskiej, jeden z głównych grodów Bużan, najstarsze wzmianki pochodzą z XI w.

W 1388 r. Busk wraz z całym księstwem bełskim przypadł księciu mazowieckiemu Siemowitowi IV. W 1411 r. otrzymał od Siemowita prawo magdeburskie, jako jedno z pierwszych miast na dzisiejszym terytorium Ukrainy. W 1462 r. po bezpotomnej śmierci księcia Władysława II (płockiego) księstwo bełskie wraz z Buskiem zostało inkorporowane mocą prawa lennego do Królestwa Polskiego przez Kazimierza Jagiellończyka. W 1484 r. król potwierdził prawo magdeburskie oraz nadał przywilej odłowu ryb. W 1499 r. król Jan Olbracht zwolnił miejscowych kupców od wodnego, mostowego i innych ceł. W XV w. został siedzibą sądownictwa szlacheckiego: ziemskiego i grodzkiego, które przetrwało do rozbiorów[1].

W 1516 r. miasto odparło najazd tatarski. W 1582 r. król Stefan Batory uznał Busk za wolne miasto królewskie. W roku 1654 miasto zostało doszczętnie zniszczone przez wojska Chmielnickiego. W 1672 roku zniszczyli je Tatarzy.

W 1772 r. Busk znalazł się w zaborze austriackim. W 1849 r. zabudowę miasta zniszczył wielki pożar, co pogłębiło jego upadek.

W 2 poł. XIX wieku w Busku znajdował się pałac hr. Badenich z parkiem dworskim, obecnie zajmowany przez jednostkę wojskową.

W 1913 roku Busk liczył ok. 8000 mieszkańców, w tym 3500 Polaków, 2700 Żydów, 1800 Ukraińców oraz inne społeczności. Oprócz starego centrum z rynkiem do 1914 roku funkcjonowały oddzielone rzeką i zalewiskami części miasta: Stare Miasto, Nowe Miasto, Podzamcze oraz przedmieścia (ulice): Krótka Strona, Długa Strona, Niemiecki Bok, Lipiboki, Podzamcze i inne.

Po 1918 roku Busk został włączony do II Rzeczpospolitej. W roku 1938 liczył 9.000 mieszkańców. W 1939 roku Busk został zajęty przez Armię Czerwoną. O ostatnich dniach czerwca 1941 roku NKWD zamordowało w miejscowym areszcie co najmniej 35 więźniów (Polaków i Ukraińców)[2].

 Osobny artykuł: Masakra w areszcie w Busku.

Od 30 czerwca 1941 roku Busk znajdował się pod okupacją niemiecką, podczas której zginęła prawie cała społeczność żydowska zamieszkująca miasto. 18 lipca 1944 r. Busk został ponownie zajęty przez Armię Czerwoną.

Po 1945 roku Busk włączono do ZSRR, a ludność polską wysiedlono.

Zabytki[edytuj]

  • Kościół św. Stanisława z XVIII wieku
  • Ratusz miejski
  • Stary cmentarz - południe od centrum, na którym m.in. polskie pomniki nagrobne z piaskowca z ok. 1830-1860 r., polska kwatera wojskowa z obrony Lwowa przed bolszewikami z 1920 r., pieczołowicie odbudowana przez miejscowych Polaków; kwatera wojskowa żołnierzy Armii Czerwonej z okresu wojny polsko-bolszewickiej i z 1944, kwatera żołnierska i ludności ukraińskiej – ofiar terroru komunistycznego; w tym "kurhan" – pamiątka po żołnierzach UPA.
  • cmentarz żydowski z najstarszym żydowskim nagrobkiem na Ukrainie, z 1520 roku, ul. Szewczenki 10-18

Życie religijne[edytuj]

W Busku istnieje parafia obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (greckokatolicka), prawosławna i rzymskokatolicka. W 1993 r. ponownie erygowano rzymskokatolicką parafię pod wezwaniem św.Stanisława Biskupa-Męczennika i Matki Bożej Różańcowej. Parafią opiekują się polscy saletyni. W ciągu 14 lat odnowiono stary kościół farny pochodzący z poł. XVIII w.

Osoby związane z miastem[edytuj]

Kościół św. Stanisława

Przypisy

  1. M. Pawlikowski, Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012, tenże, Sądownictwo ziemskie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012
  2. Zbrodnicza ewakuacja więzień i aresztów NKWD na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej w czerwcu – lipcu 1941 roku. Materiały z sesji naukowej w 55. rocznicę ewakuacji więźniów NKWD w głąb ZSRR, Łódź 10 czerwca 1996 r. Warszawa: GKBZPNP-IPN, 1997, s. 131–133. ISBN 83-903356-6-2.

Linki zewnętrzne[edytuj]