Khalil Gibran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Khalil Gibran
جبران خليل جبران
Ilustracja
Khalil Gibran w 1913
Data i miejsce urodzenia 6 stycznia 1883
Baszarri, Imperium Osmańskie
Data i miejsce śmierci 10 kwietnia 1931
Nowy Jork
Zawód pisarz, poeta i malarz

Khalil Gibran (oryg. Dżubran Chalil Dżubran (arab. ‏جبران خليل جبران‎), ur. 6 stycznia 1883 w Baszarri, zm. 10 kwietnia 1931 w Nowym Jorku) – libański pisarz, poeta i malarz, przedstawiciel tzw. szkoły syryjsko-amerykańskiej w literaturze[1][2]. Jeden z najważniejszych twórców współczesnej prozy poetyckiej w literaturze arabskiej[3].

Autor wydanej w 1923 powieści poetyckiej Prorok[4], która została przetłumaczona na ponad 100 języków[5]. Szczególną popularność w latach 60. zyskała wśród tzw. dzieci kwiatów[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w maronickim miasteczku leżącym na terenie współczesnego Libanu. Był dzieckiem Kamili Rahmeh i jej trzeciego męża Khalila Gibrana, który pracował jako poborca podatkowy. Nie potrafił on jednak zapewnić bytu rodzinie, przez co żyli ubogo. Jedynym wykształceniem, jakie mogli zapewnić rodzice młodemu Khalilowi, była nauka u księdza, który wpajał mu biblijne mądrości oraz uczył go przedmiotów ścisłych i humanistycznych, w tym języka syriackiego i arabskiego. Khalil miał starszego o 6 lat brata Butrosa oraz dwie młodsze siostry: Marianę i Sultanę[6].

W 1895 emigrował z rodziną do Stanów Zjednoczonych, osiedlając się w Bostonie. Wtedy też zmienił nazwisko na amerykańsko brzmiące Khalil Gibran. W 1898 Gibran wrócił sam do Bejrutu, gdzie przez cztery lata uczęszczał do prowadzonej przez księży szkoły "Madrasat al-Hikma" ("Szkoła Mądrości"). W Libanie pisarz rozwinął swoją znajomość literatury oraz języka arabskiego. Nabrał wówczas również niechęci do zinstytucjonalizowanych form religii, co było widoczne w jego późniejszej twórczości. Po powrocie do Bostonu w 1903 Gibran dowiedział się o śmierci swojej młodszej siostry Sultany. Niedługo potem umarli na gruźlicę również jego matka i brat. W tym samym czasie pisarz opublikował swoje pierwsze dzieła, m.in. wydana w 1905, jeszcze w Libanie, książka Nubthah fi Fan Al-Musiqa (pol. Muzyka) czy rok później zbiór opowiadań Ara’is al-Murudż (pol. Narzeczone łąk)[3].

W 1907 Gibran poznał Mary Elizabeth Haskell[1], dyrektorkę renomowanej szkoły dla dziewcząt w Bostonie. Haskell częstokroć pomagała pisarzowi materialnie. Znajomość z czasem przekształciła się w romans trwający do końca życia pisarza i choć para oficjalnie pozostawała przyjaciółmi, to jednak ich korespondencja, opublikowana po latach, pokazuje prawdziwą bliskość owego związku[3].

W 1908 Gibran wyjechał na dwa lata do Paryża, gdzie studiował sztukę na Académie Julian. Zawiązał wówczas znajomość z Augustem Rodinem. W 1910 powrócił do Bostonu, a dwa lata potem przeniósł się do Nowego Jorku i oddał się twórczości pisarskiej oraz plastycznej. Tutaj aktywnie działał wśród emigracyjnej inteligencji arabskiej, zakładając m.in. Ar-Rabita al Kalamijja, "Ligę Ludzi Pióra", która zrzeszała pisarzy szkoły syryjsko-amerykańskiej. W 1918, chcąc dotrzeć do szerszej grupy czytelników, zaczął pisać większość swoich dzieł w języku angielskim[3].

Zmarł 10 kwietnia 1931 na marskość wątroby. W tym samym roku jego prochy, z jego wolą, zostały przewiezione do rodzinnego Bszarri i złożone w klasztorze Mar Sarkis, gdzie obecnie znajduje się poświęcone artyście muzeum. W Stanach Zjednoczonych pisarza upamiętniono m.in. pomnikiem w Waszyngtonie oraz pamiątkową tablicą w Bostonie[2].

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Po arabsku:[edytuj | edytuj kod]

  • Nubthah fi Fan Al-Musiqa (1905)
  • Ara’is al-Murudż (1906)
  • al-Arwah al-Mutamarrida (1908)
  • Połamane Skrzydła (al-Ajniha al-Mutakassira, 1912); wydanie polskie: 2012
  • Dam’a wa Ibtisama (1914)
  • al-Mawakib (1919)
  • al-‘Awāsif (1920)
  • al-Bada’i’ waal-Tara’if (1923)

Po angielsku[edytuj | edytuj kod]

  • Szaleniec (The Madman, 1918); wydanie polskie: 2002
  • Prorok (The Prophet, 1923), wydanie polskie: 1981, 2007
  • Piasek i piana (Sand and Foam, 1926); wydanie polskie: 1996 (razem z Ogród Proroka)
  • Jezus. Syn Człowieczy (Jesus, The Son of Man, 1928), wydanie polskie: 1995
  • The Earth Gods (1929)
  • The Wanderer (1932)
  • Ogród Proroka (The Garden of The Prophet 1933); wydanie polskie: 1996 (razem z Piasek i piana)
  • Beloved Prophet, The love letters of Kahlil Gibran and Mary Haskell, and her private journal (1972, red. Virginia Hilu)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Khalil Gibran | Lebanese-American author | Britannica.com, 26 listopada 2017 [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-26].
  2. a b Dżubran Chalil Dżubran - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, 26 listopada 2017 [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-26].
  3. a b c d e Marek M. Dziekan, Dżubran Khalil Dżubran: na skrzydłach miłości, wolności i buntu [w:] Khalil Gibran, Połamane Skrzydła, Barbelo, s. 7-19, ISBN 978-83-933112-1-7.
  4. The Prophet | work by Gibran | Britannica.com, 26 listopada 2017 [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-26].
  5. Biblia Tysiąclecia, dla dzieci, Ikony Matki Boskiej, św. Rodziny, medaliki srebrne, brewiarz - Święty Jacek, 26 listopada 2017 [dostęp 2017-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-26].
  6. Introductory biography < Khalil Gibran, 27 listopada 2017 [dostęp 2017-11-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-11-27].