Klon (powiat szczycieński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 53°27′55″N 21°16′58″E
- błąd 38 m
WD 53°27'N, 21°16'E, 53°27'57.24"N, 21°16'52.03"E
- błąd 2279 m
Odległość 2119 m
Klon
wieś
Ilustracja
Klon
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Rozogi
Liczba ludności  480
Strefa numeracyjna 29
Kod pocztowy 12-113
Tablice rejestracyjne NSZ
SIMC 0518369
Położenie na mapie gminy Rozogi
Mapa konturowa gminy Rozogi, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Klon”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Klon”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Klon”
Położenie na mapie powiatu szczycieńskiego
Mapa konturowa powiatu szczycieńskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Klon”
Ziemia53°27′55″N 21°16′58″E/53,465278 21,282778

Klon (niem. Liebenberg[1]) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Rozogi, znajdująca się przy szosie WielbarkRozogi. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.

Wieś mazurska, założona na planie ulicówki z zachowaną, zabytkową zabudową drewnianą, pochodzącą z końca XIX i początku XX w. oraz murowanym kościołem.

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś założona w ramach osadnictwa szkatułowego, lokowana w 1654 r. na 56 włókach chełmińskich. W XVIII w. większość mieszkańców stanowili katolicy. Dopiero później wzrosła liczba ewangelików. W 1730 r. we wsi były 64 gospodarstwa rolne. Natomiast w połowie XIX w. we wsi było 128 domów. W tym czasie Klon należał do najludniejszych wsi w tej części Mazur. W 1730 w sprawozdaniu starosty szczycieńskiego podpułkownika von Gaudeckera na temat oświaty, w wykazie szkół wiejskich ujęta jest szkoła w Klonie. Po powstaniu styczniowym we wsi osiedliło się kilku powstańców, prześladowanych przez władze carskie. Pożar z roku 1893 zniszczył znaczna część wsi. Kolejne duże zniszczenia przyniosła pierwsza wojna światowa.

Toeppen podaje za kroniką kościelną z Jerutek, że w Klonie działała sekta "świętych", która aby przedstawić ofiarę Izaaka zabijała dzieci. W bardziej obiektywny sposób od kroniki z Jerutek o sekcie "świętych" pisze F.S. Oldenberg (pastor luterański z Berlina) w "Zur Kunde Masurens" 1865. Nie potrafił on jednak określić genezy powstania tej sekty, a przypuszczalnie byli to epigoni braci polskich w Prusach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego i plebania
Klon widziany z tarasu wieży przeciwpożarowej znajdującej się 0,5km na północny wschód od wsi
  • Katolicki kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego w Klonie wybudowano w 1861 (inne źródła podają rok 1866[2]). Jest to budowla kamienna, z górna częścią z czerwonej cegły. Wieża ze spiczastym dachem
  • Budynek plebanii
  • 40 zachowanych tu chałup z końca XIX wieku jest najcenniejszym w regionie oraz w skali kraju zespołem tradycyjnej zwartej drewnianej zabudowy.
  • budynek drewnianej szkoły, położony na skraju wsi, o konstrukcji zrębowej z dwuspadowym dachem.
  • Pomnik mieszkańców, poległych w czasie pierwszej wojny światowej, znajdujący się przed szkołą.
  • Kapliczka, znajdująca się przed kościołem.
  • Cmentarz z zachowanym, historycznym układem oraz zabytkowymi nagrobkami i krzyżami.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Max Toeppen "Historia Mazur", Wspólnota Kulturowa "Borussia", Olsztyn 1995, ​ISBN 83-900380-3-X​.
  • Iwona Liżewska, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn, Agencja Wydawnicza "Remix" s.c., 1998, 171 str., ​ISBN 83-87031-13-5

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  2. Iwona Liżewska, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn, Agencja Wydawnicza "Remix" s.c., 1998