Krotale

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zestaw krotali (w górnej części zdjęcia nad dzwonkami)

Krotale, także talerzyki antyczne – rodzaj instrumentów muzycznych z grupy idiofonów.

Są to małe płaskie dyski z brązu lub z mosiądzu, o grubych brzegach, średnicy najczęściej około 10–15 cm, z widoczną kopułą czyli komorą rezonansową w środkowej części instrumentu. Dźwięk krotali jest ostry, jasny i bardzo długo wybrzmiewa. Jest podobny do dźwięku dzwonków. Ze względu na przewagę wysokich alikwotów partię krotali w nutach zapisuje się dwie oktawy niżej niż brzmią.

Mogą stanowić zestaw 12 do 24 (dwie oktawy) strojonych chromatycznie instrumentów zawieszonych na statywie. Uderza się w nie metalowym prętem lub twardą pałką. W takiej formie wchodzą w skład współczesnej orkiestry symfonicznej. W innej odmianie występują jako para identycznie nastrojonych talerzyków posiadających w środku uchwyt i uderzanych jeden o drugi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Para talerzyków egipskich

Najstarsze zachowane krotale przechowuje Narodowe Muzeum Irlandii – pochodzą one z epoki brązu (1200–800 p.n.e.) Jako para instrumentów krotale wywodzą swój rodowód z muzyki Starożytnej Grecji i Egiptu. Jednym z najstarszych instrumentów egipskich były tzw. klaskanki jednoręczne: dwa pręty trzymane w jednej dłoni i uderzane o siebie. Używały ich tancerki wysławiające boginię Hathor. Istnieje przypuszczenie, że egipskie krotale koptyjskie mogły pochodzić z Birmy, gdzie znane były w formie kilku par małych talerzyków osadzonych w uchwycie z bambusa i potrząsanych przez muzyka. Miedziane krotale asyryjskie z VII w. zwane katral przyczepiano u szyi mułom i koniom. W Starożytnej Grecji instrument o nazwie krotala był rodzajem kołatki jednoręcznej używanej w tańcach dionizyjskich. Przypominały one raczej współczesne kastaniety[1]. W Tybecie do dzisiaj używane są talerzyki podobne do krotali zwane tybetańskim sil-sil. W Izraelu ok. 1110 r. p.n.e. stosowano małe talerzyki jednoręczne msiltayîm. Jeden przymocowany był do kciuka, drugi do palca środkowego[2].

Krotale w orkiestrze symfonicznej i muzyce współczesnej[edytuj | edytuj kod]

Krotale w muzyce rozrywkowej[edytuj | edytuj kod]

  • Neil Peart (perkusista rockowy) używa krotali jako części zestawu perkusyjnego
  • Jocie Adams z zespołu The Low Anthem gra na krotalach smyczkiem
  • Stewart Copeland z zespołu Police grał na krotalach w utworze Wrapped Around Your Finger
  • Krotale stosowali w swoich projektach muzycznych m.in. Frank Zappa, Pat Metheny, Electric Light Orchestra

Obrzędy[edytuj | edytuj kod]

Mnisi Hare Kryszna używają krotali podczas ulicznych śpiewów i tańców wraz z bębnami mridangami.

Przypisy

  1. Curt Sachs: Historia Instrumentów muzycznych. Kraków: PWM, 1989. ISBN 83-224-0324-0.
  2. Montagu Jeremy: Instrumenty muzyczne Biblii. Homini. ISBN 83-89598-87-6.
  3. Edison Denisow: Udarnyje instrumienty w sawremiennom orkiestrie. Moskwa: Wydawnictwo "Sowremiennyj kompozitor", 1982.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Włodzimierz Kotoński, Leksykon współczesnej perkusji. Kraków 1999.