Przejdź do zawartości

Frank Zappa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Frank Zappa
Ilustracja
Frank Zappa (1977)
Imię i nazwisko

Frank Vincent Zappa Jr

Data i miejsce urodzenia

21 grudnia 1940
Baltimore

Data i miejsce śmierci

4 grudnia 1993
Los Angeles

Instrumenty

gitara, gitara basowa, instrumenty klawiszowe, instrumenty perkusyjne

Gatunki

jazz-rock, jazz, rock progresywny, rock awangardowy

Zawód

kompozytor, wokalista, producent muzyczny, autor tekstów, reżyser, aktor, scenarzysta filmowy

Aktywność

1950–1993

Wydawnictwo

Verve/MGM, Bizarre/Straight, DiscReet, Zappa Records, Barking Pumpkin Records, Rykodisc

Powiązania

Dweezil Zappa, The Mothers of Invention, Captain Beefheart

Współpracownicy
Steve Vai, Terry Bozzio, Adrian Belew, Vinnie Colaiuta, Chad Wackerman
Instrument
Gibson ES-5 Switchmaster, Gibson SG, Gibson Les Paul, Fender Stratocaster, Synclavier
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Frank Vincent Zappa (ur. 21 grudnia 1940 w Baltimore[1], zm. 4 grudnia 1993 w Los Angeles) – amerykański muzyk rockowy, jazzowy, wokalista, kompozytor oraz autor tekstów, lider zespołu The Mothers of Invention. Także aktor, reżyser, producent i scenarzysta filmowy.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

W wieku 15 lat Zappa był w sześciu różnych szkołach średnich. Jako uczeń pogardzał edukacją. Utrzymywał swoje zdanie przez całe swoje życie, wypisując swoje dzieci ze szkoły kiedy skończyły 15 lat oraz odmawiając płacenia za ich college[2]. W trakcie edukacji często opuszczał zajęcia[3]. Pomimo niechęci do nauki, Zappa ukończył szkołę średnią Antelope Valley High School w 1958 roku[4].

Zdjęcie szkolne Zappy z 1958

Zajmował się muzyką od młodości. Obok rhythm and bluesa interesowała go współczesna muzyka poważna (promotorem jego twórczości w tej dziedzinie był John Adams). Około kwietnia 1964 wstąpił do zespołu „Soul Giants” i niedługo potem zmienił ich nazwę na „The Mothers of Invention”. Grupa ta istniała do 1971 i potem krótko w połowie lat 70. Nagrał dziesiątki płyt, zawierających muzykę rockową, poważną, pastisze przebojów muzyki popularnej, jazz-rock i wiele innych. Najlepiej sprzedającym się albumem był Sheik Yerbouti(inne języki) – sprzedano ponad 2 mln kopii[5]. Bardzo apodyktyczny, narzucający innym swą wolę, ale też niezwykle inteligentny muzyk, gitarzysta-wirtuoz. Szydził z telekaznodziejów, reklamy, polityków, pozerów, cenzury, w ironiczny sposób ukazując życie w Ameryce. W jego zespole grali m.in. George Duke, Steve Vai, Terry Bozzio, Adrian Belew, Vinnie Colaiuta, Jean-Luc Ponty, Michael Brecker, Randy Brecker, Don „Sugarcane” Harris, Jeff Berlin, Aynsley Dunbar, Alex Dmochowski i Captain Beefheart. W swojej muzyce nie uznawał ograniczeń, sięgał do rocka, popu, soulu, współczesnej muzyki poważnej, jazzu, muzyki awangardowej, muzyki aleatorycznej, pastiszu, muzyki konkretnej, muzyki barokowej, renesansowej, neoromantycznej.

W 1990 r. prezydent Czechosłowacji Václav Havel zaprosił do Pragi uwielbianego przez siebie Zappę, podobno proponując mu nawet tekę ministra kultury. Ten miał odmówić[6].

Frank Zappa z prezydentem Václavem Havlem

Śmierć

[edytuj | edytuj kod]

Zmarł 4 grudnia 1993 roku na raka prostaty.

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

Rodzina

[edytuj | edytuj kod]

W latach 1960–1964 jego żoną była Kathryn J. „Kay” Sherman. W 1967 ożenił się z Adelaide Gail Sloatman, z którą był do swojej śmierci. Mieli czworo dzieci: Moon Unit, Dweezil, Ahmet Emuukha Rodan i Diva Thin Muffin Pigeen. Gail Zappa zarządzała biznesowo-muzycznym majątkiem rodzinnym prawnie ustawionym jako Zappa Family Trust aż do jej śmierci 8 października 2015 roku.

Poglądy religijne

[edytuj | edytuj kod]

Był ateistą[7]. Znana była stanowcza niechęć Zappy do Kościoła i religii chrześcijańskiej, której szkodliwość uznawał za równą narkotykom i wojnom. Chrześcijaństwo nazywał religią w najwyższym stopniu antyintelektualistyczną. Zapewniał jednak, że nie przeszkadza mu, iż ktoś odczuwa potrzebę przynależenia do jakiejś religii[8].

Poglądy na narkotyki

[edytuj | edytuj kod]

Zappa nie zażywał narkotyków i odradzał innym ich stosowania[9]. Stwierdził: „Narkotyki nie stają się problemem, dopóki osoba, która je bierze, nie zrobi ci czegoś, co mogłoby wpłynąć na twoje życie, a czego nie chcesz, żeby ci się przytrafiło, jak pilot samolotu, który rozbił się, bo był naćpany”[10].

Pomimo krytycznego stosunku do narkotyków, Zappa był nałogowym palaczem papierosów. Nie rzucił nałogu nawet po zdiagnozowaniu u niego raka prostaty[11].

Dyskografia

[edytuj | edytuj kod]

Źródło[12].

Wydawnictwa pośmiertne

[edytuj | edytuj kod]

Albumy kompilacyjne

[edytuj | edytuj kod]

Nagrody i pozycje na listach przebojów

[edytuj | edytuj kod]
Albumy na liście The Billboard 200
Rok Album pozycja
1967Freak Out! 130
1967Absolutely Free 41
1968Lumpy Gravy 159
1968We’re Only In It For The Money 30
1969Cruising with Ruben & The Jets 110
1969Hot Rats 173
1969Mothermania/The Best of the Mothers 151
1969Uncle Meat 43
1970Burnt Weeny Sandwich 94
1970Chunga’s Revenge 119
1970Weasels Ripped My Flesh 189
1971Frank Zappa’s 200 Motels 59
1971The Mothers/Fillmore East-June 1971 38
1972Just Another Band From L.A. 85
1972Waka/Jawaka – Hot Rats 152
1973Over-nite Sensation 32
1974Apostrophe (') 10
1974Roxy & Elsewhere 27
1975Bongo Fury 66
1975One Size Fits All 26
1976Zoot Allures 61
1978Studio Tan 147
1978Zappa In New York 57
1979Joe’s Garage, Act I 27
1979Orchestral Favorites 168
1979Sheik Yerbouti 21
1979Sleep Dirt 175
1980Joe’s Garage, Acts II & III 53
1981Tinsel Town Rebellion 66
1981You Are What You Is 93
1982Ship Arriving Too Late To Save a Drowning Witch 23
1983The Man From Utopia 153
1986Frank Zappa Meets the Mothers of Prevention 153
Single na liście The Billboard Hot 100
Rok Piosenka pozycja
1974Don’t Eat The Yellow Snow 86
1976Disco Boy 105
1979Dancin’ Fool 45
1980I Don’t Wanna Get Drafted 103
1982Valley Girl 32

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]
  • 200 Motels (10.11.1971, film muzyczny, reżyseria: Tony Palmer, Frank Zappa)[15]
  • Baby Snakes (21.12.1979, film dokumentalny, reżyseria: Frank Zappa)[16]
  • The Dub Room Special (31.10.1982, film dokumentalny, reżyseria: Dick Darley, Clark Santee, Frank Zappa)[17]
  • Does Humor Belong In Music? (15.01.1985, koncert – The Pier, New York, 26.08.1984, reżyseria: Frank Zappa)[18]
  • Video From Hell (15.01.1987, reżyseria: Frank Zappa)[19]
  • Uncle Meat (15.09.1987, reżyseria: Frank Zappa)[20]
  • The Amazing Mister Bickford (15.05.1987, film dokumentalny, reżyseria: Frank Zappa, Bruce Bickford)[21]
  • The True Story of Frank Zappa's 200 Motels (1988, film dokumentalny, reżyseria: Frank Zappa)[22]
  • Decade (1989, film dokumentalny, reżyseria: Ted Haimes, Martha Spanninger)[to nie jest film o Zappie][23]
  • Tom Arnold: The Naked Truth (1991, film dokumentalny, reżyseria: Peter Segal)[24]
  • The Revenge of the Dead Indians (1993, film dokumentalny, reżyseria: Henning Lohner)[25]
  • Frank Zappa: Apostrophe(')/Over-Nite Sensation (1.05.2007, film dokumentalny, reżyseria: Matthew Longfellow)[26]
  • The Torture Never Stops (29.05.2008, koncert – The Palladium, New York City, 31.10.1981, reżyseria: Frank Zappa)
  • A Token Of His Extreme (4.07.2013, koncert - KCET, Los Angeles, 27.08.1974, reżyseria: Frank Zappa)[27]
  • Roxy – The Movie (30.10.2015, film dokumentalny i koncerty – The Roxy Theatre, Hollywood, 8-10.12.1973, reżyseria: Frank Zappa)[28]
  • Zappa (28.10.2020, biograficzny film dokumentalny, reżyseria: Alex Winter)[29]
  • Cheaper Than Cheep (9.05.2025, w 1974 roku Zappa and the Mothers nagrali koncert w swoim studiu w Hollywood dla stacji telewizyjnych, reżyseria: Ahmet Zappa)[30]

Upamiętnienie

[edytuj | edytuj kod]
  • pomnik w Wilnie, odsłonięty 17 grudnia 1995 roku, autorstwa Konstantinasa Bagdonasa[31]
  • pomnik w Bad Doberan, odsłonięty w 2002 roku, autorstwa Václava Česáka[32]
  • pomnik w Baltimore, kopia monumentu wileńskiego[31], odsłonięty we wrześniu 2010 roku[33]
  • pomnik w Adamowiźnie autorstwa Szymona Malinowskiego[34]
  • planetoida: (3834) Zappafrank[35]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Frank Zappa: The Real Frank Zappa Book. USA: Poseidon Press, 1989, s. 15. ISBN 0-330-31625-7.
  2. ↑ Wiek, rodzinne miasto, biografia Frank Zappa [online], Last.fm [dostęp 2024-09-07] (pol.).
  3. ↑ Frank Zappa - wielki ekscentryk. [online], jazzarium [dostęp 2024-09-07] (pol.).
  4. ↑ Walley, David (1980). No Commercial Potential: The Saga of Frank Zappa Then and Now. E.P. Dutton. ISBN 978-0525931539.
  5. ↑ FRANK ZAPPA album sales [online], BestSellingAlbums.org [dostęp 2024-11-22] (ang.).
  6. ↑ Frank Zappa. Artysta totalny [online], Onet Kultura, 31 października 2020 [dostęp 2024-09-07] (pol.).
  7. ↑ Michael Nugent: Famous Atheists. [dostęp 2023-10-28].
  8. ↑ Frank Zappa. Artysta totalny [online], Onet Kultura, 31 października 2020 [dostęp 2024-09-25] (pol.).
  9. ↑ Frank Zappa. Artysta totalny [online], Kultura Onet, 31 października 2020 [dostęp 2026-03-01].
  10. ↑ https://archive.ph/20130223085837/http://home.online.no/~corneliu/Part03.html
  11. ↑ Ryan Carandang, Bob Zappa on Frank, Smokes and Addiction [online], The Fix, 8 lipca 2015 [dostęp 2026-03-01] (ang.).
  12. 1 2 Greg Russo: Cosmik Debris: The Collected History and Improvisations of Frank Zappa. USA: Antique Trader Publications and Crossfire Publications, 1998, s. 147. ISBN 0-9648157-4-5.
  13. ↑ Rolling Stone’s „The 100 Greatest Guitarists of All Time” Do you agree?. theinsider.com. [dostęp 2010-05-22]. (ang.).
  14. ↑ Frank Zappa: inducted in 1995. The Rock and Roll Hall of Fame and Museum, Inc.. [dostęp 2016-07-01]. (ang.).
  15. ↑ 200 Motels. [dostęp 2020-06-24].
  16. ↑ Baby Snakes (1979). imdb.com. [dostęp 2016-04-12]. (ang.).
  17. ↑ The Dub Room Special!. [dostęp 2020-06-24].
  18. ↑ Does Humor Belong in Music?. [dostęp 2020-06-24].
  19. ↑ Video from Hell (ang) www.imdb.com. [dostęp 2020-06-24].
  20. ↑ Uncle Meat. [dostęp 2020-06-24].
  21. ↑ The Amazing Mister Bickford (1987). imdb.com. [dostęp 2016-04-12]. (ang.).
  22. ↑ The True Story of Frank Zappa's 200 Motels (1988). imdb.com. [dostęp 2016-04-12]. (ang.).
  23. ↑ Decade (1989). imdb.com. [dostęp 2016-04-12]. (ang.).
  24. ↑ Tom Arnold: The Naked Truth (1991). imdb.com. [dostęp 2016-04-12]. (ang.).
  25. ↑ The Revenge of the Dead Indians (1993). imdb.com. [dostęp 2016-04-12]. (ang.).
  26. ↑ Frank Zappa: Apostrophe (')/Over-Nite Sensation. [dostęp 2020-06-24].
  27. ↑ A Token of His Extreme. [dostęp 2020-06-24].
  28. ↑ Roxy the Movie. [dostęp 2020-06-24].
  29. ↑ Zappa. Alex Winter Trouper Productions, Zipper Bros Films. 2020-11-27. [dostęp 2022-12-25].
  30. ↑ Cheaper Than Cheep. Ahmet Zappa 2025-05-09. [dostęp 2025-08-28].
  31. 1 2 Pomnik poświęcony Frankowi Zappie [online], Go Vilnius [dostęp 2026-06-17].
  32. ↑ Bad Doberan - Frank Zappa [online], vanderkrogt.net [dostęp 2026-06-17].
  33. ↑ Rob Glass, Frank Zappa Bust [online], Atlas Obscura [dostęp 2026-06-17] (ang.).
  34. ↑ Czy wiecie…, [w:] Lizard Magazyn [online], 16 czerwca 2026.
  35. ↑ (3834) Zappafrank [online], www.cbat.eps.harvard.edu [dostęp 2026-06-17].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Frank_Zappa&oldid=80143347”