Kruchaweczka zaroślowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kruchaweczka zaroślowa
Kruchaweczka zaroślowa: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina kruchaweczkowate
Rodzaj kruchaweczka
Gatunek kruchaweczka zaroślowa
Nazwa systematyczna
Psathyrella candolleana (Fr.) Maire
Bull. Soc. mycol. Fr. 29: 185 (1913)
Młode okazy
Blaszki kruchaweczki zaroślowej
Strzępy osłony zwisające na brzegach kapelusza
Starsze okazy
Psathyrella candolleana a2 (2).JPG

Kruchaweczka zaroślowa (Psathyrella candolleana (Fr.) Maire) – gatunek grzybów z rodziny kruchaweczkowatych (Psathyrellaceae)[1].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 3-8 cm, u młodych okazów dzwonkowaty, potem szeroko rozpostarty, na starość całkiem płaski, ale niewgłębiony. Podczas wilgotnej pogody jest beżowożółty lub żółtobrązowy, podczas suchej ma barwę od białawej do kremowej, starsze okazy stają się fioletowoszare od prześwitujących blaszek. Młode okazy pokryte są białą, pajęczynowatą osłoną. Znika ona dość szybko, pozostając jedynie przy brzegu, gdzie tworzy bladokremowe kosmki. Gatunek ten cechuje się jednak dużą zmiennością morfologiczną pod względem barwy kapelusza i ilości jego osłony[2].

Blaszki

U młodych okazów białe, potem szaroliliowe, w końcu czekoladowobrązowe. Często mają fioletowoszary kolor. Są bardzo gęste i mają ostrza białawo orzęsione (można to dostrzec tylko przez lupę)[2].

Trzon

Wysokość 4-8 cm, grubość 2-3 mm. Jest cylindryczny, podłużnie włóknisty i bardzo łamliwy. Z początku ma białawy kolor i jest pełny, potem staje się ciemniejszy i pusty w środku[2].

Miąższ

Bladoszarobrązowy, cienki, kruchy. Ma słaby grzybowy zapach, smak niewyraźny[2].

Cechy mikroskopowe;

Wysyp zarodników: ciemnobrunatny. Zarodniki elipsoidalne ze ściętym końcem, gładkie, o rozmiarach 6,5-9,5 x 4-5 μm. W KOH barwią się na ciemnobrązowo. Pleurocystyd brak, cheilocystydy liczne. Są zgrubiałe, mają kształt od cylindrycznego do wielokształtnego i rozmiar około 50 × 15 μm[3].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Psathyrella, Psathyrellaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1818 r. Elias Fries nadając mu nazwę Agaricus candolleanus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1913 r. René Charles Maire, przenosząc go do rodzaju Psathyrella[1]. Ma ponad 40 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[4]:

  • Agaricus appendiculatus Bull. 1789
  • Agaricus appendiculatus var. lanatus Berk. & Broome 1881
  • Agaricus candolleanus Fr. 1818
  • Agaricus candolleanus Fr. 1818 var. candolleanus
  • Agaricus catarius Fr. 1874
  • Agaricus egenulus Berk. & Broome 1861
  • Agaricus felinus Pass. 1872
  • Agaricus stipatus var. appendiculatus (Bull.) Pers. 1801
  • Agaricus vinosus Corda 1841
  • Drosophila candolleana (Fr.) Quél. 1886
  • Hypholoma appendiculatum (Bull.) Quél. 1872
  • Hypholoma candolleanum (Fr.) Quél. 1872
  • Hypholoma catarium (Fr.) Massee 1892
  • Hypholoma egenulum (Berk. & Broome) Sacc. 1887
  • Hypholoma felinum Pass. 1887
  • Hypholomopsis appendiculata (Bull.) Earle 1909
  • Psathyra appendiculata (Bull.) G. Bertrand 1901
  • Psathyra candolleana (Fr.) G. Bertrand 1901
  • Psathyra corrugis var. vinosa (Corda) Rea 1922
  • Psathyrella appendiculata (Bull.) Maire & Werner 1938
  • Psathyrella corrugis var. vinosa (Corda) Berk. & Broome 1886
  • Psathyrella egenula (Berk. & Broome) M.M. Moser 1953
  • Psathyrella microlepidota P.D. Orton 1960

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako maślanka de Candolle`a[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Występuje na wszystkich kontynentach poza Antarktydą i Afryką (ale jest na Wyspach Kanaryjskich u jej wybrzeży)[6]. W Europie Środkowej jest szeroko rozprzestrzeniony i wszędzie częsty[2]. W Polsce jest bardzo pospolity[5].

Rośnie w lasach liściastych, oraz w ogrodach i parkach. Saprotrof, którego grzybnia rozwija się na zbutwiałym drewnie i na korze. Często rośnie pozornie na ziemi, jednak w istocie rośnie na zagrzebanym w niej zbutwiałym drewnie. Spotkać go można od wczesnego lata do późnej jesieni. Preferuje gleby gliniaste, obojętne lub lekko zasadowe, unika gleb kwaśnych. Występuje zarówno pojedynczo, jak i w kępach[2].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb jadalny, w Polsce na ogół nie jest zbierany[7]. Jednak w okresie braku innych grzybów jego zbieranie, mimo małych rozmiarów może być opłacalne. Można z niego przyrządzić zupę[8].

Gatunki podobne[edytuj]

Jest wiele podobnych gatunków kruchaweczek, np. kruchaweczka namakająca (Psathyrella piluliformis) o brązowym kapeluszu, ale może być mylona również z podobną kruchawicą aksamitną (Lacrymaria lacrymabunda).

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. a b c d e f Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  3. MushroomExpert (ang.). [dostęp 2016-01-07].
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  5. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2015-12-16].
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  8. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.