Kryzys prezydencki w Wenezueli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanowisko wobec kryzysu w Wenezueli
     Wenezuela
     Uznanie dla Guaidó
     Wsparcie dla Zgromadzenia Narodowego
     Uznanie Maduro

Kryzys prezydencki w Wenezueli – spór konstytucyjny o obsadę stanowiska prezydenta Wenezueli pomiędzy dotychczasowym prezydentem Nicolásem Maduro i przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego Juanem Guaidó, epizod trwających od 2014 r. protestów.

Tło[edytuj | edytuj kod]

Źródłem kryzysu prezydenckiego był kryzys gospodarczy rozwijający się od 2009 r., a nasilający się od początku rządów Maduro. Zacofana gospodarka opierała się na eksporcie ropy naftowej, jednak spadek jej ceny spowodował brak środków na import innych surowców i produktów, w efekcie czego zaczęło brakować artykułów pierwszej potrzeby, a inflacja zaczęła gwałtownie rosnąć[1].

W styczniu 2018 roku Zgromadzenie Narodowe ogłosiło wybory prezydenckie, które zostały przeprowadzone 20 maja. Wiceszef rządzącej partii socjalistycznej Diosdado Cabello ogłosił jako kandydata ugrupowania dotychczasowego prezydenta Nicolasa Maduro. Jednocześnie komisja wyborcza odmówiła koalicji partii opozycyjnych Jedność Demokratyczna prawa wystawienia wspólnego kandydata i zdelegalizowała dwa ugrupowania koalicji (Wola Ludu i Most)[2].

W głosowaniu urzędujący prezydent Nicolás Maduro uzyskał 5,8 mln głosów, natomiast Henri Falcon 1,8 mln, a Javier Bertucci 900 tys. głosów. Obaj opozycyjni kandydaci oskarżyli rząd o kupowanie głosów, fałszerstwa wyborcze i odmówili uznania wyników wyborów. Równocześnie inni opozycjoniści, jak Leopoldo Lopez i Julio Borges nie mogli wystartować w wyborach z powodu odmowy władz[3].

Według danych państwowej komisji wyborczej frekwencja wyniosła 46%, natomiast szacunki opozycji były bliskie 30%. W związku z fałszerstwami, kupowaniem głosów i zastraszaniem przeciwników politycznych uznania wyników wyborów i reelekcji prezydenta Maduro odmówiły Stany Zjednoczone, Unia Europejska i Brazylia, Meksyk, Chile, Kolumbia i Argentyna[3].

10 stycznia 2019 Maduro zaprzysiągł się na kolejną kadencję przed trybunałem wyborczym mimo, że Unia Europejska, Organizacja Państw Amerykańskich, USA i 13 krajów Ameryki Łacińskiej, nie uznały jego mandatu[4] z powodu fałszerstw wyborczych[5] i wezwały do rozpisania wolnych wyborów oraz uwolnienia więźniów politycznych, a zdominowane przez opozycję Zgromadzenie Narodowe ogłosiło Maduro uzurpatorem i wezwało wojsko oraz urzędników państwowych do wypowiedzenia mu posłuszeństwa[4].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

22 stycznia 27 żołnierzy Gwardii Narodowej zostało aresztowanych po tym, jak wypowiedzieli posłuszeństwo rządowi Maduro. W odpowiedzi przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Juan Guaidó wezwał armię do wystąpienia przeciw łamiącemu prawo prezydentowi[6], a 24 stycznia ogłosił się tymczasowym prezydentem zgodnie z konstytucją Wenezueli, która umożliwia mu przejęcie obowiązków głowy państwa w przypadku braku legalnego prezydenta.

Decyzja zyskała uznanie władz USA, które uznały nowego prezydenta, w efekcie administracja Maduro zerwała relacje dyplomatyczne z tym państwem. Tego samego dnia uznanie dla prezydentury Guaidó ogłosiły rządy Brazylii, Kolumbii, Peru, Paragwaju, Chile i Argentyny[7]. Jednocześnie minister obrony Wenezueli Vladimir Padrino ogłosił poparcie wenezuelskiej armii dla Maduro[8], gdyż wielu wysokiej rangi oficerów zasiadało w rządzie Maduro i sprawowało kontrolę nad kluczowymi przedsiębiorstwami w różnych działach gospodarki (naftowym, górniczym, hutniczym, ubezpieczeniowym)[9]. Pierwszym oficerem wysokiej rangi, który poparł Guaidó był gen. Francisco Yanez, członek naczelnego dowództwa sił powietrznych, który ogłosił swoją decyzję 2 lutego[5].

29 stycznia sąd najwyższy na polecenie prokuratora generalnego rządu Maduro zakazał Guaidó wyjeżdżania z kraju, a sam Guaido mianował 11 ambasadorów[10]. 31 stycznia Guaidó wezwał dotychczasowy rząd do negocjacji w sprawie pokojowego oddania władzy na wzór m.in. Polski i Chile oraz zapowiedział amnestię dla członków reżimu[11].

Stanowisko w sprawie kryzysu[edytuj | edytuj kod]

Guaidó został uznany za prezydenta Wenezueli m.in. przez USA, Brazylię, Kolumbię, Peru, Paragwaj, Chile i Argentynę jeszcze tego samego dnia[7]. Potem uznały go Izrael, Australia, Albania, Kosowo i Gruzja oraz Parlament Europejski. Komisja Europejska wyraziła poparcie dla Zgromadzenia Narodowego i wezwała do przeprowadzenia wolnych wyborów prezydenckich, zapowiadając równocześnie możliwe uznanie Guaidó w przyszłości[12]. 4 lutego Guaidó uznało 12 państw UE, w tym Niemcy, Francja, Hiszpania i Polska. Tego samego dnia Maduro zwrócił się o mediację do papieża. Na 7 lutego została zaplanowana w Montevideo konferencja krajów zachodniej półkuli w sprawie Wenezueli[13].

Wśród państw, które nie uznały prezydentury Guaidó i ogłosiły poparcie dla Maduro były m.in. Rosja, Boliwia[14], Kuba[13], Chiny i Turcja[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia upadku Wenezueli. Próba obalenia prezydenta to efekt długiej serii nieszczęść, Newsweek.pl [dostęp 2019-02-03] (pol.).
  2. Maciej Stasiński: Wenezuelski reżim stosuje trik za trikiem, by nie oddać władzy. Teraz ogłasza wybory prezydenckie i sam wybiera kandydatów (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-01-26. [dostęp 2018-01-27].
  3. a b Maciej Stasiński: Prezydent Wenezueli Maduro jeszcze porządzi (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-05-21. [dostęp 2018-05-22].
  4. a b Maciej Stasiński: Wenezuela na równi pochyłej. W trzy lata gospodarka skurczyła się o połowę i dalej spada (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2019-01-22. [dostęp 2019-01-22].
  5. a b Wenezuela: generał lotnictwa uznaje Guaido za prezydenta (pol.). Ringier Axel Springer Polska sp. z o.o., 2019-02-02. [dostęp 2019-02-03].
  6. Władze Wenezueli: Stłumiliśmy bunt w armii (pol.). W: Rzeczpospolita [on-line]. GREMI MEDIA SA, 2019-01-22. [dostęp 2019-01-24].
  7. a b Kryzys w Wenezueli: Lider opozycji ogłosił się tymczasowym prezydentem (pol.). W: Rzeczpospolita [on-line]. GREMI MEDIA SA, 2019-01-24. [dostęp 2019-01-24].
  8. Wenezuela: Dowództwo armii popiera Maduro (pol.). W: Rzeczpospolita [on-line]. GREMI MEDIA SA, 2019-01-24. [dostęp 2019-01-24].
  9. Wenezuela. Generał przeszedł na stronę opozycji. Tłumy na ulicach, wyborcza.pl, 2 lutego 2019 [dostęp 2019-02-03].
  10. Maciej Stasiński: W Wenezueli dwie władze walczą o władzę (pol.). 2019-01-30. [dostęp 2019-01-31].
  11. Juan Guaido: Polska transformacja może być wzorem dla nowej Wenezueli, gazetaprawna.pl [dostęp 2019-02-03].
  12. Eurozet Sp, Parlament Europejski uznał Juana Guaido za tymczasowego prezydenta Wenezueli - Wiadomości RadioZET, wiadomosci.radiozet.pl [dostęp 2019-02-03] (pol.).
  13. a b Maciej Stasiński, Europa uznaje nowego prezydenta Wenezueli, wyborcza.pl, 4 lutego 2019 [dostęp 2019-02-05] (pol.).
  14. Rosja wspiera Nicolása Maduro. „Podejmiemy wszelkie niezbędne działania”, Do Rzeczy, 29 stycznia 2019 [dostęp 2019-02-03] (pol.).
  15. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2019-02-03].