Kunołaz laotański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kunołaz laotański
Chrotogale owstoni[1]
Thomas, 1912
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd drapieżne
Podrząd kotokształtne
Rodzina łaszowate
Podrodzina kunołazy
Rodzaj Chrotogale
Thomas, 1912
Gatunek kunołaz laotański
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Kunołaz laotański (Chrotogale owstoni) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny łaszowatych. Jedyny przedstawiciel rodzaju Chrotogale[3]. Gatunek słabo poznany, w muzeach znajduje się tylko kilkanaście okazów tego ssaka[4].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Opisany naukowo w 1912 roku przez Thomasa[5]. Corbet i Hill zaproponowali w 1994 roku umieszczenie tego gatunku w rodzaju Hemigalus[6], lecz zostało to zakwestionowane w 2000 roku[7]. Analiza filogenetyczna przeprowadzona w 2004 roku przez Verona i współpracowników wskazuje na istnienie dwóch różnych geograficznych kladów wspieranych przez osiem synapomorfii[8].

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten występuje w północnym i centralnym Laosie, Wietnamie oraz w południowych Chinach: w prowincji Yunnan i Regionie Autonomicznym Guangxi Zhuang[2][9]. Prawdopodobnie może występować też w Kambodży, lecz nie zostało to na razie potwierdzone[2]. Siedliska tego gatunku są słabo poznane. Zamieszkuje górskie i nizinne wiecznie zielone lasy, lasy liściaste i bambusowe, głównie w pobliżu źródeł wody[2][10]. Spotykany również w silnie zdegradowanych lasach[2]. Okoliczni myśliwi widywali ten gatunek w pobliżu wiosek[10].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Niewielki ssak o smukłej budowie ciała. Długość ciała wynosi 51-72 cm, ogona 38-48 cm[4][11]. Osiąga masę ciała do 5,5 kg[10]. Sierść koloru kremowobiałego. Na bokach ciała, szyi, kończynach oraz ogonie znajdują się rzędy ciemnych plam i pasów. Koniec długiego ogona koloru ciemnego. Od klatki piersiowej do krocza ciągnie się wąska, pomarańczowa linia[12]. Głowa dość mała z długim, zwężającym się pyskiem, dużymi oczami i uszami. W wąskiej szczęce znajdują się małe zęby[10]. Siekacze są blisko osadzone, szerokie i ułożone w półkole, po czym można ten gatunek odróżnić od innych przedstawicieli rodziny łaszowatych. Uzębienie podobne jest do uzębienia kunołaza pręgowanego (Hemigalus derbyanus), co jest związane z ich podobną dietą[13].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Niewiele wiadomo na temat trybu życia tego ssaka. Prowadzi głównie naziemny, samotny i nocny tryb życia[11][10]. W poszukiwaniu zdobyczy potrafi wspinać się na drzewa[12]. Na schronienie wykorzystuje pnie dużych drzew, naturalne otwory w drzewach, skałach lub w glebie. Do znakowania terenu i odstraszania wrogów używa gruczołów zapachowych, które wydzielają nieprzyjemny zapach[11][4][12]. W niewoli samce i samice nie przejawiają wobec siebie agresji i wrogości[12]. Na podstawie obserwacji zwierząt trzymanych w niewoli można stwierdzić, że okres rozrodczy przypada na styczeń-marzec, ale może trwać do listopada[10]. Ciąża u samic trwa około 60 dni. Po tym okresie rodzą się 1-3 młode o masie urodzeniowej 75-88 g[12]. U samic mogą występować jeden lub dwa mioty rocznie. Głównym pożywieniem kunołaza laotańskiego są dżdżownice[11][12]. Pokarm uzupełnia, zjadając inne bezkręgowce i owoce. Do zdobywania pożywienia używa przednich łap i długiego pyska.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

W północnych Indochinach poluje się na tego ssaka, gdyż uważa się, że jego mięso ma właściwości lecznicze[10].

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU (zagrożony wyginięciem)[2]. Stan populacji jest słabo poznany. Głównym zagrożeniem dla tego gatunku jest degradacja środowiska i utrata naturalnych siedlisk oraz polowania dla mięsa i skór[2].

Przypisy

  1. Chrotogale owstoni w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Chrotogale owstoni. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Chrotogale. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 4 czerwca 2010]
  4. 4,0 4,1 4,2 K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991. ISBN 83-214-0637-8.
  5. O. Thomas. Exhibition of skin and skull of a viverrine carnivore from Tonkin. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1912 (106), s. 17-18, 1912. 
  6. G. B. Corbet, J. E. Hill: Mammals of the Indo-Malayan Region: A Systematic Review. Oxford: Oxford University Press, 1994. ISBN 9780198546931. (ang.)
  7. G. Veron, S. Heard. Molecular systematics of the Asiatic Viverridae (Carnivora) inferred from mitochondrial cytochrome b sequence analysis. „Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research”. 38 (4), s. 209-217, 2000. doi:10.1046/j.1439-0469.2000.384132.x (ang.). 
  8. G. Veron, S. H. Rosenthal, B. Long, S. Roberton. The molecular systematics and conservation of an endangered carnivore, the Owston's palm civet Chrotogale owstoni (Thomas, 1912) (Carnivora, Viverridae, Hemigalinae). „Animal Conservation”. 7 (1), 2004. doi:10.1017/S1367943003001136 (ang.). 
  9. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Chrotogale owstoni. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 4 czerwca 2010]
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 A. Adams: Chrotogale owstoni (ang.). Animal Diversity Web. [dostęp 4 czerwca 2010].
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 R. M. Nowak: Walker's Mammals of the World. Wyd. 6. Baltimore, MD: The Johns Hopkins University Press, 1999. ISBN 0801857899. (ang.)
  13. B. Grzimek: Grzimek's Encyclopedia of Mammal. Wyd. 2. New York: McGraw-Hill, 1989. ISBN 0079095089. (ang.)