Le Prieur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Le Prieur
Ilustracja
Nieuport 11 uzbrojony w rakiety Le Prieur
Państwo  Francja
Rodzaj powietrze-powietrze
Przeznaczenie przeciwbalonowy
Data konstrukcji 1916
Lata produkcji 1916-1918
Napęd silnik na paliwo stałe
Zasięg 400 m max, 120 m skuteczny
Naprowadzanie niekierowany
Typ głowicy kinetyczna
Użytkownicy
 Francja,  Wielka Brytania,  Belgia

Le Prieur (fr. Fusées Le Prieur) – francuski zapalający niekierowany lotniczy pocisk rakietowy powietrze-powietrze, używany podczas I wojny światowej głównie przeciwko balonom obserwacyjnym i sterowcom.

Tło[edytuj]

Balony obserwacyjne, powszechne na liniach frontu I wojny światowej były bardzo groźne dla przeciwnika: umieszczeni w nich obserwatorzy mieli wgląd na zaplecze frontu, co zapobiegało niezauważonej koncentracji sił, utrudniało manewry, dostarczanie zaopatrzenia, zwłaszcza, że obserwatorzy byli też równocześnie koordynatorami artylerii. Z tego względu uważano niszczenie balonów za nader istotne, ale mimo wielkości i potencjalnej łatwopalności wypełniającego je wodoru, były one bardzo trudnym celem. Nawet trafienie pociskiem zapalającym nie gwarantowało zapłonu wodoru – potrzebne było poważne uszkodzenie powłoki ciągłym ogniem karabinów maszynowych, by doprowadzić do wymieszania się gazu z powietrzem i wybuchu. Stanowiska balonów były otoczone pozycjami obrony przeciwlotniczej, przez co powtarzanie ataków było bardzo ryzykowne[1].

By dać samolotom większą szansę zniszczenia balonu, francuski porucznik Yves Le Prieur zaproponował użycie prostego pocisku rakietowego, co początkowo nie spotkało się z entuzjazmem władz wojskowych. Zezwolono mu jednak na eksperymenty, po których przeprowadzeniu, w jego pociski została uzbrojona niewielka eskadra[2]. Stworzył w ten sposób pierwszy rakietowy pocisk powietrze-powietrze[3].

Konstrukcja[edytuj]

Nieuport 11 z rakietami Le Prieur

Pociski rakietowe Le Prieur miały postać rurki wypełnionej paliwem stałym (ok. 200 g czarnego prochu); głowica zakończona była metalowym grotem do przebijania powłok balonów. Działanie niszczące polegało na rozdarciu powłoki balonu (co było możliwe przy strzale z dystansu ok. 200 m) i zapłonu wodoru przez wciąż działający silnik rakiety[2]. Pocisk był długi na ok. 45 cm i stabilizowany prętem o długości ok. 1 m[4].

Wyrzutnia miała postać niewielkich rurek, średnicy ok. 2,5 cm, montowanych (najczęściej po cztery) na rozpórkach skrzydeł samolotów dwupłatowych, które odpowiednio zabezpieczano folią metalową i azbestową tekturą (folią zabezpieczano też narażone na ogień wylotowy powierzchnie skrzydeł). Do rurek wsuwano pręty stabilizujące rakiet. Odpalanie następowało elektrycznie po naciśnięciu włącznika w kabinie pilota[5]. Zasięg skuteczny nie przekraczał 120 metrów, powyżej trajektoria pocisku była nazbyt zakrzywiona, by umożliwić celowanie[6].

Użycie bojowe[edytuj]

Nieport 11 atakujący balon rakietami Le Prieur; widoczne chaotyczne ślady lotu pocisków

Pierwsze użycie tej broni zanotowano podczas bitwy pod Verdun 22 maja 1916 roku. Przygotowując natarcie na fort Douaumont, Francuzi uznali za konieczne zlikwidowanie niemieckich posterunków obserwacyjnych. Atak całej eskadry na osiem balonów zakończył się znacznym sukcesem – zniszczono sześć, kosztem jednego samolotu, zmuszonego do lądowania po wrogiej stronie frontu (nieodpalone rakiety wpadły w ręce niemieckie)[7].

Broń nie była zbyt popularna wśród pilotów, ze względu na trudność użycia: piloci ćwiczyli strome nurkowanie na cel wyznaczony na ziemi, podrywając maszyny na kilkudziesięciometrowej wysokości i odpalając rakiety[4]. Właściwy atak był jeszcze bardziej ryzykowny, ze względu na słabą manewrowość obciążonego samolotu, możliwość zderzenia z balonem, jego linami lub trafienia przez artylerię przeciwlotniczą na małej wysokości[8]. Niemniej bywały skuteczne: 25 czerwca 1916 roku Royal Flying Corps w równoczesnym ataku na 23 balony zniszczył 15, z czego cztery rakietami[6]. Nietypowa akcja miała miejsce dniu 25 września 1916 roku. Balony, które miało zaatakować dwóch pilotów 60. Squadronu RAF, A. Ball i A. Walker, były na ziemi, więc Brytyjczycy użyli swych rakiet przeciw niemieckim samolotom. Pociski Balla nie trafiły dwumiejscowego Rolanda i pilot musiał dokończyć ataku używając standardowego uzbrojenia; rakiety Walkera zniszczyły natomiast obserwacyjną maszynę LVG[9][3].

Pociski poważnie ograniczały manewrowość samolotu i były dość ciężkie, więc wobec ich niezbyt wielkiej skuteczności, piloci broniący Londynu przed zeppelinami uważali je za przeszkodę. Najważniejsze było dla nich osiągnięcie dużej wysokości, na której operowały niemieckie sterowce – w tym celu starali się odciążać samoloty, zostawiając na ziemi zalecane przez dowództwo rakiety, bomby zapalające itp. W.J. Tempest wspominał, że po zestrzeleniu sterowca 1 października 1916 roku miał kłopoty, bo przyznał w raporcie, że nie użył rakiet Le Prieur, a jedynie km-u Lewisa z amunicją zapalającą[10]. Łącznie w czasie wojny rakietami Le Prieur zniszczono ok. 50 niemieckich balonów[2], ale nigdy nie zanotowano zestrzelenia żadnego sterowca[11].

Od 1917 roku rakiety były wycofywane i zastępowane przez trasery i fosforowe pociski zapalające Buckingham[4]. Te ostatnie miały płaską powierzchnię czołową, powodującą większe rozdarcie tkaniny[12]. Inną amunicją, którą wprowadzono do użycia przeciw sterowcom, były wypełnione nitrogliceryną zapalające pociski Pomeroya[13].

Pociski Le Prieur były przenoszone przez myśliwce Nieuporta (m.in. 16 i 17[5]), Sopwithy Pupy i Camele, czasem też inne, jak SPAD-y[14].

Przypisy

  1. Guttman 2005 ↓, s. 7-8.
  2. a b c Louis Damblanc. Les fusées autopropulsive à explosives. „Recherches et inventions”. 12 (4), s. 103-138, 1935-04. Librairie de l'enseignement technique. 
  3. a b Lotnicze pociski odrzutowe. W: Tadeusz Burakowski, Aleksander Sala: Rakiety bojowe. Wydawnictwo MON, 1974, s. 455.
  4. a b c Lance 1920 ↓, s. 51.
  5. a b Tomasz Goworek: Samoloty myśliwskie pierwszej wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1988. ISBN 83-206-0689-6.
  6. a b Jones i Raleigh 1928 ↓, s. 207.
  7. Guttman 2005 ↓, s. 12-14.
  8. Lance 1920 ↓, s. 20-21.
  9. Jones i Raleigh 1928 ↓, s. 279.
  10. W. J. Tempest: The Night Rider. W: Fifty Famous Fights In Fact And Fiction. London: Cassell And Company Ltd, 1932, s. 119-120.
  11. Ian Castle. Zeppelin down. „Britain at War Magazine”. 113, s. 20-34, 2016-09. Key Publishing (ang.). 
  12. Guttman 2005 ↓, s. 9.
  13. Michael Duffy: The Pomeroy Bullet (ang.). W: firstworldwar.com [on-line]. 2009-08-22. [dostęp 2017-03-03].
  14. W.M. Lamberton: Fighter Aircraft of the 1914–1918 War. Letchworth: Harleyford Publ., 1964, s. 183. ISBN 083068350X.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]