Leoncjusz (Karpowicz)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Święty
Leoncjusz
święty mnich wyznawca
Data urodzenia ok. 1580
Data i miejsce śmierci 24 września 1620
Wilno
Kanonizacja 15 maja 2011
Mińsk
przez Egzarchat Białoruski Patriarchatu Moskiewskiego
Szczególne miejsca kultu Białoruś
Wnętrze cerkwi monasteru Św. Ducha w Wilnie, z którym związany był św. Leoncjusz

Leoncjusz, imię świeckie Longin Karpowicz (ur. ok. 1580, zm. 24 września 1620 w Wilnie) – prawosławny duchowny i działacz dyzunicki, pierwszy przełożony monasteru Świętego Ducha w Wilnie. W 2011 kanonizowany.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wiele faktów z jego biografii pozostaje nieustalonych[1]. Pochodził z rodziny szlacheckiej[1]. Ród Karpowiczów najprawdopodobniej wywodził się z Kijowa, lecz pradziad przyszłego świętego przeniósł się stamtąd na ziemię pińską, gdzie otrzymał ziemię[2]. Jego ojciec, Fiodor, był prawosławnym duchownym; Longin Karpowicz miał brata Andrzeja[2]. Nie wiadomo, gdzie zdobywał wykształcenie, chociaż bezsporna jest jego dogłębna znajomość teologii prawosławnej oraz kilku języków obcych[2].

W 1610 był członkiem wileńskiego bractwa prawosławnego Świętego Ducha i pracował w jego drukarni jako korektor. Za udział w przygotowaniu do druku traktatu Trenos, to jest lament jedynej s. Powszechnej Apostolskiej Wschodniej Cerkwi, zwalczającego unię brzeską, którego autorem był Melecjusz (Smotrycki), został w wymienionym roku uwięziony z mandatu króla Zygmunta III Wazy[3] z rozkazu władz Wilna i przebywał w więzieniu dwa lata, poddawany wyczerpującym przesłuchaniom[1]. Przyczyną uwięzienia Leoncjusza był list króla Zygmunta III Wazy, który polecił zamknąć bracką drukarnię w Wilnie, zniszczyć jej publikacje oraz aresztować ich wydawców i autorów[4].

Przyczyny, dla której został ostatecznie zwolniony, nie są dokładnie znane[1]. Mimo znacznego pogorszenia stanu zdrowia wskutek pobytu w więzieniu wrócił do czynnej działalności w bractwie. Po złożeniu ślubów mniszych został pierwszym przełożonym monasteru Świętego Ducha w Wilnie założonego przez członków bractwa oraz mnichów monasteru Trójcy Świętej w Wilnie, którzy nie zgodzili się na przejście do unickiego zakonu bazylianów. Kierował monasterską szkołą i drukarnią, rzadziej sam pisał kazania. Mimo młodego wieku, już w wieku ok. 30 lat uważany był za świętego starca[1]. W 1620, w czasie pobytu patriarchy jerozolimskiego Teofana w Rzeczypospolitej, gdy wyświęcał on biskupów dla zdelegalizowanej ówcześnie Cerkwi prawosławnej w państwie polsko-litewskim, archimandryta Leoncjusz nie przyjął chirotonii biskupiej z powodu śmiertelnej choroby. Na swoje miejsce polecił Melecjusza (Smotryckiego)[1]. Zmarł w tym samym roku. Według relacji współczesnych jego ciało przez sześć tygodni było wystawione w cerkwi Św. Ducha w Wilnie, nie zdradzając oznak rozkładu[2].

W swoich wspomnieniach Atanazy (Filipowicz), osobiście znający Leoncjusza z monasteru wileńskiego, opisywał ogromny żal prawosławnych wiernych w Rzeczypospolitej po jego śmierci. Na jego cześć Melecjusz (Smotrycki) napisał Płacz na śmierć Leoncjusza Karpowicza[1].

Poziom duchowy i piękno języka jego kazań porównywano do tekstów św. Jana Złotoustego[5]. Do naszych czasów (XXI w.) przetrwały jednak jedynie trzy homilie jego autorstwa. Cechuje je wiara w słuszność prawosławia, nawoływanie do świadczenia o niej poprzez codzienne uczynki, nie zaś poprzez walkę zbrojną w imię religii. W tekstach wyraźnie pojawiają się idee hezychastyczne[2]. Niewielka liczba zachowanych kazań może być wywołana faktem, iż inne zostały zniszczone jeszcze za życia Leoncjusza przez przeciwników prawosławia[2].

W 2011 archimandryta Leonid został kanonizowany jako święty mnich wyznawca. Uroczystościom w soborze Świętych Piotra i Pawła w Mińsku przewodniczył metropolita miński i słucki Filaret (Wachromiejew), zaś pochwałę nowego świętego odczytał biskup homelski i żłobiński Arystarch (Stankiewicz)[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g A. Radziukiewicz, Lament na śmierć archimandryty wileńskiego
  2. a b c d e f A. Radziukiewicz, Twardszy od diamentu, Przegląd Prawosławny, nr 6 (312), czerwiec 2011, ISSN 1230-1078, ss.4–6
  3. Frick Dawid A, Smotrycki Maksym (Maksenty), imię zakonne Melecjusz (Meletij) (ok. 1577–1633) / Polski Słownik Biograficzny, Warszawa — Kraków: Polska Akademia Nauk, Polska Akademia Umiejętności, 1999.— Tom XXXIX/3, zeszyt 162. — s.357
  4. Hodana T.: Między królem a carem. Moskwa w oczach prawosławnych Rusinów – obywateli Rzeczypospolitej. Kraków: Scriptum, 2008, s. 55. ISBN 978-83-60163-37-5.
  5. Леонтий Карпович
  6. В Белорусской Православной Церкви канонизирован святой преподобный Леонтий, Архимандрит Виленский, исповедник