Lipno (powiat świecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. świeckim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Artykuł 53°28′44″N 18°27′28″E
- błąd 38 m
WD 53°28'44"N, 18°27'28"E
- błąd 38 m
Odległość 15 m
Lipno
wieś
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat świecki
Gmina Jeżewo
Liczba ludności (III 2011) 96[1]
Strefa numeracyjna 52
Tablice rejestracyjne CSW
SIMC 0087449
Położenie na mapie gminy Jeżewo
Mapa konturowa gminy Jeżewo, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Lipno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Lipno”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Lipno”
Położenie na mapie powiatu świeckiego
Mapa konturowa powiatu świeckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Lipno”
Ziemia53°28′44″N 18°27′28″E/53,478889 18,457778

Lipnowieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie świeckim, w gminie Jeżewo.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 96 mieszkańców[1]. Jest siedemnastą co do wielkości miejscowością gminy Jeżewo.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lipno to stara kociewska wieś. Pierwsza historyczna nazwana pochodzi z 1409 r. i została zapisana jako Gros Lypchen[2]. Następnie to: Lypchus Gros, Lyppye, Lippe (XV w), Lipno, Lipno Maius (ok. 1534 r.), Lipno Wielkie (1583 r.), Lipna Maior (lata 1597/1598), Lipna (1649 r.), Lipno (1884 r.)[3], niem. Lipno. Nazwa wsi jest nazwą topograficzną pochodzącą od nazwy jeziora Lipno lub wskazującą na okolicę, w której rosło wiele lip. Nazwa przez wiele lat wahała się między formą liczby pojedynczej Lipno (do Lipna), a formą liczby mnogiej Lipna (od Lipien). Najstarsze zapisy wskazują na formę Lipno[3].

Pierwsza wzmianka historyczna o wsi pochodzi z 1409 r. i podaje, że jest to wieś rycerska leżąca w komturstwie świeckim[2]. Pierwszym znanym rycerzem - właścicielem dóbr był Piotr (1409 r.), którego źródła wymieniają jeszcze jako rycerza z Lipna Dużego w 1445 r.[2] W drugiej połowie XVI wieku wieś dzieliło trzech właścicieli: Paweł Kos, Stanisław Osłowski, Łazarz Lipiński (1570 r.)[2]. W 1676 r. Lipno stanowiło jeden majątek należący do Andrzeja Osłowskiego. W połowie XVIII stulecia dobra znalazły się w rękach Andrzeja Zboińskiego, który w 1773 r. przekazał je Franciszkowi Sas-Jaworskiemu, w zastaw za długi[4]. Od 1828 r. wieś należała do rodu Gordonów, którzy swoje gniazdo rodzinne założyli w pobliskich Laskowicach[5]. W Ich rękach folwark w Lipnie był do 1933 r., to jest do przymusowej parcelacji[6]. Pierwsze informacje o obszarze wsi pochodzą z 1534 r. i podają, że areał osady liczył 12 łanów [2] (ok. 207 ha.), natomiast w 1772 r. - 9 łanów (ok. 153 ha)[5]. W latach dwudziestych XIX wieku władze pruskie na terenie dzisiejszej gminy Jeżewo rozpoczęły reformę agrarną, w wyniku której przede wszystkim dokonano separacji dóbr. Skutkiem tego było przejęcie przez państwo części ziem wsi Lipno (ziemia leżąca na północny zachód od jeziora Lipno) i przekazanie jej pod budowę linii kolejowej i obiektów towarzyszących (linia kolejowa, osada Laskowice-Dworzec)[5]. Wtedy też powstał folwark w Lipnie, który nabyli Gordonowie, a jego areał całkowity liczył 385 ha, z czego ziemia orna, łąki i pastwiska liczyły 321 ha (1868 r.)[7]. W 1933 r. władze polskie dokonały przymusowej parcelacji gruntów. W Lipnie utworzono 20 osad po 15 ha i 3 osady rzemieślnicze po 2 ha. Pozostałą ziemię tzw. "resztówkę" w 1934 r. nabył Włodzimierz Rachmistruk, który gospodarował na 52 ha majątku do wybuchu wojny (1939 r.)[6]. Po wyzwoleniu "resztówkę" przejął Skarb Państwa Polskiego. W okresie "stalinowskim" w Lipnie założono spółdzielnię produkcyjną, w której 12 członków gospodarowało na 100 ha (lata 1952-1956)[8]. W 1957 r. Wł. Rachmistruk podjął nieudaną próbę zagospodarowania dawnego majątku[9].

Pierwsze dane liczbowe o mieszkańcach Lipna pochodzą z 1676 r. i podają, że we wsi żyło 64 mieszkańców[4], w 1772 r. wieś liczyła 78 osób[5], wszyscy byli katolikami (od XIX wieku liczbę mieszkańców Lipna podawano wspólnie z Laskowicami). Spośród mieszkańców wsi na przestrzeni jej dziejów wyróżnia się Włodzimierz Rachmistruk (1879-1959). Był On generałem brygady,dowódcą 16 Dywizji Piechoty Pomorskiej w Grudziądzu (1927-1932),odznaczył się męstwem w walkach z bolszewikami (1920 r.). W Lipnie dał się poznać jako energiczny i przedsiębiorczy gospodarz, nowoczesny rolnik, aktywny i pracowity działacz społeczny[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b c d e Grzegorz M.,2012, "Słownik historyczno-geograficzny komturstwa świeckiego w średniowieczu", Bydgoszcz
  3. a b Brózdowska E., 2005, "Pochodzenie nazw miejscowości gminy Jeżewo", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
  4. a b Dąbrowski Z., 2005, "Historia Jeżewa i okolic od końca X wieku do 1772 r.", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
  5. a b c d Dąbrowski Z., 2005, "Pod pruskim zaborem", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
  6. a b Dąbrowski Z., 2005, "W okresie II Rzeczypospolitej 1920-1939", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
  7. Chlebowski B. (red.), 1880-1888, "Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", t.I-XII, Warszawa
  8. Dąbrowski Z., 2005, "Dzieje gminy Jeżewo w latach 1945-2005", w: "Gmina Jeżewo", praca zbiorowa, Jeżewo
  9. Dąbrowski Z.,"W Lipnie koło Laskowic mieszkał generał Wojska Polskiego?", w:"Czas Świecia" z 28 listopada 2003 r.
  10. Bąk W., "Generał organizował FON", w: "Czas Świecia" z 18 marca 2011 r.