Lista pierwszych startów orbitalnych według państw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Model pierwszego sztucznego satelity Ziemi, Sputnik 1, umieszczonego na orbicie przez Związek Radziecki w 1957 r.
Model pierwszego sztucznego satelity wyniesionego przez USA w 1958 r., Explorer 1
Model pierwszego sztucznego satelity wyniesionego przez Francję w 1965 r., Astérix

Pomimo że wiele krajów buduje własne sztuczne satelity, jedynie dziewięć z nich jest w stanie umieścić je na orbicie za pomocą własnej rakiety nośnej. Liczba ta jednak nie jest pewna. Rosja i Ukraina przejęły po upadku Związku Radzieckiego w 1991 r. jego zakłady wytwórcze sprzętu kosmicznego, w tym rakiet nośnych (Ukraina nie dysponuje jednak własnym kosmodromem). Natomiast dwa państwa europejskie, Francja i Wielka Brytania prowadziły własne programy kosmiczne do momentu powołania Europejskiej Agencji Kosmicznej ESA, włączając się w europejski program kosmiczny.

Lista pierwszych startów orbitalnych według krajów[edytuj]

Lp. Kraj Satelita Rakieta Kosmodrom Data (UTC)
1 Związek Radziecki[i] Sputnik 1 Sputnik PS Bajkonur, ZSRR (obecnie Kazachstan) 4 października 1957
2 Stany Zjednoczone Explorer 1 Juno I Cape Canaveral Air Force Station, Floryda, Stany Zjednoczone 1 lutego 1958
3 Francja[ii] Astérix Diamant A Hammaghir, Algieria 26 listopada 1965
4 Japonia Ōsumi Lambda 4S Uchinoura, Japonia 11 lutego 1970
5 Chiny Dong Fang Hong 1 Chang Zheng 1 Jiuquan, Chiny 24 kwietnia 1970
6 Wielka Brytania[iii] Prospero X-3 Black Arrow Poligon w Woomera, Australia 28 października 1971
Europejska Agencja Kosmiczna[iv] CAT 1 Ariane 1 Kourou, Gujana Francuska 24 grudnia 1979
7 Indie Rohini 1 Satellite Launch Vehicle (SLV) Sriharikota, Indie 18 lipca 1980
8 Izrael Ofeq 1 Shavit Palmachim, Izrael 19 września 1988
Ukraina[v][vi] Strieła-3 (6 rosyjskich satelitów) Cyklon-3 Plesieck, Rosja 28 września 1991
Rosja[v] Kosmos 2175 Soyuz-U Plesieck, Rosja 21 stycznia 1992
9 Iran Omid Safir-2 Semnan, Iran 2 lutego 2009
10 Korea Północna[vii] Kwangmyŏngsŏng-3 Unha-3 Sohae, Korea Północna 12 grudnia 2012
  1. Program kosmiczny Związku Radzieckiego po jego rozpadzie został przejęty przez Rosję.
  2. Francja korzystała początku z kosmodromu w Algierii, która stanowiła wcześniej (zanim wystrzelono satelitę) terytorium francuskie. Swój kolejny kosmodrom w Gujanie Francuskiej Francja udostępniła ESA.
  3. Wielka Brytania wystrzeliła samodzielnie tylko jednego satelitę, korzystała z kosmodromu w Australii. Później włączyła się w prace ESA.
  4. ESA została utworzone przez kraje europejskie, obecnie głównie należące do Unii Europejskiej. Podstawową rakietą ESA jest rodzina rakiet Ariane.
  5. a b Rosja i Ukraina otrzymały przemysł kosmiczny po rozpadzie Związku Radzieckiego jako jego sukcesorzy.
  6. Ukraina dostarcza rakiety Rosji, natomiast zasadniczo nie używa ich do wynoszenia własnych satelitów.
  7. Wcześniej Korea Północna ogłosiła pomyślny start satelity Kwangmyŏngsŏng-1 31 sierpnia 1998 rakietą Taepodong-1 z kosmodromu Musudan-ri, jednak nie został on potwierdzony. Również start 5 kwietnia 2009 satelity Kwangmyŏngsŏng-2 nie został nigdy potwierdzony[1][2].

Inne[edytuj]

     Potwierdzone starty orbitalne

     Niepotwierdzone starty orbitalne

     Planowane starty orbitalne

Starty nieudane[edytuj]

  • Korea Południowa podjęła pierwszą próbę wyniesienia satelity STSAT-2 za pomocą rosyjsko-południowokoreańskiej rakiety Naro-1 (KSLV-1) z kosmodromu w Naro 25 sierpnia 2009. Satelita jednak nie osiągnął orbity na skutek awarii rakiety. Drugi start 10.06.2010 również nie zakończył się sukcesem z powodu utraty kontroli nad rakietą[3].

Starty komercyjne[edytuj]

  • Sea Launch – konsorcjum przedsiębiorstw ze Stanów Zjednoczonych, Rosji, Ukrainy i Norwegii: Boeing, Aker Kværner, RKK Energia, Jużmasz i Biuro Konstrukcyjne Jużnoje. Pierwszy lot demonstracyjny odbył się 27.03.1999 z rakietą ukraińsko-rosyjską Zenit-3SL z wyrzutni zainstalowanej na platformie oceanicznej Ocean Odyssey, znajdującej się Pacyfiku. Konsorcjum przeprowadziło dużą liczbę startów.
  • SpaceX – amerykańskie przedsiębiorstwo rozwijające rodzinę rakiet Falcon (Falcon 1 i 9), które zawarło kontrakt z NASA na dostawy dla ISS.

Projekty[edytuj]

  • Korea Południowa będzie kontynuować prace nad rakietą nośną we współpracy z Rosją.
  • Brazylia ogłosiła plan kontynuowania prac nad rakietą VLS-1[4][5].
  • Prywatna spółka ARCA z Rumunii pracuje nad kilkoma wersjami rakiet HAAS oraz samolotem rakietowym do lotów na dużych wysokościach[6].
  • Indonezja zamierza pracować nad rakietami RPS-420 (Pengorbitan) i RX-550.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Bibliografia[edytuj]