Maciej Karpiński

Maciej Karpiński
	; Maciej Karpiński (Warszawa, 29 marca 2025)
Data i miejsce urodzenia	21 listopada 1950 ; Warszawa
Data śmierci	24 października 2025
Narodowość	polska
Alma Mater	Uniwersytet Warszawski
Dziedzina sztuki	dramat, literatura
	Odznaczenia
	Cytaty w Wikicytatach

Maciej Karpiński (ur. 21 listopada 1950 w Warszawie, zm. 24 października 2025) – polski prozaik, dramaturg, scenarzysta, krytyk literacki i teatralny, pedagog.

Życiorys

Absolwent II Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Batorego w Warszawie (1968)^[1]. Ukończył historię sztuki na Uniwersytecie Warszawskim (1974). Jako literat zadebiutował w roku 1969 tekstami satyrycznymi w Studenckim Teatrze Satyryków.

Współpracował jako krytyk z redakcjami wielu pism. W latach 80. wykładał na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych. Do Polski wrócił w 1987. W latach 1989–1994 piastował stanowisko wiceprezesa SFP. W 1989 został kierownikiem literackim w „Perspektywie”. Od 1991 wykładał w Studium Scenariuszowego łódzkiej PWSFTviT. Był założycielem i prezesem Zarządu Gildii Polskich Scenarzystów Filmowych. Do roku 2005 sprawował funkcję dyrektora Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. W 2005 został pełnomocnikiem Dyrektora Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej ds. promocji zagranicznej.

Pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie^[2].

Filmografia (scenariusze)

1976: Długa noc poślubna
1977: Pokój z widokiem na morze
1979: Słodkie oczy
1981: Kobieta samotna
1991: Głos
1991: Koniec gry
1992: Pierścionek z orłem w koronie
1994: Nastazja
1995: Daleko od siebie
1996: Wezwanie
1999: Córy szczęścia (z Mártą Mészáros)
2000: Święta polskie:
- 2000: Cud purymowy
- 2002: Miss mokrego podkoszulka
2006: Strajk
2010: Różyczka
2013: W ukryciu
2023: Różyczka 2

Książki

Wojciech Pszoniak (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1976; seria: "Sylwetki współczesnych aktorów polskich");
Oto przyczyna (powieść; Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik", Warszawa 1979);
Andrzej Wajda - teatr (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1980, ISBN 83-221-0098-1; seria: "Sylwetki współczesnych aktorów polskich");
Słodkie oczy (Wydawnictwa Radia i Telewizji, Warszawa 1980, ISBN 83-212-0149-0; seria: "Z koniczynką");
Dostojewski - Teatr sumienia. Trzy inscenizacje Andrzeja Wajdy w Teatrze Starym w Krakowie: Biesy, Nastazja Filipowna, Zbrodnia i kara (opracowanie scenariuszy-komentarzy; Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1989, ISBN 83-211-0867-9)
Pani nadzieja (powieść; Wydawnictwo "Officina", Milanówek 1990);
Życie i śmierć na Broadwayu. Szkice o współczesnym teatrze amerykańskim (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1990, ISBN 83-221-0527-4);
Teatr Andrzeja Wajdy (Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1991, ISBN 83-221-0549-5;
Niedoskonałe odbicie. O sztuce scenariusza filmowego dla scenarzystów, dla przyszłych scenarzystów i dla wszystkich, którzy kochają kino (Instytucja Filmowa Agencja Scenariuszowa, Warszawa 1995, ISBN 8390066409; wydanie drugie zmienione i rozszerzone: Scenariusz. Niedoskonałe odbicie filmu. O sztuce scenariusza filmowego, Wydawnictwo "Rabid", Kraków 2004, ISBN 83-88668-76-5; wydanie trzecie zmienione: Niedoskonałe odbicie. Warsztat scenarzysty filmowego, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 2006, ISBN 83-221-0762-5);
Cud purymowy; Miss mokrego podkoszulka (opowiadania; Rosner & Wspólnicy, Warszawa 2004, ISBN 83-89217-42-2);
Pisarz przemówień (powieść; Rosner & Wspólnicy, Warszawa 2005, ISBN 83-89217-69-4);
Maria i Paul. Miłość geniuszy (powieść biograficzna; Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2015, ISBN 978-83-64700-96-5);
Pan Andrzej. Portret z pamięci (książka o Andrzeju Wajdzie; Książka i Wiedza, Warszawa 2023, ISBN 978-83-05-13712-6);
Mężczyzna samotny (scenariusze: Taka karma, Mężczyzna samotny i Kandydatka; Wydawnictwo Moc Media, Warszawa 2025, ISBN 978-83-67133-80-7).

Nagrody, odznaczenia, nominacje

1971: Nagroda im. E. Csato dla młodych krytyków przyznana przez Klub Krytyki Teatralnej SDP
1976: nagroda Klubu Krytyki Teatralnej SDP
1980: odznaka Zasłużony Działacz Kultury
2001: nominacja do Orła w kategorii: najlepszy scenariusz za rok 2000
2005: Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”^[3]
2025: Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”^[3]^[4]

Przypisy

↑ „Pochodem idziemy…” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Edmund Kujawski, Witold Grabski (red.). Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. II 135. ISBN 83-06-02325-0.
↑ Marszałek Kidawa-Błońska i wicemarszałek Biejat uczestniczyły w pogrzebie Macieja Karpińskiego. senat.gov.pl, 2025-11-05. [dostęp 2025-11-06].
1 2 Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis. gov.pl. [dostęp 2025-07-09].
↑ Leszek Piskorz, Maciej Karpiński i Andreas Stadler uhonorowani Złotymi Medalami „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. gov.pl, 3 lipca 2025. [dostęp 2025-07-09].

Linki zewnętrzne

Maciej Karpiński w bazie filmpolski.pl
Maciej Karpiński na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”

[1] „Pochodem idziemy…” Dzieje i legenda Szkoły im. Stefana Batorego w Warszawie. Edmund Kujawski, Witold Grabski (red.). Warszawa: Stowarzyszenie Wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie, 2003, s. II 135. ISBN 83-06-02325-0.

[2] Marszałek Kidawa-Błońska i wicemarszałek Biejat uczestniczyły w pogrzebie Macieja Karpińskiego. senat.gov.pl, 2025-11-05. [dostęp 2025-11-06].

[gloriaartis-3] 1 2 Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis. gov.pl. [dostęp 2025-07-09].

[4] Leszek Piskorz, Maciej Karpiński i Andreas Stadler uhonorowani Złotymi Medalami „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. gov.pl, 3 lipca 2025. [dostęp 2025-07-09].

[1]

[2]

[3]

[4]