Magda Olivero

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Magda Olivero
Ilustracja
Magda Olivero
Data i miejsce urodzenia 25 marca 1910
Saluzzo
Data i miejsce śmierci 8 września 2014
Mediolan
Typ głosu sopran
Gatunki opera
Zawód śpiewaczka operowa

Magda Olivero (ur. 25 marca 1910 w Saluzzo, zm. 8 września 2014 w Mediolanie)[1] – włoska śpiewaczka operowa, sopran, jedna z legend sceny operowej, śpiewająca od lat 30. do wczesnych 80., na scenach europejskich i amerykańskich.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ino Savini z Magdą Olivero, po przedstawieniu Toski, Bolonia, 9 marca 1972

Urodzona jako Maria Maddalena Olivero[1].

Zadebiutowała na scenie operowej w 1932 roku w Turynie w oratorium Nino Cattozzy (1886–1961) I misteri dolorosi. Śpiewała do roku 1941, kiedy to wyszła za mąż i wycofała się ze sceny. Powróciła 10 lat później, na prośbę kompozytora Francesca Cilei zaśpiewała tytułową rolę w jego operze Adriana Lecouvreur. Od 1951 roku śpiewała w teatrach operowych na całym świecie. Kreowała m.in. Gildę, Traviatę, Toskę, Fedorę, Adrianę Lecouvreur, Manon Lescaut, Medeę, Iris, Madame Butterfly, Mimi, Liu, Minnie, Wally. Śpiewała też w prawykonaniach i dziełach kompozytorów współczesnych: Gian Francesca Malipiera, Renza Rosselliniego, Angela Costaguty, Flavia Testiego.

W 1967 roku śpiewała tytułową Medeę w operze Cherubiniego w Dallas.

Magda Olivero śpiewała u boku kilku pokoleń największych artystów swoich czasów (Beniamino Gigli, Franco Corelli, Mario del Monaco, Daniele Barioni, Placido Domingo, Luciano Pavarotti, Giullietta Simionato, Fedora Barbieri). Miała niesłychanie charakterystyczny głos[2], z bardzo swobodną górą, w śpiewie nie obawiała się używać nowoczesnych, także pozawokalnych aktorskich środków wyrazu, niezwykle angażowała się w kreowaną na scenie postać[3]. Rodolfo Celleti uważał Magdę Olivero za jedną z największych aktorek na scenie operowej XX wieku (obok Marii Callas i Claudii Muzio)[4].

W wieku 65 lat, po blisko 4 dekadach śpiewania zadebiutowała w Metropolitan Opera w Nowym Jorku, rolą Toski.

Jej ostatnie występy odbyły w marcu 1981 roku w Weronie (Głos człowieczy Francisa Poulenca).

Od tej pory Magda Olivero śpiewała i nagrywała okazjonalnie.

Zmarła w Mediolanie w wieku 104 lat.

Repertuar operowy[edytuj | edytuj kod]

  • Franco Alfano, Cyrano de Bergerac (Roksana)
  • Franco Alfano, La leggenda di Sakùntala (Sakùntala)
  • Franco Alfano, Zmartwychwstanie (Katiusza Michajłowna)
  • Franco Alfano, L'ultimo lord (Freddie)
  • Mario Barbieri, Alcassino e Nicoletta (Nicoletta)
  • Georges Bizet, Carmen (Micaela)
  • Arrigo Boito, Mefistofele (Małgorzata)
  • Piotr Czajkowski, Mazepa (Maria)
  • Piotr Czajkowski, Dama pikowa (Hrabina)
  • Alfredo Catalani, La Wally (Wally)
  • Nino Cattozzo, I misteri dolorosi (Maria Maddalena)
  • Luigi Cherubini, Medea (Medea)
  • Francesco Cilea, Adriana Lecouvreur (Adriana)
  • Angelo Costaguta, Santa Rita da Cascia (Santa Rita, prawykonanie)
  • Gaetano Donizetti, Faworyta (Ines)
  • Gottfried von Einem, Wizyta starszej pani (Klara Zachanassian)
  • Sandro Fuga, Confessione (Maria, prawykonanie sceniczne)
  • Ottorino Gentilucci, Don Ciccio, ovvero La trappola (Carmela)
  • Umberto Giordano, Fedora (Fedora)
  • Umberto Giordano, Marcella (Marcella)
  • Umberto Giordano, Mese mariano (Carmela)
  • Charles Gounod, Faust (Małgorzata)
  • Arthur Honegger (e Jacques Ibert), L'Aiglon (Franz, in travesti)
  • Leoš Janáček, Jenůfa (Żona zakrystianina,  Kostelnička Buryjovka)
  • Armando La Rosa Parodi, Cleopatra (Cleopatra)
  • Armando La Rosa Parodi, Il mercante e l’avvocato (Bettina, prawykonanie)
  • Franco Langella, Assunta Spina (Assunta Spina)
  • Felice Lattuada, La caverna di Salamanca (Leonarda, prawykonanie)
  • Gian Francesco Malipiero, Filomela e l'infatuato (Filomela)
  • Gian Francesco Malipiero, Mondi celesti e infernali (Medea/Poppea/Maria/Giulietta/Rosaura,
  • Gian Francesco Malipiero, Orfeide: Sette canzoni (la madre pazza)
  • Pietro Mascagni, Iris (Iris)
  • Pietro Mascagni, Cavalleria rusticana (Santuzza)
  • Pietro Mascagni, L'amico Fritz (Suzel)
  • Jules Massenet, Manon (Manon)
  • Jules Massenet, Werter (Charlotte)
  • Gian Carlo Menotti, Medium (Madame Flora)
  • Claudio Monteverdi, Il ballo delle ingrate (Amor)
  • Claudio Monteverdi, Combattimento di Tancredi e Clorinda (Clorinda)
  • Claudio Monteverdi, Koronacja Poppei (Dama, Pallade)
  • Giuseppe Mulè, La monacella della fontana (Marù)
  • Wolfgang Amadeusz Mozart, Don Giovanni (Zerlina)
  • Errico Petrella, I promessi sposi (Lucia)
  • Riccardo Pick Mangiagalli, Notturno romantico (La contessa Elisa)
  • Francis Poulenc, Dialogi karmelitanek (Matka maria, Stara Przeorysza)
  • Francis Poulenc, Głos człowieczy (Kobieta)
  • Giacomo Puccini, Manon Lescaut (Manon)
  • Giacomo Puccini, Cyganeria (Mimì)
  • Giacomo Puccini, Tosca (Floria Tosca)
  • Giacomo Puccini, Madama Butterfly (Cio Cio San)
  • Giacomo Puccini, Dziewczyna z Zachodu (Minnie)
  • Giacomo Puccini, Płaszcz (Giorgetta)
  • Giacomo Puccini, Siostra Angelica (Angelica)
  • Giacomo Puccini, Gianni Schicchi (Lauretta)
  • Giacomo Puccini, Turandot (Liù)
  • Ottorino Respighi, Maria Egiziaca (Niewidoma)
  • Renzo Rossellini, La guerra (Marta)
  • Nino Rota, Il cappello di paglia di Firenze (La baronessa di Champigny)
  • Gerardo Rusconi, Lode alla Trinità (Santa Caterina da Siena, soprano i glos recytujący, prawykonanie)
  • Henri Sauguet, La Voyante (cantata per soprano e 10 strumenti)
  • João de Sousa Carvalho, Penelope nella partenza da Sparta (Penelope)
  • Ryszard Strauss, Kawaler srebrnej róży (Zofia)
  • Flavio Testi, La Celestina (Melibea, prawykonanie)
  • Giuseppe Verdi, Falstaff (Alicja Ford, Nannetta)
  • Giuseppe Verdi, La traviata (Violetta)
  • Giuseppe Verdi, Rigoletto (Gilda)
  • Giuseppe Verdi, Nabucco (Anna)
  • Ryszard Wagner, Lohengron, (Elsa)
  • Ermanno Wolf Ferrari, L'amore medico (Lisetta)
  • Ermanno Wolf Ferrari, I quatro rusteghi (Felice)
  • Ermanno Wolf Ferrari, La vedova scaltra (Rosaura)
  • Ermanno Wolf Ferrari, Il campiello (Gnese, Lucieta)
  • Riccardo Zandonai, Francesca da Rimini (Francesca)
  • Riccardo Zandonai, Giulietta e Romeo (Giulietta)

Nagrania[edytuj | edytuj kod]

Magda Olivero pozostawiła niewiele nagrań oficjalnych. W 1938 Magda Olivero wzięła udział w pierwszej pełnej rejestracji opery Turandot Pucciniego (u boku Giny Cigny) dla wytwórni Cetra. W 1969 roku, dla Dekki, zarejestrowała Fedorę (z udziałem Maria del Monaco i Tita Gobbiego, pod dyrekcją Lamberto Gardellego i fragmenty Franceski da Rimini Riccarda Zandonaia (z udziałem Maria del Monaco pod dyrekcją Nicoli Rescigno)[5]. W 1970 ukazał się album z ariami sakralnymi Quando il canto è preghiera, wydany przez wytwórnię Ariston. W 1993 roku, z towarzyszeniem fortepianu, nagrała pełną partię Adriany Lecouvreur.

Przetrwało natomiast wiele żywych rejestracji jej występów, dlatego też, obok Leyli Gencer, Magda Olivero nazywana jest Królową Piratów[6].

Nagrania studyjne:

  • Giacomo Puccini, Turandot - Gina Cigna, Francesco Merli, Magda Olivero, Luciano Neroni, Gino Del Signore, dyr. Franco Ghione/  1938 Cetra
  • Arie 1939-1953: Adriana Lecouvreur: Poveri fiori, Io son l'umile ancella/ Mefistofele: L'altra notte in fondo al mare/ L'amico Fritz: duetto delle ciliege (część I i II z Ferruccio Tagliavini) / La traviata: Scena i aria Violetty, finał I aktu, Amami Alfredo / Cyganeria: Mi chiamano Mimì i Donde lieta uscì / Tosca: Vissi d'arte/ Turandot: Signore ascolta, Tu che di gel sei cinta/ Manon Lescaut: In quelle trine morbide, Sola perduta e abbandonata / Siostra Angelica: Senza mamma / Louise: Da quel dì / Resurrezione: Dio pietoso / Manon: Addio, o nostro picciol desco / Loreley: Amor, celeste ebbrezza / Iris, Un dì ero piccina / Gianni Schicchi, O mio babbino caro/ Cetra
  • Umberto Giordano, Fedora - Magda Olivero, Mario Del Monaco, Tito Gobbi, Virgilio Carbonari, Piero De Palma, dyr. Lamberto Gardelli, 1969 Decca
  • Riccardo Zandonai, Francesca da Rimini (fragmenty) - Magda Olivero, Mario Del Monaco, dyr. Nicola Rescigno/  1969 Decca
  • Quando il canto diventa preghiera (pieśni religijne: Stradella, Haendel, Bach, Mozart, Gounod, Mercandante, Franck, Bizet; organy: Francesco Catena, 1970 / Ariston Records
  • Francesco Cilea, Adriana Lecouvreur (fragmenty) - Magda Olivero, Alberto Cupido, Marta Moretto, Orazio Mori; fortepian: Carmelina Gandolfo, 1993, Bongiovanni

Nagrania żywe

  • Franco Alfano, Resurrezione - Magda Olivero, Giuseppe Gismondo, Antonio Boyer, Anna Di Stasio, dyr. Elio Boncompagni, RAI Torino 1971 / Première Opera/SRO/Gala
  • Arrigo Boito, Mefistofele - Cesare Siepi, Flaviano Labò, Magda Olivero, Rita Orlandi Malaspina - dyr. Francesco Molinari Pradelli, Rio de Janeiro 1964 / House of Opera
  • Arrigo Boito, Mefistofele - Cesare Siepi, Giorgio Merighi, Magda Olivero, dyr. Nello Santi, Macerata 1972 /. Première Opera
  • Alfredo Catalani, La Wally - Magda Olivero, Amedeo Zambon, Silvano Carroli, dyr. Ferruccio Scaglia - Bergamo 1972 / Opera D'Oro
  • Francesco Cilea, Adriana Lecouvreur - Magda Olivero, Franco Corelli, Giulietta Simionato, Ettore Bastianini, dyr. Mario Rossi, Neapol 1959 / Melodram/Phoenix
  • Francesco Cilea - Adriana Lecouvreur - Magda Olivero, Juan Oncina, Adriana Lazzarini, Sesto Bruscantini. dyr. Oliviero De Fabritiis, Edynburg 1963 / Testament
  • Francesco Cilea, Adriana Lecouvreur - Magda Olivero, Juan Oncina, Anna Maria Rota, Mario Basiola, dyr. Oliviero De Fabritiis, Milano-RAI 1965 / Edizione Lirica
  • Francesco Cilea, Adriana Lecouvreur - Magda Olivero, Ferrando Ferrari, Mimi Aarden, Renato Capecchi, dyr. Fulvio Vernizzi - Amsterdam 1965 / Première Opera
  • Francesco Cilea, Adriana Lecouvreur - Magda Olivero, Placido Domingo, Maria Luisa Nave, Enzo Sordello, dyr. Alfredo Silipigni - Newark 1973 ed. Legato Classics/Première Opera
  • Luigi Cherubini, Medea - Magda Olivero, Bruno Prevedi, Graziella Sciutti, Bianca Maria Casoni, dyr. Nicola Rescigno, Dallas 1967 / GOP
  • Luigi Cherubini, Medea - Magda Olivero, Angelo Lo Forese, Loris Gambelli, Elena Baggiore, dyr. Nicola Rescigno, Mantova 1971 / Myto
  • Piotr Czajkowski, Mazepa (po włosku) - Magda Olivero, Ettore Bastianini, Boris Christoff, Mariana Radev, dyr. Ionel Perlea, Florencja 1954 / Cetra/GOP/Melodram
  • Gottfried von Einem, Wizyta starszej pani (po włosku) - Magda Olivero, Renato Cesari, Franca Tajuti, Pier Miranda Ferraro, dyr. Ettore Gracis, Napoli 1977
  • Umberto Giordano, Fedora - Magda Olivero, Giuseppe Di Stefano, Guido Mazzini, dyr. Napoleone Annovazzi, Lucca 1969 / GDS/GOP
  • Leoš Janáček, Jenůfa - Grace Bumbry, Magda Olivero, Robleto Merolla, Renato Cioni, dyr. Jerzy Semkov, La Scala 1974 / Myto
  • Pietro Mascagni, Iris - Magda Olivero, Salvatore Puma, Giulio Neri, dyr. Angelo Questa, Turyn, RAI 1956/ Cetra
  • Pietro Mascagni, Iris - Magda Olivero, Luigi Ottolini, Renato Capecchi, dyr. Fulvio Vernizzi - Amsterdam 1963 / GOP/Opera D'Oro
  • Jules Massenet, Werther - Magda Olivero, Agostino Lazzari, Saturno Meletti, Nicoletta Panni, dyr. Mario Rossi - Torino-RAI 1963 / Melodram
  • Giacomo Puccini, La Fanciulla del West - Magda Olivero, Gastone Limarilli, Lino Puglisi, dyr. Arturo Basile, Triest 1965 / Nuova Era
  • Giacomo Puccini, La Fanciulla del west - Magda Olivero, Gastone LImarilli, Anselmo Colzani, dyr. Fernando Previtali, Turyn 1966 / Lyric Distribution
  • Giacomo Puccini, La Fanciulla del West - Magda Olivero, Daniele Barioni, Giangiacomo Guelfi, dyr. Oliviero De Fabritiis, Wenecja 1967 / Myto
  • Giacomo Puccini, Madama Butterfly - Magda Olivero, Renato Cioni, Mario Zanasi, dyr. Nicola Rescigno - Napoli 1961 ed. GOP/Opera D'Oro
  • Giacomo Puccini, Manon Lescaut - Magda Olivero, Umberto Borsò, Fernandino Lidonni, Giovanni Foiani, dyr. Fulvio Vernizzi - Amsterdam 1964 / Eklipse/House of Opera
  • Giacomo Puccini, Manon Lescaut - Magda Olivero, Plácido Domingo, Giulio Fioravanti, dyr. Nello Santi - Verona 1970 ed. House of Opera/Opera D'Oro
  • Giacomo Puccini, Manon Lescaut - Magda Olivero, Richard Tucker, Vicente Sardinero, dyr. Michelangelo Veltri - Caracas 1972 / Legato Classics/Rodolphe
  • Giacomo Puccini, Il tabarro - Magda Olivero, Aldo Bottion, Giulio Fioravanti, dyr. Gaetano Delogu - Firenze 1970 ed. Legato Classics/Premiere Opera
  • Giacomo Puccini, Tosca - Magda Olivero, Eugenio Fernandi, Scipio Colombo, Piero De Palma, Coro e Orchestra Sinfonica di Milano della Radiotelevisione Italiana, dyr. Emidio Tieri, Milano-RAI 1957 / Movimento Musica/IDIS
  • Giacomo Puccini, Tosca - Magda Olivero, Flaviano Labò, Giangiacomo Guelfi, dyr. Francesco Molinari Pradelli, Rio de Janeiro 1964 / Opera Lovers
  • Giacomo Puccini, Tosca - Magda Olivero, Giuseppe Giacomini, Aldo Protti, Coro e Orchestra del Teatro Comunale di Bologna, dyr. Ino Savini, Faenza 1972 / Bongiovanni/Première Opera
  • Giacomo Puccini, Tosca - Magda Olivero, James King, Ingvar Wixell, Charles Anthony Caruso, dyr. Jan Behr - Met 1975 ed. Mitridate Ponto/Opera Lovers
  • Giacomo Puccini, Tosca - Magda Olivero, Gianfranco Cecchele, Aldo Protti, dyr. Francesco Molinari Pradelli - Genova 1975 ed. Gala
  • Giacomo Puccini, Tosca - Magda Olivero, Luciano Pavarotti, Cornell MacNeil, Italo Tajo, dyr. James Conlon, Metropolitan Opera a Dallas 1979 / Mitridate Ponto
  • Renzo Rossellini, La guerra - Magda Olivero, Giacinto Prandelli, Nicoletta Panni, Walter Alberti, dyr. Massimo Freccia, RAI-Roma 1960 / Eklipse
  • Nino Rota, Il cappello di paglia di Firenze - Magda Olivero, Edoardo Gimenez, Mariella Devia, dyr. Elio Boncompagni - Bruxelles 1976 / Gala
  • Ermanno Wolf-Ferrari, I quatro rusteghi - Magda Olivero, Nicola Rossi-Lemeni, Fedora Barbieri, Agostino Lazzari, dyr. Ettore Gracis - Torino 1969 / Gala/Opera D'Oro
  • Riccardo Zandonai, Francesca da Rimini - Magda Olivero, Mario Del Monaco, dyr. Gianandrea Gavazzeni, La Scala 1959 / Legato Classics/Myto

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Margalit Fox, Magda Olivero, Frenzy-Inspiring Soprano, Dies at 104, nytimes.com, 8 września 2014 [dostęp 2014-09-09] (ang.).
  2. l, 30 Days of Musical Tidbits: Day 23, Magda Olivero, A Few Reasonable Words, 24 listopada 2014 [dostęp 2019-03-01] (ang.).
  3. Magda Olivero - Sopranos, Opera Vivrà, 23 października 2016 [dostęp 2019-03-01] (ang.).
  4. Magda Olivero Biography, www.liricadomani.com [dostęp 2019-03-01].
  5. Decca, UPC: 028947830467, catalog number: 001614802
  6. David T. Evans, Phantasmagoria: Sociology of Opera, Routledge, 9 listopada 2018, ISBN 978-0-429-75768-6 [dostęp 2019-03-01] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]