Mangabka siwolica

Mangabka siwolica
	Lophocebus albigena
	J.E. Gray, 1850
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Infragromada	łożyskowce
Rząd	naczelne
Podrząd	wyższe naczelne
Nadrodzina	koczkodanowce
Rodzina	koczkodanowate
Podrodzina	koczkodany
Plemię	Papionini
Rodzaj	mangabka
Gatunek	mangabka siwolica
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; narażony na wyginięcie
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Mangabka siwolica (Lophocebus albigena) – gatunek ssaka naczelnego z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae). Gatunek ten narażony jest na wyginięcie, liczebność jego populacji ciągle spada^[2].

Występowanie

Zamieszkuje lasy równikowe Afryki Środkowej, głównie na terenie Konga, Gabonu oraz Demokratycznej Republiki Konga^[2]. Preferuje tereny nizinne, jednak można je spotkać nawet na wysokości do 1600 m n.p.m.^[3] Przebywają głównie w koronach drzew, na ziemię schodzą głównie po wodę^[3].

Charakterystyka

Wygląd

Osiągają zwykle 50–55 cm długości ciała oraz długi ogon o długości około 80 cm. Ważą od 5,5 do 7,7 kg^[3]. Mają różne ubarwienie w odcieniach szarości, beżu oraz brązu. Ich twarz zazwyczaj jest czarna i słabo owłosiona. dymorfizm płciowy wyraża się w rozmiarach, samice są nieco mniejsze niż samce^[3].

Dieta

Ponieważ żyją głównie w koronach drzew, tam szukają pożywienia. Żywią się głównie roślinnością: owocami, nasionami oraz młodymi pędami. Dzięki dobrze rozwiniętym siekaczom mogą rozłupywać twarde orzechy^[3].

Jednak w ich diecie występują także bezkręgowce. Silne samce czasami polują także na małe ssaki^[3].

Tryb życia

Żyją w grupach 6–18 osobników. W jednym stadzie jest jeden samiec alfa. Grupa zajmuje obszar od 13 do 26 hektarów. W poszukiwaniu żywności dziennie przemierzają od 500 do 2250 metrów^[3]. Żyją około 10 lat^[2].

Rozmnażanie

Ciąża trwa około 180 dni i zwykle rodzi się jedno młode. Okres godowy trwa cały rok jednak znacznie częściej młode rodzą się w listopadzie oraz grudniu^[3].

Samice osiągają dojrzałość płciową w wieku około 3 lat. Jest to wcześniej niż u samców, które dojrzałe są po 4,5 do 7 lat^[3].

Taksonomia

Wyróżnia się trzy podgatunki^[4]:

L. a. albigena (Gray, 1850)
L. a. osmani (Groves, 1978)
L. a. johnstoni (Lydekker, 1900)

Dawniej za podgatunki mangabki siwolicej uznawane były: mangabka czarna (L. aterrimus) i mangabka czubata (L. opdenboschi), mające obecnie status osobnych gatunków^[4].

Przypisy

↑ Lophocebus albigena, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d F.F. Maisels F.F., J.J. Hart J.J., W.W. Olupot W.W., J.F.J.F. Oates J.F.J.F., Lophocebus albigena, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2023-12-15] (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Mantel- oder Grauwangenmangabe (Lophocebus albigena) [online], www.biologie-seite.de [dostęp 2023-12-14] (niem.).
↑ ^a ^b Colin P.C.P. Groves Colin P.C.P., The Endemic Uganda Mangabey, Lophocebus ugandae, and Other Members of the Albigena-Group (Lophocebus), „Primate Conservation”, 22 (1), 2007, s. 123–128, DOI: 10.1896/052.022.0112, ISSN 0898-6207 .

[itis-1] Lophocebus albigena, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[iucn-2] F.F. Maisels F.F., J.J. Hart J.J., W.W. Olupot W.W., J.F.J.F. Oates J.F.J.F., Lophocebus albigena, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2023-12-15] (ang.).

[:1-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Mantel- oder Grauwangenmangabe (Lophocebus albigena) [online], www.biologie-seite.de [dostęp 2023-12-14] (niem.).

[groves-4] Colin P.C.P. Groves Colin P.C.P., The Endemic Uganda Mangabey, Lophocebus ugandae, and Other Members of the Albigena-Group (Lophocebus), „Primate Conservation”, 22 (1), 2007, s. 123–128, DOI: 10.1896/052.022.0112, ISSN 0898-6207 .

[1]

[2]

[3]

[4]