Marcel Landowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marcel Landowski
Ilustracja
Marcel Landowski, 1985
Imię i nazwisko

Marcel François Paul Landowski

Data i miejsce urodzenia

18 lutego 1915
Pont-l’Abbé

Pochodzenie

francuskie

Data i miejsce śmierci

22 grudnia 1999
Paryż

Gatunki

muzyka poważna

Zawód

kompozytor

Odznaczenia
Wielki Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Wielki Oficer Orderu Narodowego Zasługi (Francja) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja) Komandor Orderu Palm Akademickich (Francja)

Marcel François Paul Landowski[1] (ur. 18 lutego 1915 w Pont-l’Abbé, zm. 22 grudnia 1999 w Paryżu[1]) – francuski kompozytor.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Paula Landowskiego, rzeźbiarza pochodzenia polskiego[1][2]. Jego pradziadkiem był Henri Vieuxtemps[1]. Od 1922 roku uczył się gry na fortepianie u Marguerite Long, uczęszczał też do szkoły dyrygenckiej Pierre’a Monteux[1][2]. W latach 1934–1939 studiował w Konserwatorium Paryskim, gdzie jego nauczycielami byli Noël Gallon (fuga), Henri Büsser (kompozycja) i Philippe Gaubert (dyrygentura)[2]. Jego talent zwrócił uwagę Arthura Honeggera, który został doradcą Landowskiego w zakresie kompozycji[2].

Pełnił funkcję dyrektora konserwatorium w Boulogne-Billancourt (1959–1961) i dyrektora muzycznego Comédie-Française (1961–1965)[2]. Pracował też we francuskim Ministerstwie Kultury na stanowisku inspektora generalnego szkolnictwa muzycznego (1964–1975), kierownika departamentu muzyki (1966–1970) i departamentu opery i baletu (1970–1974)[1][2]. Od 1975 do 1977 roku pełnił też funkcję generalnego inspektora muzyki w Ministerstwie Edukacji[2]. W latach 1977–1979 kierował wydziałem kultury w magistracie Paryża[1]. Od 1980 do 1991 roku był dyrektorem Théâtre du Châtelet[1]. Od 1991 roku był członkiem zarządu wydawnictwa muzycznego Editions Salabert[1][2].

Odznaczony Grand Prix de la Ville de Paris (1950) i nagrodą im. Ravela (1973)[1][2]. Od 1975 roku członek Académie des beaux-arts, w 1994 roku został wybrany także na stanowisko kanclerza Institut de France[1]. Odznaczony został orderem Legii Honorowej w stopniu wielkiego oficera, Orderem Narodowym Zasługi w stopniu wielkiego oficera, Orderem Sztuki i Literatury w stopniu komandora oraz Orderem Palm Akademickich w stopniu komandora[3].

Jego żoną od 1941 roku była pianistka Jacqueline Potier[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość kompozytorska Landowskiego ma charakter eklektyczny[1][2]. W młodości pozostawał pod wpływem Arthura Honeggera, później tworzył w stylistyce umiarkowanego modernizmu[2]. Był przeciwnikiem awangardowych tendencji w muzyce, przeciwstawiał się serializmowi, co doprowadziło do konfliktu z grupą skupioną wokół Pierre’a Bouleza[2]. Jako pracownik francuskiego ministerstwa przyczynił się do reformy programu nauczania, dbał też o rozwój życia muzycznego na prowincji[2]. W muzyce Landowskiego silnie przejawiają się inspiracje religijno-filozoficzne, wypływające z afirmatywnej postawy wobec życia i sprzeciwu wobec współczesnego pesymizmu i nihilizmu[2].

Był autorem prac L’orchestre (wspólnie z Louisem Aubertem, 1950), Honegger (1957), Batailles pour la musique (1979) i La Musique n’adocuit pas les moeurs (1990)[1][2].

Wybrane kompozycje[edytuj | edytuj kod]

(na podstawie materiałów źródłowych[1])

Utwory orkiestrowe

  • 2 koncerty fortepianowe (I Poème 1939–1940, II 1963)
  • poemat symfoniczny Brumes (1943)
  • Koncert wiolonczelowy (1944–1945)
  • poemat symfoniczny Edina (1946)
  • suita Le Petit Poucet (1946)
  • Ballet des Jeux du Monde (1948)
  • suita Le Voyageur et la voyageuse (1948)
  • 5 symfonii (I Jean de la Peur 1949, II 1964, III Les Espaces 1965, IV 1988, V Les lumières de la nuit 1998)
  • suita Trois histoires de la prairie (1950)
  • Koncert na fale Martenota (1954)
  • Koncert na fagot (1957)
  • suita La Passante (1958)
  • Mouvement na smyczki (1960)
  • poemat symfoniczny L’Orage (1960)
  • 2 koncerty na flet (I 1968, II 1998)
  • koncert Au bout de chagrin, une fenêtre ouverte na trąbkę, orkiestrę i taśmę (1977)
  • poemat symfoniczny L’Horloge (1982)
  • Improvisation na puzon i orkiestrę (1990)
  • Adagio Cantabile na obój, rożek angielski, perkusję i smyczki (1991)
  • Symfonia koncertująca na organy i orkiestrę (1993)
  • Que ma joie demeure na skrzypce i smyczki (1994)
  • Koncert skrzypcowy (1995)
  • Un Chant na wiolonczelę i orkiestrę (1996)
  • À Sainte Dévote (1997)
  • Ouverture pour un opéra imaginaire (1997)

Utwory kameralne

  • Trio na róg, trąbkę i fortepian (1954)
  • Quatre préludes na perkusję i fortepian (1963)
  • Étude de sonorité na skrzypce i fortepian (1973)
  • Concerto en trio na fale Martenota, perkusję i fortepian (1975)
  • Souvenir d’un jardin d’enfance na obój i fortepian (1977)
  • Cahier pour quatre jours na trąbkę i organy (1977)
  • Improvisation na puzon i fortepian (1983)
  • Sonate brève na wiolonczelę solo (1985)
  • Blanc et feu na róg, 2 trąbki, puzon i tubę (1985)
  • Petite chanson de l’amitié na 4 wiolonczele (1987–1991)
  • Étude de technique et de sonorité na skrzypce i fortepian (1996)
  • Velléda et le coeur de chêne na skrzypce i harfę (1998)

Utwory fortepianowe

  • Sonatine (1940)
  • Deux nocturnes (1945)
  • Le Petit Poucet (1946)
  • En trottinant sur le sentier (1959)

Utwory wokalno-instrumentalne

  • Le Sept loups i Les Sorcières na głos żeński i orkiestrę (1937)
  • Trois melodies na sopran i orkiestrę (1938)
  • oratorium Rythmes du Monde (1939–1941)
  • Desbat du cuer et du corps na sopran, tenora, skrzypce, wiolonczelę i fortepian (1943)
  • oratorium La Qûete sans fin (1943–1944)
  • Cantique d’actions de Grâces na solistów, chór i fortepian lub organy (1945)
  • Trois révérences à la mort na sopran i fortepian (1946)
  • kantata Jésus, là es-tu? na alt, chór żeński, fortepian lub smyczki i perkusję (1948)
  • Le Lac d’Undeneur na kontralt (1948–1949)
  • Quatre chants d’Innocence na chór żeński (1952)
  • Espoir na chór, recytatora i orkiestrę (1959)
  • Chant de Solitude na 4 głosy żeńskie i orkiestrę (1960)
  • Les Notes de Nuit na recytatora i orkiestrę (1961)
  • kantata Aux mendiant du Ciel na sopran i orkiestrę (1966)
  • Messe de l’Aurore na sopran, tenora, baryton, chór i orkiestrę (1977)
  • Un enfant appelle na sopran, wiolonczelę i orkiestrę (1978)
  • oratorium Le Pont de l’espérance na sopran, baryton, chór, 2 tancerzy i orkiestrę (1980)
  • La Prison na sopran i orkiestrę (1981)
  • Chant de Paix „Ecoute ma voix...” na sopran lub głos dziecięcy, baryton, chór dziecięcy lub chór mieszany i organy (1985)
  • Help-Help Vatelot na sopran, wiolonczelę, chór i mały zespół instrumentalny (1985)
  • Les Deux soeurs na kwartet wokalny (1986)
  • La Symphonie de Montségur na sopran, baryton i orkiestrę (1987)
  • Les Leçons des ténèbres na sopran, bas, chór, organy i wiolonczelę (1991)
  • kantata Les Rois Mages na głos, flet i trąbkę (1994)

Dzieła sceniczne

  • operetka Le Tour d’une aile de pigeon (wyst. Paryż 1938)
  • balet Les Fleurs de la petite Ida (wyst. Paryż 1938)
  • balet Clairs-obscurs (wyst. Paryż 1938)
  • balet Après-midi champêtre (wyst. Wersal 1941)
  • balet Les Travaux et les jours (1943)
  • balet Les Djinns (wyst. Paryż 1944)
  • legenda liryczna La Rire de Nills Halerius (1944–1948, wyst. Miluza 1951)
  • dramat liryczny Le Fou (1948–1955, wyst. Nancy 1956)
  • balet-opera Rabelais, François de France (wyst. Tours 1953)
  • komedia liryczna Le Ventriloque (1954–1955, wyst. Paryż 1956)
  • dramat liryczny L’Opéra de Poussière (1958–1962, wyst. Awinion 1962)
  • balet Abîmes (wyst. Essen 1959)
  • dramat liryczny Les Adieux (wyk. Radio Luksemburg 1959, wyst. Paryż 1960)
  • balet Le Leçon d’Anatomie (wyst. Haga 1964)
  • balet La Fantôme de l’Opéra (1979, wyst. Paryż 1980)
  • balet Les Hauts de Hurlevent (wyst. Paryż 1982)
  • miniopera dziecięca La Sorcière de placard à balais (wyst. Sevres 1983)
  • dramat liryczny Montségur (wyst. Tuluza 1985)
  • musical La Vieille Maison (1987, wyst. Nantes 1988)
  • opera dziecięca P’tit Pierre et la Sorcière du placard à balais (1991, wyst. Colmar 1992)
  • opera Galina (1995, wyst. Lyon 1996)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 3 Haar–Levi. New York: Schirmer Books, 2001, s. 2023–2024. ISBN 978-0-02-865528-4.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 5. Część biograficzna klł. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1997, s. 282–283. ISBN 978-83-224-3303-4.
  3. Marcel Landowski (fr.). academiedesbeauxarts.fr. [dostęp 2021-02-07].