Marek Sanak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Marek Sanak
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 listopada 1958
Kraków
Zawód, zajęcie genetyk
biolog molekularny

Marek Jan Sanak (ur. 24 listopada 1958 w Krakowie) – polski genetyk i biolog molekularny, profesor nauk medycznych, członek Polskiej Akademii Umiejętności. Wykładowca akademicki, kierownik Zakładu Biologii Molekularnej i Genetyki Klinicznej Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik Zakładu Diagnostyki Biochemicznej i Molekularnej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, Pełnomocnik Rektora UJ ds. nauki i rozwoju w Collegium Medicum. Laureat Lancet Invesigators Award za badania nad astmą oskrzelową prowadzone wspólnie z Andrzejem Szczeklikiem (1997).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława Sanaka i Marii Sanak z domu Policht, sędzi Naczelnego Sądu Administracyjnego. W 1977 roku ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego, a w 1983 z wyróżnieniem studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie[1][2].

W 1983 roku rozpoczął pracę jako młodszy asystent w Zakładzie Genetyki Medycznej Instytutu Pediatrii w Krakowie. W 1988 roku odbył trzymiesięczny staż naukowy na Uniwersytecie Harvarda. W 1991 uzyskał roczne stypendium Ministerstwa Badań Naukowych i Technologii Republiki Francji, w jednostce U-12 Instytutu Badań Medycznych (INSERM) znajdującego się w Szpitalu Neckera w Paryżu, kierowanego przez Arnolda Munnicha i Marie-Claude Hors-Caylę.

W 1989 uzyskał z wyróżnieniem II stopień specjalizacji w dziedzinie pediatrii. Przez kilkanaście lat pracował jako pediatra.

Doktoryzował się w 1993 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem Jacka J. Pietrzyka[a]. W latach 1993–2005 pracował jako adiunkt w Instytucie Farmakologii PAN w Krakowie, w Zakładzie Biochemii Mózgu prowadzonym przez Jerzego Vetulaniego. Od 1995 pracował równocześnie jako adiunkt w Klinice Alergii i Immunologii oraz jako Kierownik Pracowni Biologii Molekularnej II Katedry Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego[1].

W 1997 roku przez dwa miesiące przebywał w Szwajcarskim Instytucie Alergii i Astmy w Davos, filii Uniwersytetu w Zurychu. W 1998 ponownie wizytował na Uniwersytecie Harvarda, gdzie też spędził dwa miesiące.

Stopień doktora habilitowanego nauk medycznych w zakresie genetyki klinicznej uzyskał w 2001 roku[b]. W 2005 roku uzyskał specjalizację z genetyki klinicznej, a w 2007 roku – specjalizację z laboratoryjnej genetyki medycznej.

W 2007 roku uzyskał tytuł profesora nauk medycznych[2]. Od 2008 roku jest kierownikiem Zakładu Diagnostyki Biochemicznej i Molekularnej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie. Równocześnie, od 2009 kieruje Zakładem Biologii Molekularnej i Genetyki Klinicznej Wydziału Lekarskiego CMUJ. Został wybrany na funkcję Pełnomocnika Rektora UJ ds. nauki i rozwoju w CMUJ na kadencję 2016–2020. Na mocy decyzji rektora UJ z 8 stycznia 2020 wszedł w skład zespołu koordynującego program Inicjatywa Doskonałości na UJ[3].

Opublikował jako autor lub współautor ponad dwieście trzydzieści oryginalnych prac badawczych w recenzowanych czasopismach naukowych[4]. Był autorem odkrycia polimorfizmu genetycznego regionu promotorowego genu syntazy leukotrienu C4. Współuczestniczył w ustaleniu związku między nadekspresją genetyczną powodowaną obecnością zmienionego allela tego genu a nadprodukcją leukotrienów cysteinylowych w astmie oskrzelowej. Za tę ostatnią pracę wraz z Andrzejem Szczeklikiem otrzymał w 1997 roku Lancet Invesigators Award przyznawaną przez czasopismo The Lancet.

Sanak jest aktywnym nauczycielem akademickim. Od 2003 roku wykłada w Studium Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2005 roku prowadzi kurs dla słuchaczy Wydziału Biotechnologii UJ. Od 2006 roku prowadzi również zajęcia dla studentów Wydziału Lekarskiego i Szkoły Medycznej dla Obcokrajowców CMUJ. Pod jego opieką promotorską ukończone zostało czternaście przewodów doktorskich[2].

Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego (od 1986), Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka (od 1997) i Europejskiego Towarzystwa Badań w Pediatrii (ESPR, od 1990). Jest również aktywnym członkiem Europejskiego Towarzystwa Badań Klinicznych (ESCI), którego w latach 2003–2004 byłem wiceprzewodniczącym.

Marek Sanak (2015)

W 2003 roku wszedł w skład Rady Naukowej Instytutu Farmakologii PAN. W 2006 roku został wybrany do Rady Naukowej School of Medicine in English Collegium Medicum UJ. W 2007 roku został członkiem Interdyscyplinarnego Centrum Bioetyki UJ oraz członkiem Komitetu Nauk Fizjologicznych i Farmakologicznych Polskiej Akademii Nauk, gdzie jego członkostwo zostało przedłużone na kolejne kadencje[5].

Jest członkiem Rady Redakcyjnej miesięcznika Medycyna Praktyczna, oraz najwyżej notowanego europejskiego czasopisma alergologicznego Allergy, a także najstarszego polskiego czasopisma przyrodniczego Wszechświat. Zasiada w Radzie Programowej Festiwalu Nauki i Sztuki w Krakowie[6].

W 2008 roku został wybrany na członka korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności. Został wybrany wicedyrektorem Wydziału V Lekarskiego PAU. Moderował też dyskusje w ramach Kawiarni Naukowej PAU.

W pierwszych tygodniach marca 2020, po wybuchu pandemii koronawirusa SARS-CoV-2, stanął na czele zespołu prowadzącego badania nad wirusem na UJ[7][8][9]. Badał m.in. rozprzestrzenianie się wirusa wśród populacji Krakowa[10][11][12][13]. 25 marca 2020 został powołany na członka zespołu doradczego ministra nauki i szkolnictwa wyższego „do spraw działań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19”[14][15]. W tym samym miesiącu wystąpił jako ekspert w projekcie Posłuchaj naukowca realizowanym przez MNiSW, mającym przeciwdziałać dezinformacji szerzącej się po wybuchu epidemii[16].

Był sygnatariuszem opublikowanego 31 marca 2020 listu otwartego, w którym ponad pięćset pięćdziesiąt uczonych, pracowników naukowych, lekarek i innych specjalistów medycznych zaapelowało do prezydenta i premiera Polski o przełożenie zaplanowanych na 10 maja wyborów prezydenckich w związku z pandemią koronawirusa. Sygnatariusze listu wezwali, by wybory zostały przeprowadzone w innym terminie, „w warunkach niezagrażających zdrowiu i życiu obywateli”[17][18][19].

W lipcu 2020 roku wszedł w skład Komitetu Sterującego Centrum Rozwoju Terapii Chorób Cywilizacyjnych i Związanych z Wiekiem Collegium Medicum UJ[20].

Żonaty z Iwoną, konsultantem wojewódzkim w dziedzinie stomatologii dziecięcej. Ich córka Katarzyna Sanak-Kosmowska (ur. 1984) jest doktorem nauk ekonomicznych, zawodowo związaną z Uniwersytetem Ekonomicznym w Krakowie.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Lancet Invesigators Award czasopisma The Lancet (1997);
  • Nagroda indywidualna Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie biologii molekularnej (1999);
  • Nagroda Rektora UJ za osiągnięcia dydaktyczne (2010);
  • Laur Jagielloński (2012)[21];
  • Wyróżnienie dla najlepszego wykładowcy przyznane przez studentów sześcioletniego programu Szkoły Medycznej dla Obcokrajowców Wydziału Lekarskiego UJ CM (2013)[22];
  • Nagroda „Pro Arte Docendi” (2014)[23].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na podstawie rozprawy Czasowo przestrzenna analiza wad wrodzonych u dzieci w województwie miejskim krakowskim z uwzględnieniem rozkładu zanieczyszczeń atmosferycznych metalami ciężkimi.
  2. Na podstawie rozprawy Zmienność genetyczna syntazy leukotrienu C4 w astmie oskrzelowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Andrzej Michał Kobos: Po drogach uczonych. T. 5. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 2012, s. 317–335. ISBN 978-83-7676-127-5.
  2. a b c Prof. Marek Jan Sanak, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2016-02-11].
  3. Decyzjanr 2 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 8 stycznia 2020 roku. Uniwersytet Jagielloński. [dostęp 5 maja 2020].
  4. Wykaz prac Marka Sanaka w bazie PubMed. National Institutes of Health. [dostęp 17 czerwca 2019].
  5. Leszek Śliwa (oprac.). Przegląd wydarzeń. „Alma Mater”. 145–146, s. 102, marzec–kwiecień 2012. 
  6. Rada Programowa. Festiwal Nauki i Sztuki w Krakowie. [dostęp 18 maja 2020].
  7. Mariusz Kopiejka: 25 mln zł na dalszy rozwój badań wirusologicznych na UJ. Uniwersytet Jagielloński, 9 marca 2020. [dostęp 28 marca 2020].
  8. Ada Chojnowska: 25 mln zł dla Uniwersytetu Jagiellońskiego na badania nad koronawirusem. Gazeta Wyborcza Kraków, 9 marca 2020. [dostęp 28 marca 2020].
  9. Marcin Banasik: Kraków. Minister nauki przeznaczył 25 mln zł dla Małopolskiego Centrum Biotechnologii UJ na walkę z koronawirusem. Gazeta Krakowska, 9 marca 2020. [dostęp 28 marca 2020].
  10. Badacze z UJ przebadali krakowian: Chorych więcej niż sądzono. Około 2 proc. populacji przeszło COVID-19. Gazeta.pl, 8 maja 2020. [dostęp 18 lipca 2020].
  11. Dawid Kuciński: 2% krakowian przeszło zakażenie koronawirusem i nic o tym nie wie. lovekrakow.pl, 8 maja 2020. [dostęp 18 lipca 2020].
  12. Koronawirus w Krakowie. Nowe badania. Około 2 procent mieszkańców przeszło już zakażenie. tech.wp.pl, 8 maja 2020. [dostęp 18 lipca 2020].
  13. Tomasz Molga: Koronawirus w Polsce. Koniec popularnej teorii. "Nadzieja tylko w szczepionkach". Wirtualna Polska, 24 lipca 2020. [dostęp 25 lipca 2020].
  14. Zarządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 marca 2020 r. w sprawie powołania Zespołu doradczego do spraw działań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Dziennik Urzędowy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego – rok 2020. Pozycja 20, 25 marca 2020. [dostęp 28 marca 2020].
  15. Łukasz Wspaniały: Naukowcy z UJ w zespole doradców ds. zapobiegania COVID-19. Uniwersytet Jagielloński, 1 kwietnia 2020. [dostęp 1 kwietnia 2020].
  16. Pediatra: dzieci mogą zakazić się koronawirusem i go rozsiewają, ale są bezpieczne. Polska Agencja Prasowa, 23 marca 2020. [dostęp 28 marca 2020].
  17. Środowisko medyczne apeluje o przeniesienie wyborów prezydenckich. Puls Medycyny, 31 marca 2020. [dostęp 31 marca 2020].
  18. 559 profesorów medycyny wzywa Prezydenta i Premiera: Nie róbcie wyborów. Gazeta Wyborcza, 31 marca 2020. [dostęp 31 marca 2020].
  19. "Nie można stawiać na szali zdrowia całego narodu". Lekarze apelują o przełożenie wyborów prezydenckich. tvn24.pl, 31 marca 2020. [dostęp 31 marca 2020].
  20. Decyzja nr 18 Prorektora ds. Collegium Medicum z 8 lipca 2020 roku w sprawie powołania Komitetu Sterującego projektu Centrum Rozwoju Terapii Chorób Cywilizacyjnych i Związanych z Wiekiem - CDT-CARD. Uniwersytet Jagielloński, 8 lipca 2020. [dostęp 16 lipca 2020].
  21. Laur Jagielloński (pol.). Uniwersytet Jagielloński. [dostęp 2016-06-02].
  22. Graduation Day 2013 (pol.). Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 6 października 2014].
  23. Łukasz Wspaniały: Wyróżnienia dla wybitnych nauczycieli akademickich (pol.). Uniwersytet Jagielloński, 18 grudnia 2014. [dostęp 10 marca 2015].