Naczelny Sąd Administracyjny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Naczelny Sąd Administracyjny
Gmach Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ul. Boduena 3/5 w Warszawie
Gmach Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ul. Boduena 3/5 w Warszawie
Obszar właściwości Rzeczpospolita Polska
Podstawa prawna Konstytucja RP, Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Instancja wyższa wobec wojewódzkie sądy administracyjne
Organizacja wewnętrzna
Przewodniczy Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego
Pozostałe organy Prezes NSA
Zgromadzenie Ogólne Sędziów NSA
Kolegium NSA
Funkcjonowanie
Okres funkcjonowania od 1980
Siedziba Warszawa
Język urzędowy język polski
Strona internetowa
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) – organ sądowy sprawujący kontrolę funkcjonowania i bezczynności lokalnej i regionalnej administracji publicznej pod względem zgodności z Konstytucją RP, prawem unijnym i ustawami. Kontroli tej podlegają organy samorządu terytorialnego i zawodowego, terenowe organy administracji rządowej oraz inne podmioty w zakresie wykonywania funkcji administracji publicznej (np. rektor uniwersytetu).

Akty normatywne o największym znaczeniu dla NSA[edytuj]

Kompetencje[edytuj]

Zgodnie z art. 15 § 1 w związku z art. 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Naczelny Sąd Administracyjny:

  • rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych,
  • podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych,
  • podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie administracyjnosądowej,
  • rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej,
  • rozpoznaje inne sprawy należące do właściwości NSA na mocy odrębnych ustaw.

Organy[edytuj]

Organami NSA są[1]:

Skład osobowy NSA w 2009 roku wynosił 85 sędziów[2].

Prezesi NSA

Historia[edytuj]

Naczelny Sąd Administracyjny powołany został ustawą z dnia 31 stycznia 1980 r. o NSA oraz o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego[5], pracę rozpoczął 1 września tegoż roku. Powstanie NSA oznaczało realizację, pojawiających się już od lat czterdziestych, postulatów przywrócenia sądowej kontroli nad administracją. Kontrola ta, tak samo jak kontrola sprawowana w okresie międzywojennym przez Najwyższy Trybunał Administracyjny, była oparta na modelu kontroli instancyjnej. Od początku swego istnienia NSA ma swoją siedzibę w Warszawie (ul. Gabriela Piotra Boduena 3/5).

Do roku 2003 w niektórych większych miastach funkcjonowały Ośrodki Zamiejscowe NSA, obejmujące obszarem swojej właściwości jedno lub kilka województw. W dniu 11 maja 1995 r. uchwalona została nowa ustawa o NSA[6], która także utrzymywała model jednoinstancyjny. Obecny kształt NSA nadała reforma z 2002 roku, będąca wymogiem art. 176 ust. 1 w zw. z art. 236 ust. 2 Konstytucji.

Dawne Ośrodki Zamiejscowe NSA zostały przekształcone w wojewódzkie sądy administracyjne, orzekające w I instancji, a NSA najczęściej orzeka jako sąd II instancji.

Ważniejsze orzeczenia[edytuj]

Naczelny Sąd Administracyjny publikuje bazę orzeczeń sądów administracyjnych[7]. W bazie tej znaleźć można pełny tekst wyroków i postanowień (z uzasadnieniami) NSA i wszystkich wojewódzkich sądów administracyjnych, jakie zostały wydane po 1 października 2007 r. oraz wybrane orzeczenia NSA z lat wcześniejszych, w szczególności orzeczenia publikowane. Baza stopniowo jest uzupełniana o teksty orzeczeń kończących postępowania administracyjnosądowe (wraz z ich uzasadnieniami), wydanych w okresie pomiędzy 1 stycznia 2004 r. a 30 września 2007 r. Baza ta ma charakter jedynie informacyjny i edukacyjny, nie jest oficjalnym publikatorem orzeczeń sądowych.

Izby NSA[edytuj]

W obrębie NSA występują trzy Izby: Finansowa, Gospodarcza i Ogólnoadministracyjna. Pracami każdej z Izb kieruje wiceprezes wyznaczony przez Prezesa NSA. Prezes NSA, za zgodą Kolegium NSA, tworzy i znosi wydziały w Izbach.

Budżet, zatrudnienie i wynagrodzenia[edytuj]

Wydatki i dochody Naczelnego Sądu Administracyjnego są realizowane w części 05 budżetu państwa.

W 2015 wydatki NSA wyniosły 395,2 mln zł, a dochody 42,6 mln zł[8]. Przeciętne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 2281 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 9772 zł (w tym sędziów 18 413 zł)[9].

W ustawie budżetowej na 2016 wydatki NSA zaplanowano w wysokości 441,8 mln zł, a dochody – 49,7 mln zł[10].

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]