Maria kliwijska (księżna Orleanu)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maria
księżna Orleanu, Mediolanu, Valois, hrabina Blois, Pawii i Beaumont, pani Ast i Coucy[1]
wizerunek herbu
księżna Orleanu
Okres panowania od 1440
do 1480
Jako żona Karola I
Poprzedniczka Bona armaniacka
Następczyni Joanna francuska
Dane biograficzne
Dynastia markańska
Data urodzenia 19 września 1426
Data śmierci 23 sierpnia 1487
Miejsce spoczynku Blois, ciało przeniesione do kościoła celestynów w Paryżu
Ojciec Adolf II (IV)
Matka Maria burgundzka
Mąż Karol I
Dzieci Maria
Ludwik XII
Anna

Maria kliwijska (ur. 19 sierpnia 1426 w Kleve, zm. 23 sierpnia 1487 w Chauny) – księżniczka kliwijska, księżna Orleanu w latach 1440-1480 jako trzecia żona Karola I, matka króla Francji Ludwika XII.

Poetka tworząca w języku starofrancuskim. Dwa ronda Marii kliwijskiej (L'abit le moine ne fait pas i En la forest de longue actente) zachowały się w XV-wiecznym rękopisie przechowywanym we Francuskiej Bibliotece Narodowej w Paryżu[2] .

Wraz z mężem, który nie brał udziału w rozgrywkach politycznych, księżna Maria stworzyła znaczący ośrodek kultury, jakim był dwór w Blois, odgrywając w nim ważną rolę jako mecenas sztuki i centralna postać salonu poetyckiego[3].

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Maria była przedstawicielką władającej księstwem Kliwii dynastii markańskiej, wywodzącej się z Nadrenii[4]. Była córką księcia Kliwii i hrabiego Mark Adolfa II (IV) z jego małżeństwa z księżniczką burgundzką Marią.

Wychowywała się pod opieką wujenki Izabeli portugalskiej[3] na dworze burgundzkim, który ze swoją wyrafinowaną kulturą, rozbudowanym ceremoniałem oraz przepychem był niedościgłym wzorem dla innych dworów europejskich[5][6].

Małżeństwa i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

W roku 1440 została wyswatana przez wuja Filipa Dobrego. Mężem Marii został wnuk króla Francji Karola V i książę Orleanu, podwójny wdowiec Karol I, który niedawno został wypuszczony przez Anglików z wieloletniej niewoli. Ojciec Karola został zamordowany na zlecenie dziadka obecnej żony, Jana Bez Trwogi. Zaślubiny 14-letniej księżniczki z niemal 50-letnim księciem miały miejsce 26 października 1440 w Saint-Omer[7].

Dzięki trzeciemu małżeństwu książę Karol I doczekał się męskiego dziedzica Ludwika, przyszłego władcy Francji Ludwika XII. Poza synem Maria urodziła dwie córki.

Po śmierci męża w 1463 Maria objęła w posiadanie oprawę wdowią i została opiekunką małoletnich dzieci. W nieznanych bliżej okolicznościach, prawdopodobnie w 1480, poślubiła potajemnie znacznie od siebie młodszego szlachcia artezyjskiego, gubernatora Saint-Omer, którym był niejaki Jean de Rabodanges[8][9]. Wskutek powtórnego małżeństwa Maria de facto traciła prawo do używania tytułów przysługujących księżnej wdowie orleańskiej. Jednak z uwagi na skandal, jaki wywołałby ten mezalians, związek nie został ujawniony publicznie.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Clèves (Marie de). W: Philippe Boitel: Les Français qui ont fait la France. Bordeaux: Éditions SudOuest, 2009, s. 335. ISBN 978-2-87901-730-3.
  • Ivan Cloulas: Życie codzienne w zamkach nad Loarą w czasach renesansu. Poznań: Wydawnictwo Moderski i spółka, 1999, s. 55-56. ISBN 83-87505-32-3.
  • Olivier Delsaux, Laurent Brun (red.): Marie de Clèves (fr.). W: Arlima - Archives de littérature du Moyen Âge [on-line]. [dostęp 2013-11-18].
  • Charles d’Orlèans. W: Anna Tatarkiewicz: Mały słownik pisarzy francuskich, belgijskich i prowansalskich. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1965, s. 54.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marie, duchesse d’Orléans, de Milan, de Valoys, comtesse de Bloys, de Pavie et de Beaumont, dame d'Ast et de Coucy. Louis Claude Douët d’Arcq, Collection des sceaux, Paris: H. Plon, 1863, nr 950.
  2. Bibliothèque nationale de France, MS français 9223, fol. 26v
  3. a b Catherine M. Müller, Marie de Clèves, poétesse et mécène du XVe siècle, „Le moyen français”. 48, 2001, s. 57.
  4. Dynastia markańska (Mark, de La Marck), dynastia kliwijska z Mark - dynastia hrabiów Mark, która w roku 1368 przejęła władzę w siąsiednim hrabstwie Kliwii (od roku 1417 księstwo). W XV i XVI w. rządzący Kliwią ród Mark nazywano również dynastią kliwijską. Igor Kraszewski, Pieczęć herbowa królowej Ludwiki Marii jako zapis historii dynastycznej Gonzagów niwerneńskich [w:] Pieczęcie herbowe - herby na pieczęciach, red. Wojciech Drelicharz, Zenon Piech, Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2011, s. 100-101.
  5. Antoni Mączak, Peregrynacje. Wojaże. Turystyka, Warszawa: Czytelnik, 1984, s. 176.
  6. Antoni Mączak, Rządzący i rządzeni. Władza i społeczeństwo w Europie wczesnonowożytnej, Warszawa:Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 120.
  7. ks. Lucien Détrez, Le mariage de Charles d’Orléans et de Marie de Clèves à Saint-Omer (26 novembre 1440) d'après les archives du Nord, „Annales du Comité flamand de France”. 45, 1954, s. 329-340.
  8. Lubov Breit Keefer, Music angels. A thousand years of patronage, Baltimore: Keefer, 1976, s. 21.
  9. Clèves (Marie de) [w:] Philippe Boitel, Les Français qui ont fait la France, Bordeaux: Éditions SudOuest, s. 2009, s. 335.