Metrodora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Metrodora, także Kleopatra Metrodora[1]starogrecka lekarka, ginekolożka, położna[2][3], chirurżka[3] i badaczka chorób kobiecych[2].

Jako pierwsza wykorzystała wziernik do badań ginekologicznych, stosowała tampon jako metodę antykoncepcji i leczenia infekcji pochwy, wykonywała embriotomie[2]. Stworzyła również klasyfikację upławów, przedstawiła propozycję etiologii w postaci pasożytniczych zakażeń odbytu[4], opisała także szereg metod ustalania płci płodu, sposoby leczenia menorrhagii i metrorrhagii, metody badania dziewictwa, metody diagnozowania i leczenia kobiecej bezpłodności[1]. Opracowała również wytyczne w celu ustalenia, czy kobieta została wykorzystana lub napadnięta seksualnie[2].

Jako jedna z pierwszych zdecydowania opowiadała się za chirurgicznym usuwaniem zmian nowotworowych, prowadziła zabiegi rekonstrukcji twarzy, piersi i błony dziewiczej[2]. Opisywała także zabiegi usuwania włosów i leczenia hemoroidów[5]. Była tym samym jedną z nielicznych lekarek, które w swojej praktyce wychodziły poza zakres ginekologii i położnictwa[4].

Autorka licznych traktatów poświęconych ginekologii[2][3], w tym Na temat chorób i leczenia kobiet[2] oraz O macicy, brzuchu i nerkach[3] i autorka najstarszej znanej medycznej książki napisanej przez kobietę. Jej Na temat chorób i leczenia kobiet zachowało się w dwóch tomach, liczących 63 rozdziały, w pracy tej widać wpływ myśli Hipokratesa, choć Metrodora wniosła istotny wkład w medycynę poprzez własne obserwacje na temat objawów czy etiologii chorób. W odróżnieniu od innych lekarzy epoki, Metrodora często powoływała się bezpośrednio na prace Hipokratesa, a nie inne, późniejsze opracowania[4].

Ponadto opracowała pierwszą znaną alfabetyczną encyklopedię medyczną[4].

Informacje na temat jej życia są skąpe i fragmentaryczne, nie ma też pewności co do czasu, w którym żyła. Okres jej życia datuje się zależnie od źródeł między I i VII w. n.e.[3], a najczęściej między 200 i 400 r. n.e.[2][4] i wskazuje się ją jako współczesną Soranusowi z Efezu[1]. Utrudnieniem jest fakt, iż o nie wspominają o niej bizantyńscy lekarze-pisarze, począwszy od Orybazjusza, Aecjusza z Amidy i Pawła z Eginy po Aleksandra z Tralles[3], niemniej jej prace cytowane były przez lekarzy greckich i rzymskich, a pierwsze łacińskie tłumaczenia jej prac pojawiły się między III i V w. n.e. Pisma Metrodory były używane także w średniowieczu. W swoich pracach Metrodora przywoła m.in. Berenikę III zwaną Kleopatrą, i na skutek pomyłk jej prace zaczęto w średniowieczu przypisywać Kleopatrze VII[4]. Współcześnie jej prace znane są z XII-wiecznego kodeksu przechowywanego w Bibliotece Laurenziana. Na podstawie analizy tego kodeksu wskazuje się również, że imię Metrodora mogło być jedynie pseudonimem kompilatora wcześniejszych tekstów[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Tsoucalas Gregory MD i inni, Metrodora, an Innovative Gynecologist, Midwife, and Surgeon, „Surgical Innovation”, 20 (6), 2013, s. 648–649, DOI10.1177/1553350613485304 [dostęp 2021-02-23] (ang.).
  2. a b c d e f g h Metrodora, ginekolog, która wyprzedziła swoją epokę, Piękno umysłu, 17 maja 2020 [dostęp 2021-02-22] (pol.).
  3. a b c d e f Tsoucalas Gregory, Sgantzos Markos, Aspasia and Cleopatra Metrodora, Two Majestic Female Physician – Surgeons in the Early Byzantine Era, „Journal of Universal Surgery”, 4 (3), 2016, DOI10.21767/2254-6758.100055, ISSN 2254-6758 [dostęp 2021-02-22] (ang.).
  4. a b c d e f Metrodora, Physician (Practiced around 200-400 CE) | Jul 22, 2019, www.targethealth.com [dostęp 2021-02-23].
  5. Brooklyn Museum: Metrodora, www.brooklynmuseum.org [dostęp 2021-02-23].
  6. S KOTSOPOULOS, A FOTIOU, Metrodora: A physician of late Byzantium on feminity, „ENCEPHALOS”, 55, 2018, s. 9-11.