Muktada as-Sadr

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muktada as-Sadr
Muqtada-alsadr.svg
Data i miejsce urodzenia 12 kwietnia 1973
An-Nadżaf
Okres od 2005-2014
Przynależność polityczna Ruch Sadrystowski

Muktada as-Sadr (ar. مقتدى الصدر ; ur. 12 kwietnia 1973) – iracki duchowny szyicki, polityk radykalnie islamistyczny[1], przywódca Ruchu Sadrystowskiego i związanej z nim partyzantki - Armii Mahdiego.

Życiorys[edytuj]

Rodzina i wczesna działalność[edytuj]

Jest synem wielkiego ajatollaha Muhammada Sadika as-Sadra, zaś jego stryjem był Muhammad Bakir as-Sadr, twórca i pierwszy ideolog irackiej szyickiej partii Zew Islamu[2]. Jego ojciec i dwaj bracia zginęli w 1999, najprawdopodobniej zamordowani przez irackie służby bezpieczeństwa[2]. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął tradycyjne szyickie studia religijne w szkole (Hauzie) w An-Nadżafie, jednak ich nie ukończył[2].

Działalność po obaleniu rządów Saddama Husajna[edytuj]

2003-2005[edytuj]

Po obaleniu Saddama Husajna przez amerykańską interwencję w Iraku w 2003 as-Sadr zaczął mobilizować wokół siebie ubogich szyitów, organizując szereg lokalnych instytucji oświatowych, społecznych i związanych z opieką zdrowotną[2]. Początkowo jego działalność koncentrowała się w An-Nadżafie[3], jednak w końcu 2003 ruch społeczny skupiony wokół niego (Ruch Sadrystowski) miał już ponad milion zwolenników. Muktada as-Sadr zdołał doprowadzić do zmiany nazwy przedmieścia Bagdadu Madinat Saddam (ar. miasto Saddama) na Madinat Sadr, na cześć swojego ojca. Uzyskał faktyczną kontrolę nad częścią miast zamieszkiwanych przez szyitów[2]. Ponieważ sam as-Sadr nie ukończył studiów religijnych, w swoich kazaniach i wystąpieniach powoływał się na autorytet ajatollaha Kazima Hairiego. Pozwoliło mu to w 2003 zebrać na swoją działalność 65 tys. dolarów datków od zwolenników i uczniów tego duchownego[3].

Muktada as-Sadr został oskarżony o zlecenie zabójstwa szyickiego duchownego Abd al-Madżida al-Chu’iego, jednak wydany w tej sprawie nakaz zatrzymania nigdy nie został wyegzekwowany[2].

As-Sadr wzywał do wycofania się wojsk amerykańskich z Iraku, głosił hasła antyamerykańskie i nacjonalistyczne[2]. Zwracał się do irackich szyitów, głównie do ubogiej, zmarginalizowanej miejskiej młodzieży[3]. Muktada as-Sadr stanął na czele rebelii przeciwko wojskom amerykańskim i ich koalicjantom najpierw między kwietniem a czerwcem 2004 w Iraku centralnym i południowym, zaś w sierpniu 2004 - w An-Nadżafie[4]. Początkowo celem ataków utworzonej przez niego partyzanckiej Armii Mahdiego byli żołnierze amerykańscy i ich sojusznicy[3]. Jego oddziały atakowały między innymi polskich żołnierzy w Karbali (bitwa o ratusz) i Obozie Babilon. Po atakach na żołnierzy koalicji Hairi wycofał swoje poparcie dla as-Sadra[3].

Powstanie sadrystów w An-Nadżafie w sierpniu 2004 zakończyło się całkowitym niepowodzeniem. Ocaleli partyzanci schronili się w meczecie imama Alego w An-Nadżafie i poddali się na wezwanie wielkiego ajatollaha Alego as-Sistaniego[5].

Następnie Armia Mahdiego zaczęła atakować irackich sunnitów[3] i dopuszczać się zbrodni na nich[6]. Sadryści dopuszczali się również kradzieży, porwań dla okupu, wymuszeń, brali zakładników i prowadzili nielegalny handel ropą naftową i antykami[3][7]. Wielokrotnie sam as-Sadr nie kontrolował działań podległych sobie dowódców i ich żołnierzy, chociaż próbował zaprowadzić wśród nich dyscyplinę[3]. W kontrolowanej przez as-Sadra dzielnicy Bagdadu mieszkańcom narzucono konserwatywnie interpretowane prawo szariackie, a 133 kobiety zostały zabite za niepodporządkowanie się jego zasadom[8]. Działalność partyzantów as-Sadra znacząco przyczyniła się do zaostrzenia konfliktu religijnego w Iraku[2]. Według Toby'ego Dodge'a Armia Mahdiego była najbardziej destrukcyjną spośród organizacji, które organizowały opór przeciwko Amerykanom i narzucanemu przez nich nowemu ładowi w Iraku[3]. Równocześnie przez wielu szyitów Muktada as-Sadr postrzegany był jako bohater, który bronił ludności szyickiej przed partyzantkami i terrorystami sunnickimi[2].

2005-2007[edytuj]

Przed wyborami parlamentarnymi w Iraku w grudniu 2005 Muktada as-Sadr wprowadził kierowaną przez siebie partię polityczną, Ruch Sadrystowski, do koalicji szyickich partii - Zjednoczonego Sojuszu Irackiego[4]. Zwyciężył on w wyborach, a kandydaci sadrystowscy zdobyli 32 mandaty (ze 128, które przypadły koalicji, na 275 miejsc ogółem). As-Sadr popierał kandydaturę Nuriego al-Malikiego (polityka Zewu Islamu) na premiera Iraku[2]. W roku 2006 wpływy as-Sadra w polityce irackiej były największe[3]. W roku tym jego Armia Mahdiego liczyła do 60 tys. bojowników[3].

Od połowy 2006 Armia Mahdiego stale atakowała żyjących w Bagdadzie sunnitów, dążąc do wypędzenia ich z irackiej stolicy. W większości uzbrojeni partyzanci porywali nawet po kilkudziesięciu mężczyzn, których następnie torturowali i mordowali. Rezultatem działań sadrystów była masowa ucieczka sunnitów najpierw do zachodnich dzielnic Bagdadu, a następnie poza miasto[9].

Poparcie as-Sadra dla Nuriego al-Malikiego pozwoliło temu pierwszemu wprowadzić do rządu na stanowiska ministerialne sześciu swoich zwolenników. W rękach sadrystów znalazło się m.in. ministerstwo zdrowia, co z kolei pozwoliło im na przekształcenie wielu szpitali w bazy, z których prowadzili ataki partyzanckie. Prawdopodobnie dopuszczali się również zabójstw lekarzy i pacjentów, którzy nie byli zwolennikami as-Sadra lub wyznawali islam sunnicki[9]. W kwietniu 2007 sześciu sadrystów, którzy weszli do rządu, złożyło jednak dymisję ze stanowisk ministerialnych, gdyż wojska amerykańskie nadal nie opuściły kraju[2]. Również w Armii Mahdiego doszło do kilku rozłamów[10]. Mimo konfliktu między sadrystami i Nurim al-Malikim premier Iraku do końca 2007 starał się utrudniać Amerykanom walkę z Armią Mahdiego[10]. Sytuacja ta zmieniła się dopiero wiosną r. 2008[8].

Od sierpnia 2007 Amerykanie prowadzili zdecydowaną walkę z Armią Mahdiego. Po tej dacie aresztowali ok. 1000 bojowników organizacji[10]. Wojska koalicji zdołały odnieść sukces w walce z partyzantami, znacząco osłabiając Armię Mahdiego[7]. W odpowiedzi Muktada as-Sadr polecił swoim organizacjom partyzanckim zawieszenie działalności na pół roku[2]. Sam wyjechał do Iranu, oficjalnie po to, by wznowić studia teologiczne w Komie[2][10]. Drugą przyczyną, dla której as-Sadr opuścił Irak, była utrata wpływów wśród szyitów przez jego organizację, głównie z powodu przestępstw, jakich dopuszczały się jego oddziały. Sadryści walczyli o wpływy te głównie z wspieraną przez Iran paramilitarną organizacją Badr. 27 sierpnia 2007 w Karbali doszło do walk ulicznych między członkami obydwu organizacji, podczas której zginęły 52 osoby. Do wydarzenia doszło w okresie, gdy w mieście przebywali liczni pielgrzymi, toteż wywołało ono konsternację wśród irackich szyitów. Aby nie tracić znaczenia, as-Sadr usunął z partyzantki kilkuset najbardziej skompromitowanych bojowników. Zapowiedział również utworzenie specjalnego oddziału, który miałby wymuszać w Armii Mahdiego dyscyplinę[7].

2008-2014[edytuj]

W sierpniu 2008 w Basrze doszło do walk między Armią Mahdiego a armią iracką[2]. Zakończyły się one rozbiciem oddziałów as-Sadra. W tym samym roku Muktada as-Sadr stracił kontrolę nad Madinat Sadr, dokąd premier skierował 10 tys. żołnierzy[8].

W sierpniu 2008 as-Sadr zapowiedział całkowite zakończenie działalności partyzanckiej. Większość bojowników Armii Mahdiego miała odtąd zajmować się wyłącznie działalnością religijną i społeczną[2]. As-Sadr określał ją mianem "kulturalnego i naukowego dżihadu", którego celem miało być zwalczanie wpływów zachodnich w kulturze i umysłowości Irakijczyków[7].

Po kolejnych wyborach parlamentarnych, podczas negocjacji w sprawie tworzenia nowego rządu, as-Sadr ponownie poparł kandydaturę Nuriego al-Malikiego na premiera, przyczyniając się do zakończenia rozmów i utworzenia nowego gabinetu al-Malikiego, w którym również znaleźli się sadrystowscy ministrowie[2].

W 2010 as-Sadr wrócił z Iranu do An-Nadżafu[2].

Po 2014[edytuj]

W 2014, w związku z powstaniem Państwa Islamskiego i jego ofensywą w Iraku, as-Sadr utworzył nową formację paramilitarną - Kompanie Pokoju. Według rządu i armii amerykańskiej jego oddziały otrzymują wsparcie irańskich sił Ghods - służby specjalnej wchodzącej w skład irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej[11].

W 2016 Muktada as-Sadr stanął na czele protestów przeciwko rządowi Hajdara al-Abadiego. Na początku marca zażądał jego gruntownej rekonstrukcji i podjęcia walki z korupcją, grożąc, że w przeciwnym razie podległe mu oddziały zaatakują ambasady w Bagdadzie[12]. Na początku maja 2016, wobec faktu, że protesty części partii zasiadających w irackim parlamencie uniemożliwiły rekonstrukcję rządu, as-Sadr zorganizował w Bagdadzie protesty uliczne. Ich uczestnicy wdali się do ściśle chronionej Zielonej Strefy, w której znajdują się ambasady, obiekty rządowe i gmach parlamentu oraz zdewastowali część tego ostatniego budynku. Podczas protestów skandowane były również hasła antyirańskie[13].

Przypisy

  1. Dodge 2012 ↓, s. 45.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q Muqtada al-Sadr | Iraqi Shi'ite leader, Encyclopedia Britannica [dostęp 2016-01-01].
  3. a b c d e f g h i j k Dodge 2012 ↓, s. 65-67.
  4. a b Dodge 2012 ↓, s. 45-46.
  5. Dawisha 2013 ↓, s. 247.
  6. Dodge 2012 ↓, s. 62.
  7. a b c d Dodge 2012 ↓, s. 104-105.
  8. a b c Dawisha 2013 ↓, s. 273.
  9. a b Dodge 2012 ↓, s. 68-69.
  10. a b c d Dodge 2012 ↓, s. 102-103.
  11. Muqtada al Sadr threatens to ‘unfreeze the military wing,’ attack US interests, The Long War Journal [dostęp 2016-01-01].
  12. Thousands of Iraqis stage anti-government protest, www.aljazeera.com [dostęp 2016-03-12].
  13. Irak o krok od przepaści. Wytchnienie dla Państwa Islamskiego, wiadomosci.wp.pl, 2 maja 2016 [dostęp 2016-05-04] (pol.).

Bibliografia[edytuj]