Siły Ghods

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Siły Ghods[1] (per. نیروی قدس - Niru-je Ghods; dosł. GhodsJerozolima), nazwa tłumaczona w polskiej literaturze także jako siły specjalne Kuds[2], Al-Kuds[3], brygada al-Kuds[4][a], dywizja al-Kuds[5], Święte Oddziały[6] – elitarna[7] jednostka specjalna w strukturze irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, podlegająca bezpośrednio irańskiemu Najwyższemu Przywódcy[8] odpowiedzialna za prowadzenie operacji wojskowych poza granicami Iranu oraz organizowanie, szkolenie i zaopatrywanie islamskich organizacji współpracujących z rządem irańskim. Liczy około 15 tysięcy żołnierzy[7]. Jej dowódcą od 1998 jest generał Ghasem Solejmani[9].

Cele i zadania[edytuj | edytuj kod]

Jednostka została utworzona podczas wojny iracko-irańskiej[2] (niektóre źródła podają rok 1983[10]), jako elitarna jednostka w strukturach Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej licząca od dwóch do pięciu tysięcy żołnierzy[1]. Według niektórych źródeł początkowo jej zadaniem miało być prowadzenie działań przeciwko Izraelowi i stąd jej nazwa[11]. Następnie zadaniem Sił Ghods stało się prowadzenie operacji wojskowych poza granicami Iranu[12], organizowanie, szkolenie i wspieranie (finansowe i materialne) islamskich organizacji (w tym terrorystycznych[7]) współpracujących stale lub doraźnie z rządem Iranu[2], prowadzenie nieoficjalnych działań dyplomatycznych i pozyskiwanie tajnych informacji[7]. Na początku XXI wieku służyło w niej kilkanaście tysięcy żołnierzy[13] (podawane są liczby 15 tys.[7], 5-20 tys.[11]).

Siły Ghods działają w ramach siedmiu regionalnych sektorów, obejmujących odpowiednio:

  • Irak,
  • Autonomię Palestyńską, Jordanię, Liban,
  • Afganistan, Pakistan, Indie,
  • Półwysep Arabski i Turcję,
  • kraje azjatyckie - dawniej części ZSRR,
  • Afrykę Północną,
  • Zachód (Europa i Ameryka Północna)[7].

Siedzibą dowództwa formacji jest dawna ambasada Stanów Zjednoczonych w Teheranie, przejęta przez Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej po rewolucji islamskiej i uwięzieniu personelu ambasady USA[2]. Dowódcą formacji był prawdopodobnie od 1990 roku generał Ahmad Wahidi, którego w 1997 zastąpił generał Ghasem Solejmani[10]. Odpowiada on bezpośrednio przed Najwyższym Przywódcą Iranu, z pominięciem komendanta głównego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej[14]. Oddziały posiadają również odrębny budżet[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wsparcie Sił Ghods otrzymywał na przestrzeni lat libański Hezbollah[2]. W 1991 roku formacja wspierała powstanie w Iraku przeciwko rządom Saddama Husajna (zakończone klęską), a następnie działalność Najwyższej Rady Rewolucji Islamskiej w Iraku[2] i jej skrzydła zbrojnego: organizacji Badr[15]. W 1992 roku dowódca Sił Ghods Ahmad Wahidi uczestniczył w planowaniu zamachu na ambasadę izraelską i żydowskie centrum kulturalne w Buenos Aires[16]. Jednostka udzielała wsparcia Hamasowi i skierowała grupę kilkuset żołnierzy do walki po stronie bośniackich muzułmanów podczas wojny w Bośni[13]. W Afganistanie popierała Sojusz Północny w walce z talibami[2]. Bezpośrednio po rozpoczęciu amerykańskiej interwencji w Afganistanie przekazała USA dane wywiadowcze dotyczące talibów, jednak wycofała się z dalszych kontaktów, gdy prezydent George W. Bush publicznie zaliczył Iran do osi zła[9][13]. W kolejnych latach, według USA, Siły Ghods pomagały talibom organizować ataki na żołnierzy amerykańskich i ich sojuszników[17].

Ghasem Solejmani dowodzi Siłami Ghods od 1998

Po wkroczeniu Amerykanów do Iraku w 2003 i obaleniu rządów Saddama Husajna siły Ghods na masową skalę wspierały irackie organizacje zbrojne atakujące Amerykanów[18], przede wszystkim organizację Badr i inne proirańskie milicje szyickie[19], ale według niektórych źródeł również dowodzoną przez Muktadę as-Sadra Armię Mahdiego[15]. Udzielały doraźnie pomocy także organizacjom, które atakowały Amerykanów, a nie współpracowały z rządem irańskim, w tym Al-Kaidzie[15]. Jednostka była jednym z narzędzi, za pomocą których Iran zamierzał całkowicie zdominować życie polityczne sąsiedniego kraju[18]. Pod koniec 2006 wojska amerykańskie aresztowały w Iraku dowódców oddziałów sił Ghods w Bagdadzie i w Dubaju oraz szefa operacji i szkoleń formacji Mohsena Czizariego. Amerykańskie Połączone Dowództwo Operacji Specjalnych utworzyło specjalną Jednostkę Operacyjną 17, której celem miało być zwalczanie żołnierzy Ghods w Iraku[15]. Działania te nie pozwoliły na powstrzymanie procesu rozszerzania się wpływów irańskich w Iraku. Dowodzący Siłami Ghods generał Solejmani w 2010 roku faktycznie zdecydował o obsadzie stanowiska premiera Iraku, którym został po raz drugi Nuri al-Maliki[9].

Od 2007 roku Stany Zjednoczone uważają Siły Ghods (podobnie jak cały Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej) za organizację wspierającą terroryzm[17]. Cztery lata później administracja Baracka Obamy oskarżyła siły Ghods o nieudaną próbę zamachu na ambasadora Arabii Saudyjskiej w Waszyngtonie Adila al-Dżubajra[20].

Siły Ghods brały udział w organizowaniu szyickich i alawickich formacji nieregularnych, które wsparły armię syryjską podczas wojny domowej. Włączenie się irańskich oficerów z generałem Ghasemem Solejmanim na czele w obronę rządu Baszszara al-Asada sprawiło, że wojska syryjskie przestały ponosić same klęski w walkach ze zbrojną opozycją[21][9][13]. W 2011 roku w działaniach wojennych w Syrii mogło brać udział nawet 70–80 wyższych oficerów Sił Ghods[22]. Tworzone pod auspicjami Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej milicje miały dopuścić się w Syrii zbrodni wojennych na ludności sunnickiej, traktując je jako odwet za wcześniejsze ataki sunnickich fundamentalistów na alawitów i szyitów[23]. Oddziały te walczyły między innymi pod Aleppo; tam też w październiku 2015 roku zginął generał Hosejn Hamedani, zastępca dowódcy operacyjnego Sił Ghods[24].

Ghasem Solejmani odegrał decydującą rolę w powstrzymaniu ofensywy Państwa Islamskiego w Iraku latem 2014 roku[13]. Planował m.in. obronę Bagdadu przed siłami ISIS[13], odbicie Dżurf as-Sachar, odbicie Tikritu z rąk ISIS i przełamanie oblężenia Amirli w irackim Kurdystanie[25]. We wszystkich działaniach brały udział szkolone przez Siły Ghods milicje szyickie[13].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Al-Kuds oznacza Jerozolimę w j. arabskim.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Abrahamian E., Historia..., s. 226.
  2. a b c d e f g K. Izak, Leksykon..., s. 434.
  3. Marta Stempień, Irańskie służby specjalne wobec inwazji Państwa Islamskiego, [w:] M. Górka (red.), Służby wywiadowcze i kontrwywiadowcze w XX i XXI wieku, Warszawa: Difin 2016, s. 232-248, 2016, ISBN 978-83-8085-264-8.
  4. M. Weiss, H. Hassan, ISIS, s. 365.
  5. Coville T., Najnowsza..., s. 204.
  6. Andrusiewicz K., Korpus..., s. 364.
  7. a b c d e f g K. Andrusiewicz, Korpus..., s. 364-365.
  8. Who's Behind Iran's Death Squad?, ABC News, 14 lutego 2007 [dostęp 2016-03-11].
  9. a b c d The Shadow Commander, The New Yorker [dostęp 2015-12-06].
  10. a b The IRGC Strategic Brain Trust. Part 1: Ghasem Soleimani and Ahmad Vahidi, FRONTLINE - Tehran Bureau [dostęp 2016-03-13].
  11. a b A. Oshtovar, Vanguard..., s. 6.
  12. Axworthy M., Revolutionary..., s. 393.
  13. a b c d e f g Łukasz Wójcik, Generał Cień, „Polityka”, 6 stycznia 2015.
  14. K. Andrusiewicz, Korpus..., s. 360.
  15. a b c d Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 95-97.
  16. E. Ottolenghi, The Pasdaran, s. 25.
  17. a b Fact Sheet: Designation of Iranian Entities and Individuals for Proliferation Activities and Support for Terrorism, www.treasury.gov [dostęp 2016-03-11].
  18. a b Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 91-93.
  19. T. Dodge: Iraq: from war to a new authoritarianism. London & New York: The International Institute for Strategic Studies, 2012, s. 185-186. ISBN 978-0-415-83485-8. OCLC 824827947. (ang.)
  20. Two Men Charged in Alleged Plot to Assassinate Saudi Arabian Ambassador to the United States, www.justice.gov [dostęp 2016-03-11].
  21. Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 222 i 226-227.
  22. Iran boosts support to Syria, Telegraph.co.uk [dostęp 2016-03-11].
  23. Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 223-225.
  24. Thousands gather to mourn Iranian general Hamedani, Middle East Eye [dostęp 2016-03-11].
  25. Weiss M., Hassan H., ISIS, s. 363-365.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Abrahamian E., Historia współczesnego Iranu. Książka i Wiedza, Warszawa 2008, ​ISBN 978-83-05-13597-9​.
  • Andrusiewicz K., Korpus Strażników Rewolucji w systemie politycznym i polityce bezpieczeństwa Republiki Iranu, „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, nr 7 (2013).
  • Michael Axworthy, Revolutionary Iran. A History of the Islamic Republic, wyd. Updated ed, London: Penguin Books, 2014, ISBN 978-0-14-104623-5, OCLC 868077507.
  • Thierry Coville, Najnowsza historia Iranu. Republika islamska, Katarzyna Pachniak (tłum.), Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2009, ISBN 978-83-61203-40-7, OCLC 750898199.
  • Izak K., Leksykon organizacji i ruchów islamistycznych, Wydawnictwo Akademickie Dialog, Warszawa 2015, ​ISBN 978-83-8002-326-0
  • Oshtovar A.: Vanguard of the Imam: Religion, Politics, and Iran's Revolutionary Guards. Oxford: Oxford University Press, 2016. ISBN 978-0-19-049170-3.
  • Ottolenghi E., The Pasdaran. Inside Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps, Foundation for Defense of Democracies, Washington 2011, ​ISBN 978-0-9819712-9-2​.
  • Weiss M., H. Hassan, ISIS. Wewnątrz armii terroru, Burda Książki, Warszawa 2015.
  • Łukasz Wójcik, Generał Cień, „Polityka”, 6 stycznia 2015.