NS Lenin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ленин
NS Lenin
Ilustracja
Bandera  ZSRR
Port macierzysty Murmańsk
Armator Мурманское Морское Пароходство
Dane podstawowe
Typ Lodołamacz
Historia
Stocznia Stocznia im. André Marty'ego w Leningradzie
Data wodowania 5 Grudnia 1957
Data oddania do eksploatacji 1959–1989
Data wycofania ze służby 1989
Dane techniczne
Liczba członków załogi 243
Długość całkowita (L) 134 m
Szerokość (B) 27,6 m
Zanurzenie (D) 10,5 m
Wysokość (H) 16,1 m
Napęd mechaniczny
Silnik • 3 reaktory PWR OK-150 (3 × 90 MW) (do 1970)
• 2 reaktory PWR OK-900 (2 × 171 MW) (od 1970)
•4 Turbiny parowe
Liczba śrub napędowych 3
Prędkość maks. 18 w
Ten artykuł dotyczy łodołamacza o napędzie jądrowym. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Lenin (ros. Ленин) – radziecki lodołamacz zwodowany w 1957 roku jako pierwszy na świecie niewojenny statek o napędzie jądrowym, jak również pierwszy nawodny statek o takim napędzie. Pełnił służbę w latach 1959-1989 przede wszystkim na Przejściu Północno-Wschodnim.

Obecnie statek muzeum w bazie morskiej Atomfłotu w pobliżu Murmańska. 10 kwietnia 1974 statkowi przyznano Order Lenina.

Budowa[edytuj]

Projekt statku został wykonany w Centralnym Biurze Konstrukcyjnym 15 (obecnie „Ajsbierg”) w latach 1953-1955 (projekt nr. 92) po podjęciu decyzji o budowie lodołamacza o napędzie jądrowym przez Radę Ministrów ZSRR dnia 20 listopada 1953. Głównym konstruktorem statku był Wasilij Nieganow. Siłownia jądrowa została zaprojektowana pod kierownictwem Igora Afrikantowa. Naukowym kierownikiem prac został mianowany członek Akademii Nauk ZSRR Anatolij Aleksandrow.

Budowę rozpoczęto 25 sierpnia 1956 w stoczni im. André Marty'ego w Leningradzie. Głównym budowniczym był W.I. Czerwiakow.

Statek zwodowano 5 grudnia 1957. Siłownię jądrową montowano w latach 1958-1959, a jej rozruch przeprowadzono 6 sierpnia 1959. 12 września 1959 lodołamacz wysłano na próbę morską pod dowództwem P.A. Ponomariewa.

Podczas budowy i testów na pokładzie lodołamacza przebywało wiele delegacji i przedstawicieli różnych krajów, między innymi Premier Wielkiej Brytanii Harold Macmillan, Wiceprezydent USA Richard Nixon, czy ministrowie Chin.

3 grudnia 1959 przekazany Murmańskiej Flocie Morskiej. Od roku 1960 w składzie Мурманского морского пароходства (ang. Murmansk Shipping Company).

Konstrukcja[edytuj]

„Lenin” to statek gładkopokładowy z przedłużoną środkową nadbudowę i dwoma masztami, w części rufowej znajduje się lądowisko dla helikopterów służących do kontroli lodu na drodze lodołamacza. Reaktory typu PWR, położone w środkowej części statku, wytwarzały parę dla turbogeneratorów, które z kolej zasilały trzy silniki prądu stałego po jednym na każdą śrubę. Załoga miała zapewnione bardzo dobre warunki życiowe podczas długich rejsów.

Początkowo na lodołamaczu zamontowano trzy reaktory typu ОК-150 (jeden z nich stanowił rezerwę) pozwalające rozwinąć moc 32 MW przy zużyciu 45 gramów uranu dziennie (50 kg/100 000 km). Masa siłowni wynosiła 5767 ton, z czego ciężar osłon wynosił 1963 tony. Jednorazowy wsad paliwa wystarczał na trzykrotne opłynięcie Ziemi. Po kilkuletnim remoncie (1967-1970) zamieniono je na dwa reaktory typu ОК-900.

Eksploatacja[edytuj]

Dzięki dużej mocy i wysokiej autonomiczności (nawet przy lodzie o grubości 2,5m prędkość statku nie spadała poniżej 2 węzłów), lodołamacz już podczas pierwszych rejsów wykazał się świetną zdolnością do pracy. Zastosowanie atomowego lodołamacza pozwoliło istotnie przedłużyć okres żeglowności Północnej Drogi Morskiej.

4 listopada 1961 kapitanem lodołamacza został Borys Sokołow.

Tylko w pierwszych 6 latach użytkowania lodołamacz pokonał ponad 82 tysięcy mil morskich i samodzielnie przeprowadził ponad 400 statków. Podczas całego okresu eksploatacji pokonał 654 tysięcy mil, z czego 563,6 tysiąca po lodzie.

W czerwcu 1971 lodołamacz jako pierwszy nawodny statek przepłynął na północ od Ziemi Północnej. Rejs rozpoczął się w Murmańsku i zakończył się w Pieweku.

Lodołamacz „Lenin” przepracował 30 lat i w roku 1989 został wycofany z użytku z powodu zużycia kadłuba (w wyniku tarcia o lód nastąpiło pocienienie ścianki) z użytku i zacumowany w porcie w pobliżu Murmańska. Obecnie działa na nim muzeum. Obiekty maszynowni były w dobrym stanie i mogły pracować jeszcze długo. Część z jej wyposażenia została wykorzystana w lodołamaczu „Arktika”.

Lodołamacz „Lenin” na kartce pocztowej i znaczku z 1978

Wypadki jądrowe[edytuj]

W lutym 1965, miała miejsce utrata chłodziwa. Po wyłączeniu reaktora w celu uzupełnienia paliwa, woda zostało wypompowana przed usunięciem zużytego paliwa. Z tego powodu, część z elementów paliwowych stopiła się i odkształciła wewnątrz reaktora. Zostało to odkryte gdy zużyte elementy były wyładowywane. 124 zespoły paliwowe (około 60% całości) utknęły w rdzeniu reaktora. Podjęto decyzję o usunięciu paliwa i prętów kontrolnych które zostały umieszczone w specjalnych pojemnikach, zestalone, przetrzymane przez dwa lata, i zatopione w Zatoce Cywolki (w pobliżu Nowej Ziemi) w 1967.

Drugą awarią był wyciek z systemu chłodzenia reaktora który nastąpił w 1967, niedługo po uzupełnieniu paliwa. Znalezienie wycieku wymagało przebicia się betonową i metalową osłonę biologiczną przy użyciu młotów. Gdy wyciek został odnaleziony, stało się jasne że zniszczenia dokonane przy przebijaniu się były zbyt poważne, aby mogły zostać naprawione. Z tego powody wszystkie trzy reaktory zostały wymontowane, i zastąpione przez dwa reaktory OK-900, co zostało zakończone na początku roku 1970.

Szczegóły tych wypadków nie były szerzej znane do czasu upadku Związku Radzieckiego.

Bibliografia[edytuj]

  • Ryszard Szepke, „1000 słów o atomie i technice jądrowej” (1982), ISBN 83-11-06723-6
  • Grzegorz Jezierski: Energia Jądrowa wczoraj i dziś . Warszawa: Wydawnictwo WNT, 2014, s. 394. ISBN 978-83-7926-297-7.