Naród Islamu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Meczet Narodu Islamu w Baton Rouge

Naród Islamu (ang: Nation of Islam) – synkretyczny nowy ruch religijny założony w Detroit w lipcu 1930 roku. Został założony w celu krzewienia wiary muzułmańskiej wśród ludności afroamerykańskiej. Członkom ugrupowania zgodnie z zasadami islamu, nie wolno było palić, pić i zażywać innych używek. Ugrupowanie głosiło, że jedynie islam i czynne stawianie oporu może wyzwolić czarnych od dyskryminacji i rasizmu[1]. Doktryna grupy łączy islam z czarnym nacjonalizmem. Krytycy określają organizację jako promującą czarną supremację[2][3].

Naród Islamu utworzony został formalnie założony w styczniu 1933 roku przez Elijaha Muhammada urodzonego jako Elijah Poole i Wallace Farda Muhammada. Pierwszym miejscem gdzie rozwinęły się struktury ruchu stał się nielicznie zamieszkiwany przez czarnoskórych Detroit, niemniej jednak osoby czarnoskóre były poddawane tam ciągłej dyskryminacji (liczna była tam struktura Ku Klux Klanu a z rąk policji ginęło więcej murzynów aniżeli w wyniku linczów w stanach głębokiego Południa). Elijah Muhammad będący w latach 20. członkiem Powszechnego Stowarzyszenia na rzecz Poprawy Położenia Murzynów Marcusa Garveya zradykalizował się pod wpływem Wielkiego kryzysu w duchu islamskim[3]. Islam poznał poprzez Świątynie Nauki Mauretańskiej Ameryki głoszącej raczej specyficznie rozumiany islam. To właśnie z doktryny świątyni Nauki Mauretańskiej Ameryki Elijah Muhammad przyjął założenie że czarni Amerykanie są odrębnym od białych narodem a islam jest religią ich przodków[3]. Grupa zrzeszona wokół Muhammada głosiła hasła niechętne kapitalizmowi i ówczesnym elitom afroamerykańskim. Członkowie organizacji zwani potocznie Czarnymi Muzułmanami pochodzili głównie z pośród wielkomiejskich i wielkoprzemysłowych przedstawicieli klasy robotniczej i środowisk zdeklasowanych. Naród Islamu z upływem lat stał się „najważniejszym spośród nowych ruchów religijnych, które pojawiły się w Ameryce w dwudziestym wieku” i „największym i najdłużej istniejącym zorganizowanym ruchem nacjonalistycznym czarnych w Stanach Zjednoczonych”[3]. W pierwszych latach działania Naród pozostawał organizacją marginalną. Po wybuchu wojny z Japonią wielu murzyńskich nacjonalistów było przeciwnych konfliktowi lub zajęło stanowiska projapońskie - projapońskie poglądy były popularne w tym środowisku jeszcze przed wojną. Podobne stanowisko przyjął Elijah Muhammad który we wrześniu 1942 roku trafił do więzienia za odmowę służby wojskowej[3].

Jeszcze w drugiej połowie lat 40. liczył zaledwie 600 członków mieszkających zaledwie czterech miastach Stanów Zjednoczonych. Coraz większe wpływy grupa zyskiwała w latach 50. a z czasem liczba wyznawców idei ruchu wzrosła do ćwierć miliona. W latach 50. działania szybko rozwijającego się Narodu Islamu zwróciły uwagę FBI która niesłusznie starała się powiązań to środowisko z ruchem komunistycznym i infiltrowana na równi z tymże środowiskiem. W latach zimnej wojny głosiła hasła solidarności z Trzecim Światem i popierała tamtejsze ruchy o charakterze narodowyzwoleńczym lub rewolucyjnym[3]. Sprzeciwiała się między innymi zaangażowaniu USA w wojnę koreańską. Przedstawiciele ruchu uważali że wojna jest próbą rozszerzenia wpływów USA na tereny zamieszkiwane przez Azjatów. Sytuację zaostrzył też prowokacyjny list działacza murzyńskiego Malcolma X urodzonego jako Malcolma Little'a do prezydenta Harry'ego Trumana w którym prowokacyjnie oznajmił on że „Zawsze byłem komunistą. Podczas ostatniej wojny usiłowałem zaciągnąć się do armii japońskiej”[3].

W kwietniu 1957 roku w Harlemie doszło do pobicia czarnego muzułmanina przez policjantów. Po tym wydarzeniu doszło do pierwszej demonstracji prowadzonej przez Malcolma X. Wystąpieniem było pierwszym poważnym wystąpieniem działacza na skutek którego Malcolm X i organizacja w której działał zyskała szacunek w oczach dużej liczby czarnoskórych Amerykanów[3]. Ekspansja ruchu czarnoskórych muzułmanów na północy i zachodzie kraju szła w parze z rozkwitem ruchu na przecz praw obywatelskich na południu Stanów. Oba ruchy różniły się jednak w istotny sposób. Ruch muzułmanów był o wiele bardziej radykalny i agresywny. Doprowadziło to do ostrej walki ideologicznej między Malcolmem X który wysunął się na przewodzenie w Narodzie Islamu a pastorem Martinem Lutherem Kingiem[3]. Do dalszej radykalizacji ruchu doszło po zastrzeleniu przez funkcjonariuszy policji sekretarza meczetu Ronalda X Stokesa. Do zabójstwa doszło w trakcie zamieszek w których postrzelonych zostało sześciu innych wyznawców Narodu Islamu. Ronald X Stokes został zastrzelony pomimo tego że podniósł ręce do góry i nie zachowywał się agresywnie. Radykalny Malcolm X na wieść o śmierci sekretarza rozpoczął tworzenie grupy bojowej Narodu Islamu która miała udać się do Los Angeles gdzie miały miejsce zamieszki i tam przeprowadzić akcję odwetową na policji. Działania Malcolma X powstrzymał Elijah Muhammad. O ile Malcolm X zgodził się na pokojowy przebieg manifestacji w Los Angeles to w trakcie jej trwania wystąpił z propozycją utworzenia z organizacjami ruchu na rzecz praw obywatelskich sojuszu na rzecz walki z przemocą policyjną. Muhammad odrzucił ten postulat co doprowadziło do jego sporu z Malcolmem X[3].

W 1964 roku z ruchu wykrystalizował się Ruch Pięcioprocentowców[4]. Konflikt z Muhammadem doprowadził do odejścia Malcolma X z organizacji w marcu tego samego roku[3]. Po podróży do Mekki przyjął on islam w sunnickim wydaniu oraz doktrynę Narodu Islamu zbliżając się w stronę lewicowego skrzydła ruchu praw obywatelskich. Rozdzielił politykę od religii tworząc dwa odrębne organy - Organizację Jedności Afroamerykańskiej oraz Meczet Muzułmański. Nawiązując współpracę z organizacjami białych zerwał z dotychczasową strategią Elijaha Muhammada[3]. Od tamtej pory Malcolm X był często atakowany przez członków Narodu Islamu aż w końcu 21 lutego 1965 roku zginął z rąk zamachowców związanych z Narodem[3]. Zamach przyczynił się do odwrotu czarnych muzułmanów od Narodu Islamu w stronę islamu sunnickiego. W 1975 roku zmarł Elijah Muhammad a jego następcą został Warith Deen Mohammed. Mohammed przystąpił do demontażu doktryny religijnej Narodu i przesunął organizację w stronę tradycyjnego islamu sunnickiego. Nowemu kursowi organizacji sprzeciwił się Louis Farrakhan który w 1978 wyłamał się z organizacji tworząc jej radykalny nurt. W 1995 roku Farrakhan był liderem Marszu Miliona Mężczyzn w Waszyngtonie[3].

Obecnie liczbę aktywnych członków Narodu Islamu szacuje się pomiędzy 20 tys. a 50 tys., jednak powszechnie organizacja jest uważana za większą. Większość członków pochodzi ze Stanów Zjednoczonych, ale istnieją społeczności w innych krajach: Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Francji oraz Trynidadzie i Tobago. Naród Islamu przyciągnął między innymi boksera Cassius Marcellus Clay, Jr który potem przyjął nazwisko Muhammad Ali (początkowo wśród czarnych muzułmanów nazywany był jako Cassius X)[5] czy rapera Snoop Dogg[6]. W minionych latach otrzymywał pomoc ze strony Libii rządzonej przez Mu'ammara al-Kaddafiego[7][8][9].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Rola islamu w walce o wolność czarnych w Ameryce lat 60-tych.
  2. Former Nation of Islam leader dies at 74.
  3. a b c d e f g h i j k l m n Czarny Bóg i biały diabeł w miejskich gettach Ameryki. Religia i czarny nacjonalizm Narodu Islamu.
  4. God, the Black Man and the Five Percenters.
  5. Historical Importance of Muhammad Ali.
  6. Snoop Dogg joins Nation of Islam.
  7. Blundy, David; Lycett, Andrew (1987). Qaddafi and the Libyan Revolution. Boston and Toronto: Little Brown & Co. ISBN 978-0-316-10042-7.
  8. Kawczynski, Daniel (2011). Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring. Biteback. ISBN 978-1-84954-148-0.
  9. Bruce St. John, Ronald (2012). Libya: From Colony to Revolution (revised edition). Oxford: Oneworld. ISBN 978-1-85168-919-4.