Naród Islamu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flaga NOI

Naród Islamu (ang. Nation of Islam, NOI) – ruch separatystyczno-religijny Afroamerykanów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Naród Islamu został założony w 1930 roku przez Wallace'a Farda Muhammada[1][2][3]. Ruch narodził się w Detroit, w którego getcie rozpoczął działalność W. Fard Muhammad[3]. Wczesny życiorys W. Farda Muhammada ani nawet jego pochodzenie etniczne nie są znane. Według części źródeł był on białym potomkiem muzułmańskich imigrantów[3]. W 1933 roku ruch oficjalnie przyjął współcześnie używaną nazwę[2]. W 1934 roku W. Fard Muhammad zniknął w niewyjaśnionych okolicznościach[3]. Nowym przywódcą sekty został Elijah Muhammad[1]. Pod kierownictwem E. Muhammada Naród Islamu uległ radykalizacji w duchu czarnego nacjonalizmu i czarnego separatyzmu[3].

Jeszcze w latach 30. przywódcy NOI byli nękani przez policję, a działalność Czarnych Muzułmanów była monitorowana przez Federalne Biuro Śledcze[2]. W trakcie II wojny światowej wewnątrz ruchu pojawiały się głosy poparcia dla działań Cesarstwa Wielkiej Japonii, co spowodowało nasilenie akcji amerykańskich służb przeciwko jego działaczom[2]. W 1942 roku policja aresztowała E. Muhammada, którego oskarżono o działalność wywrotową. Winy oskarżonego nie zdołano potwierdzić materiałem dowodowym, jednak lider Czarnych Muzułmanów został ponownie oskarżony, tym razem o uchylanie się od służby wojskowej i za to przestępstwo został skazany na karę pozbawienia wolności[2]. Przywódca NOI warunkowo opuścił więzienie w 1946 roku, sekta liczyła wtedy kilkuset wyznawców w czterech miastach Stanów Zjednoczonych[2].

W latach 50. Naród Islamu był jedną z najszybciej rozwijających się grup afroamerykańskich. Spowodowane to było głównie działalnością Malcolma X (przed konwersją na islam Malcolm Little). Ten działacz Nation of Islam zrezygnował z dotychczasowego nazwiska, które zostało nadane jego przodkom przez białych i podobnie jak wielu innych Czarnych Muzułmanów zastąpił je literą X[2]. Malcolm X uchodząc za najlepszego kaznodzieję NOI awansował do rangi prawej ręki, a następnie krajowego przedstawiciela E. Muhammada[2].

W latach 1953–1955 liczba wyznawców Narodu Islamu wzrosła z 1200 do 6000, a w 1961 roku do 50-75 tysięcy[2].

W lecie 1959 roku jedna z amerykańskich stacji telewizyjnych wyemitowała pięcioodcinkowy film propagandowy prezentujący NOI jako ruch rasistowski i głoszący czarną supremację. Film wstrząsnął białymi Amerykanami i wzbudził zainteresowanie Afroamerykanów, co przyczyniło się do trzykrotnego wzrostu liczby członków sekty[2]. W tym czasie organ prasowy NOI „Muhammad Speaks” osiągnął sprzedaż pół miliona egzemplarzy i stał się najbardziej poczytną afroamerykańską gazetą w historii USA[2].

W kwietniu 1962 roku Stanami Zjednoczonymi wstrząsnęły wydarzenia w Los Angeles. W mieście doszło do zatrzymania przez policję dwóch członków NOI, którzy bezpodstawnie zostali posądzeni o kradzież. Z pobliskiego meczetu Narodu Islamu na odsiecz przybyli inni czarni muzułmanie. Przeciwko muzułmanom wystawiono duże siły policji. Funkcjonariusze zastrzelili sekretarza świątyni Ronalda X Stokesa, pomimo tego, że wzniósł on ręce do góry. Policjanci postrzelili ponadto sześciu innych członków wspólnoty oraz wtargnęli do meczetu. Żaden z przebywających na miejscu muzułmanów nie miał przy sobie broni[2]. Incydent zradykalizował skrzydło NOI skupione wokół Malcolma X i przybliżył je do rewolucyjnego skrzydła ruchu praw obywatelskich[2].

W grudniu 1963 roku Malcolm X został bezterminowo, a de facto na zawsze zawieszony w pełnieniu funkcji kierowniczych w NOI. Decyzja podjęta została przez samego E. Muhammada. W marcu 1964 roku Malcolm X oficjalnie ogłosił zerwanie z NOI, aktywista przyjął następnie islam w sunnickim wydaniu oraz rozdzielił działalność religijną i polityczną. Religijnym skrzydłem ruchu zapoczątkowanego przez Malcolma X był Meczet Muzułmański, a politycznym Organizacja Jedności Afroamerykańskiej[2]. E. Muhammad i kierownictwo NOI rozpoczęło kampanię propagandową wymierzoną w ruch prowadzony przez Malcolma X[2]. Kampania zakończyła się wraz z zamachem z 21 lutego 1965 roku, w którym Malcolm X został zastrzelony przez aktywistów NOI[2]. Do dziś nie wiadomo kto zlecił zabójstwo, część źródeł wskazuje na sekretarza NOI Johna Alego, który był zarazem tajnym współpracownikiem Federalnego Biura Śledczego[2].

Meczet NOI w Baton Rouge

Śmierć Malcolma X przyczyniła się do ekspansji islamu w Stanach Zjednoczonych. Na fali popularności tego wyznania skorzystał głównie Naród Islamu[2]. NOI była ponadto jedyną organizacją afroamerykańskich radykałów, której FBI nie zdołało zmarginalizować[2].

Po śmierci E. Muhammada w 1975 roku przywódcą NOI został jego syn, Warith Deen Mohammed[2]. W. D. Mohammed jako zwolennik sunnickiego wariantu islamu, przystąpił do demontażu doktryny religijnej i politycznej NOI. Przemianował NOI kolejno na Światową Wspólnotę Islamu na Zachodzie, Amerykańską Misję Muzułmańską i Amerykańskie Stowarzyszenie Muzułmanów[1][2]. W 1985 roku Amerykańskie Stowarzyszenie Muzułmanów ogłosiło samorozwiązanie, a większość jego członków przyjęła sunnizm[1][2].

Z reformami W. D. Mohammeda nie pogodziła się radykalna mniejszość. W 1978 roku z macierzystej organizacji wyłamał się Louis Farrakhan, który wraz z grupą zwolenników odbudował Naród Islamu na gruncie doktryny głoszonej przez E. Muhammada[1][3][2]. Pod nowym przewodnictwem ruch oskarżany był wielokrotnie tendencje rasistowskie i promowanie antysemityzmu[2][3]. Liczący kilka tysięcy członków Naród Islamu Farrakhana rozrósł się do organizacji działającej w skali ogólnokrajowej. W 1995 roku Farrakhan zorganizował w Waszyngtonie Marsz Miliona Mężczyzn stanowiący gigantyczną manifestację oporu przeciwko supremacji białych w Stanach Zjednoczonych. Marsz Miliona Mężczyzn (ponad milion uczestników[4]) do dziś stanowi najliczniejszą demonstrację Afroamerykanów w historii[1][2].

Od 2000 roku widoczna jest ewolucja Narodu Islamu w stronę ortodoksyjnego islamu sunnickiego i stonowanie przez ruch retoryki rasowej[1].

W 2007 roku Naród Islamu grupował od 20 do 50 tysięcy członków[5].

Doktryna[edytuj | edytuj kod]

Nation of Islam jest nieortodoksyjnym ugrupowaniem muzułmańskim, w którym istotną rolę odgrywa czarny nacjonalizm i tzw. czarny separatyzm[3][2].

Wallace Fard Muhammad, tworząc podwaliny ruchu odwoływał się zarówno do islamu i chrześcijaństwa. Od początku w doktrynie NOI widoczne było nawoływanie do zjednoczenia i wyzwolenia Afroamerykanów[3].

Louis Farrakhan w 2016 roku

Od objęcia przywództwa w ruchu przez Elijaha Muhammada Naród Islamu przybrał wyraźnie separatystyczny charakter[3]. Czarni Muzułmanie uznali, że przyjęcie islamu i odseparowanie się od białych stanowi jedyny sposób obrony czarnych przed rasizmem[6]. E. Muhammad głosił rychły kres dominacji rasy białej w Stanach Zjednoczonych i powstanie „czarnego narodu wybranego“[3].

Po 1975 roku W. D. Muhammad rozpoczął proces reformowania Narodu Islamu w duchu sunnizmu i odejścia od czarnego nacjonalizmu/separatyzmu. W 1985 roku W. D. Muhammad ogłosił samorozwiązanie ruchu i włączenie go na łono społeczności sunnickiej. Z reformami nie zgodził się radykalny odłam NOI, który kontynuuje działalność pod przywództwem Louisa Farrakhana[2][6].

Przyjmuje się, iż z punktu widzenia islamu sunnickiego doktryna NOI jest herezją, a sama organizacja jest sektą[2].

Znani członkowie[edytuj | edytuj kod]

Członkami Narodu Islamu byli między innymi: bokser Muhammad Ali[7] i raper Snoop Dogg[8].


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Nation of Islam (ang.). britannica.com. [dostęp 2018-03-26].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab Zbigniew Marcin Kowalewski: Czarny Bóg i biały diabeł w miejskich gettach Ameryki. Religia i czarny nacjonalizm Narodu Islamu (pol.). pressto.amu.edu.pl. [dostęp 2018-03-26].
  3. a b c d e f g h i j k Adam Wąs: Islam w USA (pol.). religie.wiara.pl. [dostęp 2018-03-26].
  4. Rusłan Kurbanow: Ameryka słucha Proroka (pol.). wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2018-03-30].
  5. Neil MacFarquhar: Nation of Islam at a Crossroad as Leader Exits (ang.). nytimes.com. [dostęp 2018-03-30].
  6. a b Czarni Muzułmanie (pol.). encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2018-03-26].
  7. Bartosz Chyż: Amerykańscy radykałowie. Nie tylko biali suprematyści (pol.). biqdata.wyborcza.pl. [dostęp 2018-03-30].
  8. Muzułmanie tworzą popkulturę (pol.). kultura.onet.pl. [dostęp 2018-03-30].