Narcyz biały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Narcyz biały
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina amarylkowate
Rodzaj narcyz
Gatunek narcyz biały
Nazwa systematyczna
Narcissus poeticus L.
Sp. Pl.: 289 (1753)[2]

Narcyz biały[3] (Narcissus poeticus L.) – gatunek rośliny należący do rodziny amarylkowatych. Występuje w naturze w południowo-zachodniej Europie – od południowo-środkowej Francji, po środkową Hiszpanię, przez południowe stoki Alp po południowe Włochy i północno-zachodnią część Grecji[3][4]. Uprawiany jako roślina ozdobna (w gruncie i doniczkach), przy czym dziczeje z upraw[3] i w wielu miejscach, także na północ od zasięgu naturalnego, już jest zadomowiony[5]; w Polsce rośnie miejscami zdziczały w parkach i na cmentarzach[3]. Gatunek jest wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym. Roślina trująca[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łąka z Narcissus poeticus subsp. radiiflorus

Gatunek zmienny, zwłaszcza pod względem kształtu listków okwiatu, budowy przykoronka i pręcikowia[4].

Pokrój
Geofit z cebulą o długości do 4 cm. W wyniku powstawania wegetatywnych cebul potomnych zwykle rośnie w kępach[3]. Osiąga do 40–50 cm wysokości[4].
Liście
Odziomkowe, zwykle cztery, szarozielone, płaskie, o szerokości od 5 do 9 mm[3] lub do 13 mm[4].
Kwiaty
Wyrastają zwykle pojedynczo na spłaszczonym głąbiku, na szypułce długości od 1 do 4 cm u nasady z błoniastą podsadką o długości od 3 do 5 cm. Listki okwiatu mają od 1,5 do 3 cm długości i są białe do jasnokremowych. Mają kształt lancetowatoklinowaty do jajowatookrągłego, często zachodzą na siebie. Przykoronek żółty z czerwonym brzegiem jest deskowaty lub cylindryczny, o średnicy od 8 do 14 mm i wysokości do 3 mm. Pręciki w dwóch nierównych okółkach po trzy[4].
Owoce
Torebki[5].
Gatunki podobne
Narcyz późny N. serotinus o podobnym wyglądzie (ale m.in. liście pojedyncze lub dwa, walcowate) kwitnie od września do listopada[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek kwitnie od kwietnia do maja[4], ewentualnie do czerwca[5]. Rośnie w naturze na wilgotnych łąkach, w górach po piętro subalpejskie[4].

Roślina jest trująca z powodu zawartego w cebuli alkaloidunarcypoetyny[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na swoje efektowne kwiaty i wczesną porę kwitnienia gatunek uprawiany jest w gruncie i pojemnikach jako roślina ozdobna[3]. Stosowany jest także w przemyśle perfumeryjnym[4].

Przypisy

  1. Stevens P.F: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-03-06].
  2. Narcissus poeticus L.. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2017-03-06].
  3. a b c d e f g h Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 551. ISBN 83-214-1305-6.
  4. a b c d e f g h i Beata Grabowska, Tomasz Kubala. Encyklopedia bylin, tom II. Poznań, Zysk i S-ka Wydawnictwo, s. 613, 2012.
  5. a b c d Andreas Bartels: Rośliny śródziemnomorskie. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2003, s. 251. ISBN 978-83-7073-683-5.