Nikanor (Niesłuchowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mikołaj Niesłuchowski
Nikanor
arcybiskup białostocki i gdański
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 1909
Rawanicze
Data i miejsce śmierci 19 lutego 1985
Białystok
biskup białostocki i gdański
Okres sprawowania 1966–1978
arcybiskup białostocki i gdański
Okres sprawowania 1978–1981
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Inkardynacja Diecezja białostocko-gdańska
Chirotonia biskupia 8 maja 1966
Grób arcybiskupa Nikanora

Nikanor, imię świeckie Mikołaj Niesłuchowski (ur. 8 marca 1909 w Rawaniczach na Białorusi, zm. 19 lutego 1985 w Białymstoku) – polski duchowny prawosławny, arcybiskup białostocki i gdański w latach 1966–1985.

Życiorys[edytuj]

Urodził się 8 marca 1909 we wsi Rowanicze na Białorusi w rodzinie psalmisty. Szkołę podstawową ukończył w Ostrówkach w powiecie nieświeskim, gdzie przybył wraz z rodzicami w 1912[1].

W 1930 ukończył Seminarium Duchowne w Wilnie. W 1934 roku ukończył prawosławny wydział Teologiczny uniwersytetu Warszawskiego ze stopniem magistra teologii prawosławnej[1].

Na kapłana został wyświęcony jako biały (żonaty) duchowny. Owdowiał w 1944, gdy jego żona Olga zginęła w czasie walk radziecko-niemieckich o wieś Jaczno na Białostocczyźnie. Sam duchowny został wówczas ranny[2].

9 grudnia 1952 metropolita warszawski i całej Polski Makary przedstawił soborowi biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego trzy kandydatury duchownych do przyjęcia chirotonii biskupiej i objęcia katedry wrocławskiej i szczecińskiej: ks. Mikołaja Niesłuchowskiego, ks. Jana Lewiarza oraz archimandryty Stefana (Rudyka). Spośród przedstawionych propozycji biskupi wybrali archimandrytę Stefana[3].

W 1953 był jednym z członków delegacji PAKP na uroczystości restytucji Patriarchatu Bułgarskiego[4].

W 1964, będąc nadal białym duchownym, otrzymał nominację biskupią. Po złożeniu wieczystych ślubów mniszych, w czasie których przyjął imię zakonne Nikanor[5], został biskupem pomocniczym diecezji warszawsko-bielskiej z tytułem biskupa lubelskiego. Pozostawał nim od 1965 do 1966[6]. Katedrę białostocko-gdańską objął w 1966, gdy dotychczasowy biskup białostocki Stefan został metropolitą warszawskim i całej Polski po śmierci metropolity Tymoteusza[7].

Decyzją Świętego Soboru Biskupów w 1966 powołany ordynariuszem diecezji białostocko-gdańskiej[6]. Ingres na katedrę białostocką odbył się 8 maja 1966. W 1978 otrzymał godność arcybiskupa, zaś dwa lata później otrzymał prawo noszenia brylantowego krzyża na kłobuku[7][6].

Jako ordynariusz diecezji białostocko-gdańskiej bezskutecznie starał się o zgodę władz na budowę nowej świątyni prawosławnej w Białymstoku, podkreślając, że istniejące cerkwie nie wystarczały, by zapewniać pełną opiekę duszpasterską nad wiernymi. Uzyskał jednak jedynie zezwolenie na budowę nowej świątyni prawosławnej na działce w pobliżu cerkwi św. Marii Magdaleny w Białymstoku. Odmówił jej przyjęcia, twierdząc, że istnienie dwóch obiektów sakralnych w bliskim sąsiedztwie jest bezcelowe[7]. Przeprowadził kapitalny remont soboru św. Mikołaja w Białymstoku[7], zaś w 1979 wyświęcił nową cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w BiałymstokuStarosielcach[8].

Osobiście prowadził katechezę dla dzieci w budynku parafii Wszystkich Świętych w Białymstoku, gdzie też sam zamieszkiwał, zainicjował także odrębne Święte Liturgie adresowane w szczególny sposób do dzieci[7].

Brał udział w ruchu na rzecz pokoju. Występował na konferencjach dotyczących udziału prawosławnych w ruchu na rzecz pokoju w Bułgarii, ZSRR i Rumunii[7].

18 lipca 1981 przeszedł w stan spoczynku. Zmarł cztery lata później w Białymstoku i został pochowany na cmentarzu parafialnym parafii Wszystkich Świętych[7].

Był zarejestrowany jako tajny współpracownik SB o pseudonimie „Magister”[9].

Przypisy

  1. a b http://www.archiwum.wyborcza.pl/Archiwum/1,0,4414478,20050706BI-DLO,Mikolaj_Niesluchowski,.html
  2. Bołtryk M.. Piękną macie tradycję. „Przegląd Prawosławny”. 5 (239), maj 2005. ISSN 1230-1078. 
  3. Gerent P.: Prawosławie na Dolnym Śląsku w latach 1945–1989. Toruń: Adam Marszałek, 2007, s. 154. ISBN 978-83-7441-468-5.
  4. N. Niesłuchowski, N. Lenczewski, Priebywanije Jego Błażenstwa, Błażenniejszego Mitropolita Makarija w Bołgarii na torżestwach wosstanowlenija patriarszestwa, „Cerkownyj Wiestnik”, nr 1/1954, s. 20.
  5. Mironowicz A.: Kościół prawosławny w Polsce. Białostockie Towarzystwo Historyczne, 2006, s. 701. ISBN 836045602X.
  6. a b c Dudra S.: Kościół Prawosławny na ziemiach zachodnich i północnych Polski po II wojnie światowej. Zielona Góra: 2004, s. 30. ISBN 83-89712-37-7.
  7. a b c d e f g Pamiętam władykę Nikanora. „Przegląd Prawosławny”. 5 (239), maj 2005. ISSN 1230-1078. 
  8. J. Troc, Stulecie parafii prawosławnej w Starosielcach, Białystok-Starosielce 2002, s.3.
  9. R. Michalak: Polityka wyznaniowa państwa polskiego wobec mniejszości religijnych w latach 1945–1989. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2014, s. 221. ISBN 83-7431-046-4.


Poprzednik
Stefan (Rudyk)
Biskup białostocki i gdański
1966 – 1981
Następca
Sawa (Hrycuniak)