Notoryjność

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Notoryjność (z łac. notorius „znany” od nosco „znam”)[1] – w prawie procesowym cecha pewnej okoliczności, która przesądza o tym, że okoliczność ta jest znana i w związku z tym udowadnianie jej jest zbędne[2]. Nie wyklucza to jednak przeprowadzania dowodu przeciwnego[3].

Znane są przynajmniej dwie łacińskie paremie prawnicze odnoszące się do notoryjności: notoria non egent probatione (okoliczności powszechnie znane nie wymagają dowodu) i manifestum non eget probatione (to, co oczywiste, nie wymaga dowodu)[4].

Wyróżnia się dwa rodzaje notoryjności. Obydwa występują zarówno w polskim postępowaniu karnym (art. 168 k.p.k.),[5] cywilnym (art. 228 k.p.c.),[6] administracyjnym (art. 77 § 4 k.p.a.)[7] i administracyjnosądowym (art. 106 § 4 p.p.s.a.),[8] jak i podatkowym (art. 187 § 3 Ordynacji podatkowej)[9][10].

Notoryjność powszechna oznacza, że dana informacja jest powszechnie znana (niedającej się oznaczyć liczbie osób) w miejscu, w którym toczy się proces[3]. Polski Sąd Najwyższy wskazuje na wiedzę każdego rozsądnego i mającego życiowe doświadczenie mieszkańca miejscowości będącej siedzibą danego sądu i wymienia, że za powszechnie znane uważa się np. wydarzenia historyczne, polityczne, zjawiska przyrodnicze, procesy ekonomiczne lub zdarzenia normalnie i zwyczajnie zachodzące w określonym miejscu i czasie[11]. Co do informacji historycznych, wskazuje, że powinny być one utrwalone w piśmiennictwie naukowym (…) w sposób zgodny z zasadami metodologii naukowej, a więc w oparciu o różnorodne źródła, ujawnione przez historyków[12]. Powszechnie notoryjne mogą być także niektóre informacje geograficzne[2]. Polski Kodeks postępowania cywilnego i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oprócz zwolnienia z obowiązku udowadniania takich informacji wyraźnie dozwalają sądowi brać je pod uwagę także wtedy, kiedy strony nie powołały się na nie (art. 213 § 1 k.p.c.[13] i 106 § 4 p.p.s.a.[8])[10].

Notoryjność urzędowa (zwana sądową) to cecha tych okoliczności, które są znane całemu składowi organu procesowego z powodu podejmowania przez niego działalności urzędowej[2] (nie zaś z osobistego doświadczenia sędziów[10]). Urzędowo notoryjne mogą być niektóre informacje dotyczące świadków, biegłych lub pozyskane przy rozpoznawaniu innej sprawy[2]. Organ procesowy musi poinformować strony, że dany fakt jest dla niego notoryjny z urzędu, ponieważ stronom przysługuje prawo wypowiedzenia się co do takich informacji[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Charlton T. Lewis, Charles Short, A Latin Dictionary, nōtōrĭus, www.perseus.tufts.edu [dostęp 2020-07-16].
  2. a b c d T. Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie postępowanie karne, s. 468–469.
  3. a b S. Waltoś: Proces karny. Zarys systemu, s.355.
  4. M. Kuryłowicz: Słownik terminów…, s. 113, 116.
  5. Art. 168 k.p.k.
  6. Art. 228 k.p.c.
  7. Art. 77 § 4 k.p.a.
  8. a b Art. 106 § 4 p.p.s.a.
  9. Art. 187 § 3 ordynacji podatkowej
  10. a b c d Andrzej Jednoralski: To, co oczywiste, nie wymaga dowodu. www.lexagit.pl. [dostęp 2013-03-31].
  11. Wyrok Sądu Najwyższego: 12 maja 2000 r., II UKN 540/99. www.sn.pl. [dostęp 2013-03-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
  12. Wyrok Sądu Najwyższego: 9 marca 1993 r., WRN 8/93. www.informacjaprawnicza.pl. [dostęp 2013-03-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-06)].
  13. Art. 187 § 3 ordynacji podatkowej

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]