Kodeks postępowania cywilnego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r.
Kodeks postępowania cywilnego
Skrót nazwy k.p.c.
Data wydania 17 listopada 1964
Miejsce publikacji  Polska, Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
Tekst jednolity Dz.U. 2016 poz. 1822
Data wejścia w życie 1 stycznia 1965
Rodzaj aktu ustawa
Przedmiot regulacji postępowanie cywilne
Status obowiązujący
Ostatnio zmieniony przez Dz.U. 2016 poz. 1948
Wejście w życie ostatniej zmiany 1 marca 2017
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Kodeks postępowania cywilnegoustawa z 17 listopada 1964, zawierająca zasadniczy trzon polskiego prawa procesowego cywilnego. Jeden z najważniejszych i, jak się wydaje, najobszerniejszy akt prawny obowiązujący obecnie w Polsce (zawiera 1217 artykułów).

Historia[edytuj]

Pierwszą ustawą procesową w Polsce była Formula processus z XVI wieku. Po rozbiorach państwa zaborcze wprowadziły na zajętych terenach Polski własne (pruskie, rosyjskie, austriackie) cywilne prawa procesowe, rozbieżne w szczegółach i w założeniach. Ponadto na terenie byłego Księstwa Warszawskiego w I połowie XIX wieku obowiązywał przez pewien czas francuski kodeks postępowania cywilnego, wprowadzony jako część kodyfikacji napoleońskiej. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. przystąpiono do prac nad stworzeniem jednolitej dla całej Polski procedury cywilnej. Wynikiem prac Komisji Kodyfikacyjnej pod przewodnictwem prof. Ksawerego Fiericha były następujące akty prawne:

Oprócz tych aktów przepisy z zakresu postępowania cywilnego zawierały również rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 października 1934: Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym. Nie zdążono natomiast w II RP skodyfikować postępowania nieprocesowego, zwanego wówczas niespornym.

Kodeks postępowania cywilnego z 1930 r. i Prawo o o sądowem postępowaniu egzekucyjnem z 1932 r. weszły w życie 1 stycznia 1933 r. W grudniu 1932 ówczesny minister sprawiedliwości Czesław Michałowski ogłosił jednolity tekst Kodeksu postępowania cywilnego, do którego dołączono Prawo o o sądowem postępowaniu egzekucyjnem jako drugą część – zostały one w ten sposób połączone w jeden akt prawny[3]. Po wojnie, w latach 1950, 1953, 1955, 1956, 1958 i 1962 Kodeks ten podlegał wielu zasadniczym reformom, dostosowującym go do założeń państwa socjalistycznego PRL.

1 stycznia 1946 wszedł w życie Kodeks postępowania niespornego, wprowadzony dekretem Krajowej Rady Narodowej z 18 lipca 1945[4]. Ten Kodeks, początkowo oparty na przedwojennych projektach Komisji Kodyfikacyjnej, był nowelizowany w 1950, 1953 i w 1954.

Stan obecny[edytuj]

Obecny Kodeks postępowania cywilnego wszedł w życie 1 stycznia 1965, uchylając dotychczas obowiązujące w tym zakresie akty prawne. Kodeks objął całość sądowego postępowania cywilnego, co uważano za wielkie osiągnięcie legislacyjne. Spośród przepisów regulujących postępowanie cywilne poza Kodeksem pozostały tylko, martwe wówczas, przedwojenne przepisy o postępowaniu upadłościowym i układowym. Kodeks w większości recypował (przejmował) przepisy poprzednio obowiązujących aktów prawnych, przystosowując je jednak do założeń państwa socjalistycznego poprzez zmianę hierarchii zasad procesowych i pewne szczegółowe rozwiązania.

Pierwsza duża nowelizacja Kodeksu nastąpiła w 1985, gdy odrębne dotąd sądownictwo pracy i ubezpieczeń społecznych włączono w system sądownictwa powszechnego. W Kodeksie pojawiły się wówczas przepisy o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Następna istotna nowelizacja nastąpiła w 1989 w wyniku likwidacji arbitrażu gospodarczego i utworzenia sądów gospodarczych. Wprowadzono wówczas postępowanie w sprawach gospodarczych. Zasadnicza reforma Kodeksu nastąpiła w 1996, gdy usunięto naleciałości z okresu PRL i przywrócono zasady procedury cywilnej obowiązujące w państwach o wysokiej kulturze prawnej. Niestety, od tego czasu Kodeks jest zmieniany nawet kilkanaście razy rocznie. Spośród nowelizacji ostatnich lat jako istotniejsze można wskazać przywrócenie przepisów o postępowaniu upominawczym i nakazowym, wprowadzenie postępowania uproszczonego oraz przeniesienie do Kodeksu przepisów o postępowaniu wieczystoksięgowym.

Zakres obowiązywania[edytuj]

Kodeks postępowania cywilnego normuje, jak już wspomniano, całe sądowe postępowanie cywilne z wyjątkiem postępowania upadłościowego i układowego. Na postępowanie cywilne składają się:

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296).
  • Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 października 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2016 poz. 1822)

Przypisy

  1. Kodeks postępowania cywilnego z 29 listopada 1930 r. (Dz.U. 1930 nr 83 poz. 651).
  2. Prawo o o sądowem postępowaniu egzekucyjnem z 27 października 1932 r. (Dz.U. 1932 nr 93 poz. 803).
  3. Jednolity tekst Kodeksu Postępowania Cywilnego ogłoszony 1 grudnia 1932 r. (Dz.U. 1932 nr 112 poz. 934).
  4. Dekret prezydenta KRN z dnia 18 lipca 1945 r. Kodeks postępowania niespornego (Dz.U. 1945 nr 27 poz. 169).