Odleżyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Odleżyna
decubitus
Odleżyna
Odleżyna
ICD-10 L89
Owrzodzenie odleżynowe
DiseasesDB 10606
MedlinePlus 007071
MeSH D003668
Odleżyny

Odleżyna (łac. decubitus) – jest to ognisko martwicy przechodzące w owrzodzenie skóry, tkanki podskórnej, a nawet mięśni i kości, przeważnie wtórnie zakażone, które powstaje na skutek długotrwałego ucisku i związanego z tym niedotlenienia tkanek. Odleżyny mogą powstawać również w obrębie błony śluzowej[1][2]. Odleżyny powstają w miejscach, w których części kostne stykają się z podłożem. Najczęściej powstają w okolicy kości krzyżowej, pośladków, na piętach kostkach[2]. Odleżyny najczęściej występują u chorych obłożnie, tych którzy mają trudności z poruszaniem się w łóżku i nieprzytomnych.

Klasyfikacja[edytuj]

Odleżyny mogą być klasyfikowane w skali Torrance’a[3]:

  • I stopień – blednące po lekkim ucisku zaczerwienienie, które jest efektem reaktywnego przekrwienia.
  • II stopień – nieblednące zaczerwienienie, rumień nie ustępuje po zniesieniu ucisku. Lekki ucisk nie powoduje zniesienia zaczerwienienia. Może występować obrzęk, uszkodzenie naskórka i pęcherze. Często występuje ból.
  • III stopień – uszkodzenie pełnej grubości skóry do tkanki podskórnej. Dno rany zawiera żółte masy rozpadających się tkanek lub czerwoną ziarninę, brzegi rany dobrze odgraniczone. Dookoła rany występuje rumień i obrzęk.
  • IV stopień – uszkodzenie obejmuje tkankę podskórną. Dno rany zawiera martwicze masy koloru czarnego, brzeg rany jest zwykle dobrze odgraniczony, ale martwica może również obejmować otaczające tkanki.
  • V stopień – głębsza martwica obejmuje głębsze tkanki, w tym powięzie i mięśnie, może zajmować również stawy i kości. Dno rany zawiera martwicze masy tkanek koloru czarnego.

Profilaktyka i leczenie[edytuj]

Jako profilaktykę stosuje się zmiany pozycji co 4 godziny. Jeżeli już dojdzie do powstania odleżyny, leczenie jest w ogólnym schemacie takie samo jak leczenie ran. Powinno się dbać o sterylność opatrunków. Wskazane jest chirurgiczne czyszczenie ran poprzez usuwanie martwych tkanek w obrębie rany. Zakażenie odleżyny grozi uogólnionym zakażeniem krwi organizmu, a poprzez to możliwością rozwoju sepsy i zgonu. Przeciwdziałać zakażeniu pomagają maści zawierające jodopowidon (preparat Polseptol), ziarninowanie rany przyśpieszają leki zawierające sól srebrową sulfatiazolu (preparat Argosulfan). Konieczna jest troskliwa pielęgnacja i niedopuszczenie do kolejnych odleżyn. Rokowanie jest dość poważne. Gdy odleżyna jest głęboka (sięga do kości) lub rozległa, bardzo trudno jest ją wyleczyć. W profilaktyce przydatne są materace[4] i poduszki przeciwodleżynowe, a zwłaszcza dynamiczne materace zmiennociśnieniowe. Najważniejsza jest jednak zmiana pozycji ciała i troskliwa pielęgnacja. Przydatna okazuje się być miejscowa terapia podciśnieniem (MTP, ang. Topical Negative Pressure Therapy, TNPT)[5][6][7][8]. Czasami stosuje się terapię sterylizowanymi radiacyjnie larwami much Phaenicia sericata do oczyszczania ran. Larwy te żywią się tylko uszkodzonymi chorobowo tkankami, nie niszcząc tkanek zdrowych.[5]

Przypisy

  1. Noszczyk 2009 ↓, s. 274.
  2. a b MaciejM. Sopata MaciejM., Profilaktyka i sposoby leczenia odleżyn przy zastosowaniu „kolorowego” systemu klasyfikacji, „Nowa Medycyna”, 1/2000.
  3. GrzegorzG. Krasowski GrzegorzG., Leczenie ran przewlekłych – cz. I: Definicja, etiologia, epidemiologia, fizjologia i patofizjologia gojenia się ran, 2013-10-16 [dostęp 2014-11-22].
  4. H. Guy. Preventing pressure ulcers: choosing a mattress.. „Prof Nurse”. 20 (4), s. 43-6, Dec 2004. PMID: 15624622. 
  5. a b M. Ples, J. Glik, M. Misiuga, J. Skotnicka i inni. Rany przewlekłe i ich leczenie. Substytuty skóry i przeszczepy allogeniczne. „JOTSRR”, s. 53, styczeń 2016. 
  6. S. Bhattacharya, RK. Mishra. Pressure ulcers: Current understanding and newer modalities of treatment. „Indian J Plast Surg”. 48 (1). s. 4-16. DOI: 10.4103/0970-0358.155260. PMID: 25991879. 
  7. P. Vikatmaa, V. Juutilainen, P. Kuukasjärvi, A. Malmivaara. Negative pressure wound therapy: a systematic review on effectiveness and safety. „Eur J Vasc Endovasc Surg”. 36 (4), s. 438-48, Oct 2008. DOI: 10.1016/j.ejvs.2008.06.010. PMID: 18675559. 
  8. JC. Dumville, J. Webster, D. Evans, L. Land. Negative pressure wound therapy for treating pressure ulcers. „Cochrane Database Syst Rev”, s. CD011334, 2015. DOI: 10.1002/14651858.CD011334.pub2. PMID: 25992684. 

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne : podręcznik multimedialny oparty na zasadach EB. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2006. ISBN 83-7430-069-8.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.