Ojkofobia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ojkofobia, także oikofobia gr. οἶκος + φόβος (strach przed domem, rodziną) – termin zdefiniowany w kontekście politycznym w literaturze filozoficznej przez Rogera Scrutona oznacza odrzucenie (od rezerwy do nienawiści) rodzimej kultury i apologię innych systemów wartości[1][2][3].

W literaturze terminu ojkofobia użył w 1808 roku poeta romantyczny Robert Southey do określenia tęsknoty za opuszczeniem domu rodzinnego[4]. Terminem tym w 2004 roku[2] Scruton określił zjawisko kryzysu tożsamości społecznej charakteryzującego dekadencką fazę rozwoju cywilizacji, a przypisywaną środowiskom lewicowym i liberalnym[1]. W opisie Scrutona ojkofobia jest przeciwieństwem ojkofilii rozumianej jako miłość do domu, do tego co nasze. Przyczyn opisywanego zjawiska upatruje w buncie młodzieży oraz aktywnościach kojarzonych z poglądami lewicowymi, takich jak odrzucenie tradycji i działań o charakterze inżynierii społecznej[5]. Za charakterystyczne uważa samookreślenie tych grup jako obrońców przed ksenofobią rozumianą jako awersja do „obcych”, bez precyzyjnego określenia sensu i aspektów zarzutów, a także poprawne politycznie szermowanie hasłami walki z seksizmem, rasizmem, homofobią i antysemityzmem[1]. Deklarowanym celem ich działania jest stworzenie inkluzywnego, otwartego, społeczeństwa wielokulturowego[1]. W opinii Scrutona część tzw. elit intelektualnych i politycznych Europy popada w ojkofobię. Postawę wyrzeczenia się dziedzictwa i domu, wyrażaną hasłem „tam moja ojczyzna, gdzie mi dobrze”[3], przypisuje ruchom międzynarodowym takim jak Unia Europejska oraz szeroko rozumianym kosmopolitycznym, pragmatycznym i postmodernistycznym intelektualistom[6]. Jako skrajną formę ojkofobii określana jest nienawiść do rodziny, ojczyzny, kultury narodowej i wspólnoty cywilizacyjnej[1][7][8], wyobcowanie połączone z niezadomowieniem, lękiem i frustracją[9]. Przyczyn upatruje autor w zeświecczeniu społeczeństwa[1]. Jako remedium wskazuje powrót do realistycznej metafizyki, antropologii i w konsekwencji – klasycznej cywilizacji chrześcijańskiej[1].

Ojkofobia jako przykład rzadko używanego terminu psychiatrycznego pojawia się z tekście z roku 1910 w British Medical Journal[10]. Jako przykład terminu pochodzenia greckiego wymieniona jest także w pracy Philippe Chaslina[11]. W „The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties” lęk przed domem, inaczej ojkofobia lub ekofobia jest zdefiniowana jako lęk przed otoczeniem domowym włączając w to sprzęt gospodarstwa domowego oraz inne przedmioty stanowiące wyposażenie domu[12]

Wyszukiwarka PubMed nie znajduje artykułów zawierających słowo "oikophobia"[13], nie wymieniają jej też dwa aktualne podręczniki psychiatrii[14][15]. Międzynarodowa klasyfikacja ICD10 również nie wymienia ojkofobii. W rozdziale V obejmującym zaburzenia psychiczne oraz zaburzenia zachowania wyszczególnia ona specyficzne (izolowane) postaci fobii z kodem F40.2. Wymienia ona tylko kilka przykładowych obiektów bądź sytuacji mogących wiązać się z objawami fobii, nie wymieniając tych związanych z ojkofobią. Co więcej, definiuje fobie szczegółowe poprzez występowanie typowych dla fobii somatycznych objawów lękowych, występowanie objawów takich jak obawy lub unikanie w stosunku do specyficznego przedmiotu lub sytuacji, ich ocenę przez pacjenta jako nadmiernych bądź nieracjonalnych, w końcu zaś ograniczenie występowania rzeczonych objawów do określonych sytuacji bądź myślenia o nich[16]. Również Obrazy Kliniczne i Wskazówki Diagnostyczne do ICD10 nie wspominają, jakoby istniał taki rodzaj fobii szczegółowych, podkreślając zarazem rolę lęku, unikania i objawów z autonomicznego układu nerwowego w diagnostyce fobii szczegółowych[17].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Jacek Bartyzel, Ojkofobia, [w:] Encyklopedia „Białych Plam”. T. XIII . Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2004,​ISBN 83-88822-88-8​, s. 223-227.
  2. a b Roger Scruton, England and the Need for Nations, (Londyn: Civitas, 2004), s. 33-38 and for the excerpt of Scruton's definition [1]
  3. a b Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu im. Jędrzeja Śniadeckiego w Gdańsku; Monika Żmudzka-Brodnicka: Polski patriotyzm a globalny sport; Rocznik Naukowy Tom XXII 2012, strona 78
  4. Robert Southey: Letters from England. Londyn: 1808, s. 346.
  5. Byrne William F. „Conservatism and conservation”. Humanitas 26.1-2 (2013): 161-168.
  6. Smith Brian. „Roger Scruton and the Conservation of Culture.” Society 45.6 (2008): 557-561.
  7. W literaturze naukowej termin ten też jest definiowany jako „rezerwa lub nienawiść do wszystkiego, co ojczyste”, zob. P. Tarasiewicz, Szanse patriotyzmu w „globalnej wiosce”, „Cywilizacja”, 2008, nr 27, s. 45.
  8. Szersze ujęcie terminu brzmi: „odraza do miejsca w przestrzeni i historii”, zob. G. Szwat-Gyłybowa, (Nie)konwencjonalny trakt outsidera. O dylematach bułgarskich intelektualistów, [w:] „Topografia tożsamości”, t. 2, red. A. Firlej, W. Jóźwiak, Poznań 2012, s. 44. ​ISBN 978-83-232-2438-9​.
  9. Oikofobia jako doświadczenie kulturowe, „Kultura i Historia”, 2012, nr 22.
  10. Letters, Notes, and Answers. „Br Med J. ; 1(2561): 300.”. 2561 (1), s. 300, 1910 Jan 29. 
  11. GE. Berrios, F. Fuentenebro, P. Chaslin, P. Chaslin. Philippe Chaslin and descriptive psychopathology. Is 'psychiatry' a well made language?. „Hist Psychiatry”. 6 (23 Pt 3), s. 395-405, Sep 1995. DOI: 10.1177/0957154X9500602307. PMID: 11639854. 
  12. Ronald M. Doctor, Ada P. Kahn, Christine Adamec: The Encyclopedia of Phobias, Fears, and Anxieties, (wyd III). Facts on File, 2008, s. 281.
  13. PubMed. US National Library of Medicine, National Institutes of Health. [dostęp 2018-09-28].
  14. Jolanta Rabe-Jabłońska: Zaburzenia nerwicowe. W: Marek Jarema, Jolanta Rabe-Jabłońska: Psychiatria. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2011, s. 227. ISBN 978-83-200-4180-4.
  15. Janusz Rybakowski: Zaburzenia lękowe w postaci fobii. W: Janusz Rybakowski, Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka: Psychiatria. Wrocław: Elsevier, 2012, s. 389. ISBN 978-83-7609-114-3.
  16. Stanisław Pużyński & Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Badawcze kryteria diagnostyczne. Kraków, Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne "Vesalius", 1998, s. 92. ISBN 83-85688-37-4.
  17. Stanisław Pużyński & Jacek Wciórka: Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Kraków, Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne "Vesalius", 2000, s. 121-122. ISBN 83-85688-25-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]