Seksizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Seksizm (z ang. sexism, sex – „płeć”) – uprzedzenie lub dyskryminacja ze względu na płeć danej osoby[1][2].

Szczególną odmianą seksizmu jest seksizm językowy[3][4].

Termin pojawił się w latach 60. XX w., mając na celu stworzenie analogii ze słowem rasizm – uważano, że negatywne stereotypy dotyczące kobiet grają podobną rolę społeczną, co negatywne stereotypy dotyczące koloru skóry: „Postawy seksistowskie prowokują takie zachowania jak molestowanie seksualne, zaczepianie na ulicach, niesprawiedliwa polityka zatrudniania”[5].

W kontekście rozważań nad seksizmem pojawiło się pojęcie dyskryminacji ze względu na płeć (ang. sex discrimination), odnoszące się do założeń prawnych i postaw zwyczajowych mających na celu „rzeczywistą dyskryminację kobiet”[6].

Początkowe rozumienie seksizmu jako postawy patriarchalnej, gdzie ofiarami dyskryminacji były wyłącznie kobiety, może przybierać obecnie znaczenie szersze, obejmujące wszelkie formy dyskryminacji ze względu na płeć, której ofiarami mogą być tak kobiety, jak i mężczyźni[7][8]. Nie jest to jednak jedyna koncepcja występująca w literaturze przedmiotu[9]. W niektórych współczesnych definicjach pojęcia podkreśla się, że istotą seksizmu jest władza i kontrola, w zdecydowanej większości przypadków negatywnie doświadczająca kobiet[10]. Jako przykład dyskryminacji ze względu na płeć, której ofiarami padają mężczyźni w raporcie z 2009 roku wskazano praktykę RODK[11].

Należy jednak podkreślić, iż współcześnie seksizm dotyka obu płci na różnych płaszczyznach życia. Statystyki pokazują, że prawo do opieki nad dzieckiem o wiele częściej jest przyznawane kobietom, niż mężczyznom (pojawiają się inicjatywy mające na celu walkę z tym zjawiskiem, np. poprzez większe rozpowszechnienie opieki naprzemiennej)[12]. W podobnym tonie rozważa się prawo do aborcji, ze względu na fakt iż obecny stan prawny, między innymi w USA, pozwala kobiecie decydować o fakcie ojcostwa[13].

Od dawna pojawiają się głosy sprzeciwu, wobec kreowania seksizmu (w całości) jako postawy niemoralnej - wynikają one z faktu, iż seksizm jest zjawiskiem bardziej powszechnym niż się uważa. Przykładowo podział wielu publicznych toalet na męskie i żeńskie, jest przejawem seksizmu akceptowanego społecznie. Pogląd ten wyraża się również w przekonaniu, iż niektóre decyzje podjęte na podstawie płci, są poparte statystyką (np. wiele aplikacji mężczyzn na stanowiska związane z opieką nad dziećmi, jest odrzucanych, ze względu na zwiększone ryzyko kontaktu dziecka z pedofilem).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Zobacz też kategorię: Seksizm.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Denmark, F., Russo, N. F., Frieze, I. H., Sechser, J. A. (1988) Guidelines for Avoiding Sexism in Psychological Research, American Psychologist, vol. 43(7), s. 582-585.
  2. Warren, M. A. (1977) Secondary Sexism and Quota Hiring, Philosophy and Public Affairs, vol. 6(3) str. 240-261, cyt. s. 240: „In its primary sense, „sexism” means unfair discrimination on the basis of sex.”.
  3. Bojarska, Katarzyna. (2011). Wpływ androcentrycznych i inkluzywnych płciowo konstrukcji językowych na skojarzenia z płcią. Studia Psychologiczne, 49(2), 53–68. doi:10.2478/v10167-011-0010-y.
  4. Bojarska, Katarzyna (2012). Responding to lexical stimuli with gender associations: A Cognitive–Cultural Model. Journal of Language and Social Psychology. doi:10.1177/0261927X12463008.
  5. Janet K. Boles, Diane Long Hoeveler, Historical dictionary of feminism‬, ‪Scarecrow Press, 2004‬, s. 291. „SEXISM. The assumption that men are superior to women, and thus, deserve power over them. The term was coined by feminists working in the civil rights movement of the 1960s to draw parallels between racism and the negative sex role stereotypes employed against women”.
  6. Jessica Neuwirth, „Unequal. A global perspective on women under the law”, msmagazine.com, 2004.
  7. Kendall‬, DianaSociology in Our Times: The Essentials, ‪Cengage Learning, 2008, s. 325.
  8. Digby, Tom (2003) Male Trouble: Are Men Victims of Sexism?, „Social Theory and Practice”, Vol. 29.
  9. Carol Gilligan, David A. J. Richard, The deepening darkness: patriarchy, resistance, and democracy’s future, Cambridge University Press, 2008, s. 238.
  10. Chen, Z., Fiske, S. T. i Lee, T. L. (2009) „Ambivalent Sexism and Power-Related Gender-role Ideology in Marriage”, Sex Roles, vol. 60(11-12), s. 765-778.
  11. Raport z działań strażniczych “Monitoring pracy wybranych Rodzinnych Ośrodków Diagnostyczno-Konsultacyjnych (2009).
  12. Maureen Baker, Restructuring Family Policies: Convergences and Divergences, University of Toronto Press, 2006, ISBN 978-0-8020-8571-9 [dostęp 2018-07-31] (ang.).
  13. Rickie Solinger, Reproductive Politics: What Everyone Needs to Know®, Oxford University Press, 27 lutego 2013, ISBN 978-0-19-993004-3 [dostęp 2018-07-31] (ang.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bojarska, Katarzyna (2012). Responding to lexical stimuli with gender associations: A Cognitive–Cultural Model. Journal of Language and Social Psychology. doi:10.1177/0261927X12463008
  • Bojarska, Katarzyna. (2011). Wpływ androcentrycznych i inkluzywnych płciowo konstrukcji językowych na skojarzenia z płcią. Studia Psychologiczne, 49(2), 53–68. doi:10.2478/v10167-011-0010-y

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]