Homofobia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
„Bóg nienawidzi pedałów” – członek Kościoła WBC (Westboro Baptist Church of Topeka) podczas demonstracji w USA

Homofobia – irracjonalny strach przed homoseksualizmem i homoseksualistami, awersja, nieufność, nienawiść i wrogość do nich oraz ich dyskryminacja[1][2][3][4][5][6][7].

Według Komisji Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ), homofobia skutkuje kolosalnym kosztem społecznym, osobistym, oraz finansowym, sięgającym 32 miliardów dolarów rocznie dla gospodarki rozmiaru Indii ()[8].

Termin[edytuj | edytuj kod]

Definicje[edytuj | edytuj kod]

Termin „homofobia” został wprowadzony do dyskursu naukowego przez psychologa i aktywistę LGBT George’a Weinberga w 1972 w książce Society and the Healthy Homosexual[9][10], stając się ważnym narzędziem dla działaczy LGBT, ich zwolenników i sojuszników[11]. W 1969 roku został użyty przez amerykański tygodnik „Time[12]. W rozumieniu Weinberga, homofobia to irracjonalny lęk o podłożu społecznym i religijnym[13].

Działacz społeczny Warren J. Blumenfeld[14] zdefiniował homofobię jako przekonanie, że heteroseksualizm powinien być jedyną akceptowaną orientacją seksualną oraz jako strach i nienawiść do osób, które pociąga ta sama płeć[15].

18 stycznia 2006 Parlament Europejski w swojej rezolucji zdefiniował homofobię jako „nieuzasadniony lęk i niechęć wobec homoseksualizmu oraz osób homoseksualnych, biseksualnych i transseksualnych, oparte na uprzedzeniach podobnie jak rasizm, ksenofobia, antysemityzm i seksizm[16].

Debaty nad terminem[edytuj | edytuj kod]

Termin „homofobia” jest dyskutowany z kilku względów:

  1. Amerykańska organizacja NARTH (obecnie Alliance for Therapeutic Choice and Scientific Integrity, lub ATCSI) zajmująca się pseudonaukowymi próbami zmiany orientacji seksualnej (terapią konwersyjną[17]) stwierdziła, że termin „homofobia” jest często używany nieodpowiednio, na opisanie każdej osoby, która sprzeciwia się zachowaniom homoseksualnym opierając się na moralnych, psychologicznych czy medycznych podstawach[18]. Jednocześnie niektóre główne edukacyjne i społeczne organizacje amerykańskie kwestionują działalność NARTH, jako niezgodną z wiedzą medyczną[19].
  2. Zdaniem niektórych naukowców, termin homo-fobia nie spełnia żadnych kryteriów nozologicznych fobii w związku z tym [20][21][22] badacze uważają, że termin homofobia jest nadużywany.[21]. Zaproponowano kilka alternatywnych terminów – homonegatywizm, heteroseksizm[21][23] czy uprzedzenie względem homoseksualistów[20]. Niektórzy badacze proponują zastąpienie terminu „homofobia” słowem „homouprzedzenie”[20].
  3. Termin homofobia jest silnie zalezny od kolokacji - w medycznym znaczeniu ma inny zakres pojęciowy niż w znaczeniu używanym medialnie.[24]
  4. Agencja prasowa Associated Press zrezygnowała z używania terminu „homofobia” w kontekście politycznym, gdyż zdaniem jej edytora słowo fobia kojarzy się z zaburzeniem psychicznym[25]
  5. Brytyjski filozof[22] Roger Scruton uważa, że próba legalizacji pojęcia homofobii i penalizacji takich zachowań[26] podjęta we Włoszech prowadziłaby do ograniczenia wolności wypowiedzi i wolności myśli w sposób zbyt dowolny, mogącego wprowadzić powszechny lęk do formułowania opinii na temat homoseksualności. Zdaniem Scrutona „podejrzenie o homofobię oznacza koniec kariery, zwłaszcza dla pracowników naukowych”.
  6. Psycholog kliniczny George Weinberg, który jest popularyzatorem terminu, stanał jednak w jego obronie, wskazując na to, że homofobia wykazuje cechy fobii, powołując sie na gwałtowne reakcje wobec homoseksualizmu w latach 1960, kiedy termin został stworzony. Zaznacza on, że ludzie gwałtownie reagowali nawet w stosunku do własnych homoseksualnych dzieci, dowodząc temu, że homofobia jest oparta na strachu i bardzo emocjonalna. Weinberg i inni używali terminu, by opisać niechęć lub strach przed bliskim kontaktem z osobami homoseksualnymi i dyskomfort związany z byciem w ich towarzystwie. W tamtym czasie było mało badań naukowych na temat tego, dlaczego ludzie tracą zdolność racjonalnego myślenia, kiedy przyszło myśleć o homoseksualizmie. Obecnie neurobiolodzy potwierdzili powiązania między instynktem, który zwykle chroni przed niebezpieczeństwem zanim dana osoba pomyśli o nim (ale też mogacym sprowadzić ją na manowce), a ośrodkami uprzedzeń. Badania wykazują, że instynktowne odczucia strachu lub obrzydzenia pomagają teraz w zrozumieniu uprzedzeń, zwłaszcza negatywnych odczuć wobec homoseksualizmu[27][28].

Teorie przyczyn[edytuj | edytuj kod]

Prof. Gregory M. Herek w swoim artykule z 1986 rozwodzi się nad teoriami o przyczynach homofobii. Podaje, że przyczyną homofobii jest strach przed własnym ukrytym homoseksualizmem albo niepewność własnej męskości lub kobiecości. Taka odpowiedź należy do najbardziej popularnych. Inna teoria mówi, że homofobia bierze się z niewiedzy[29].

Psychologia i psychiatria[edytuj | edytuj kod]

Wbrew sformułowaniom pochodzącym z kampanii organizacji LGBT[30] i wypowiedziom niektórych polityków lewicy[31][32] homofobia nie jest uznawana za chorobę, bo nie jest klasyfikowana jako zaburzenie psychiczne ani przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne[33], ani przez Światową Organizację Zdrowia[34].

Homofobia nie jest rozpoznaniem psychiatrycznym, jednakże niektórzy psycholodzy i psychiatrzy postulują dodanie jej do klasyfikacji DSM[10][35][36].

James Gardner dla celów terapeutycznych przyjął popularny podział fobii na trzy zasadnicze klasy: agorafobię, fobie specyficzne i fobie społeczne (ang. social phobia) i umieścił homofobię w grupie fobii specyficznych w klasie fobii związanych z wczesnym doświadczeniem, emocją i uczuciem lub wrażeniem[37].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jak wykazują badania psychologiczne, ryzyko wystąpienia homofobii zwiększa się wraz z wysokimi wynikami na skali F (faszyzm) osobowości autorytarnej[38]. Wyróżniono następujące korelaty homofobii (na podstawie badań Hereka z 1984 i 1991 oraz Kite z 1991)[39]:

  • osoby homofobiczne z reguły nie poznały nigdy osobiście jawnego geja lub lesbijki,
  • są bardziej skłonne do przyjmowania konserwatywnych ideologii religijnych oraz naturalnych ról płciowych,
  • to częściej osoby starsze.

W 2015 badacze z uniwersytetów w L’Aquila, we Florencji i uniwersytetów Tor Vergata i La Sapienza Rzymie opublikowali artykuł naukowy na temat kwestionariusza wypełnionego przez 500 studentów. Badanie wskazało na korelację między osobami wrogo nastawionymi do osób homoseksualnych a osobami wykazującymi psychotyczność, zdefiniowaną jako agresywność i wrogość wobec innych ludzi. Osoby o homofobicznym nastawieniu charakteryzowały się też niedojrzałymi mechanizmami obronnymi[40].

Przyczyny psychologiczne[edytuj | edytuj kod]

Zaburzenie lękowe[edytuj | edytuj kod]

Weinberg pod nazwą „homofobia” opisał obsesyjny lęk przed zetknięciem się z osobami homoseksualnymi, lęk przed własnym homoseksualizmem oraz byciem skategoryzowanym jako osoba homoseksualna. Jego zdaniem homofobia w takim rozumieniu stanowi partykularny rodzaj fobii izolowanej na równi z innymi fobiami[9]. To jednak nie przełożyło się na ujęcie homofobii w przeszłych i aktualnych klasyfikacjach chorób i zaburzeń (ICD-10 i DSM-IV)[41].

Homofobia zinternalizowana[edytuj | edytuj kod]

Homofobia zinternalizowana – negatywny stosunek do własnego homoseksualizmu[42].

Geny[edytuj | edytuj kod]

Z badań nad bliźniakami wynika, że na homofobię ma większy wpływ środowisko niż geny, jednak prace źródłowe nie rozstrzygają o dziedziczności środowiskowej lub genowej homofobii. Ponadto bardziej homofobiczne są osoby płci męskiej niż żeńskiej oraz osoby heteroseksualne niż nieheteroseksualne[43][44].

Religia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Religie a homoseksualizm.

Przedstawiciele wielu religii, w tym rzymskiego katolicyzmu, prawosławia, konserwatywnego protestantyzmu, konserwatywnego islamu, mormonizmu i konserwatywnego judaizmu, wypowiadają się negatywnie o osobach homoseksualnych.

Autorzy książek lub naukowcy (np. prof. Ireneusz Krzemiński[45]) wskazują na religijne kaznodziejstwo[46][47] oraz istnienie korelacji pomiędzy przejawianiem różnorodnych uprzedzeń, w tym także dotyczących orientacji seksualnej, a pewnymi typami postaw religijnych (fundamentalizm, wewnętrzna orientacja religijna), przy czym wyznanie ma odgrywać rolę drugorzędną. Z kolei inne typy religijności, takie jak zewnętrzna i poszukująca orientacja religijna, powiązane są z niższym poziomem uprzedzeń lub w ogóle nie wykazują związku z uprzedzeniami[48][49].

Religie abrahamowe[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijaństwo[edytuj | edytuj kod]

Biblia zarówno w Starym (Rdz 19,1–29; Księga Kapłańska 18,22), jak i Nowym Testamencie (List do Rzymian 1, 24–27; 1. List do Koryntian 6, 9; 1. List do Tymoteusza 1, 10) bezpośrednio piętnuje homoseksualizm.

W USA niechęć względem równouprawnienia gejów żywią ugrupowania chrześcijańskich fundamentalistów[50]. W przypadku Kościoła katolickiego, od czasów Soboru Watykańskiego II wzmocniona zostaje pierwotnie istniejące rozróżnienie „grzechu” i „grzesznika”[51]. Zgodnie z tą koncepcją osoba homoseksualna nie posiada tożsamości homoseksualnej[52], może liczyć na akceptację, jeżeli wyrzeknie się „czynów homoseksualnych”, wymagających bezwzględnego potępienia[53]. Wobec takiego traktowania homoseksualizmu[54], włoski pisarz Alfredo Ormando dokonał samospalenia na Placu św. Piotra w Watykanie jako aktu protestu przeciwko postawie kościoła katolickiego wobec homoseksualnych chrześcijan[55].

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Katechizm Kościoła Katolickiego jednoznacznie wskazuje, że każda osoba bez wyjątku ma niezbywalną godność osobistą, nie dzieli on ludzi wg koloru skóry czy orientacji seksualnej. Jednakże szacunek dla osoby nie jest równoznaczny z tolerancją czynów homoseksualnych, które przez katolicyzm są potępiane (podobnie jak i wszelakie praktyki seksualne odbywające się pomiędzy ludźmi niebędącymi w związku małżeńskim)[56].

Protestantyzm i anglikanizm[edytuj | edytuj kod]

W wielu Kościołach protestanckich i anglikańskich następuje systematyczne odchodzenie od konserwatywnego stanowiska wobec seksualności człowieka. Bywa to powodem poważnych sporów teologicznych i możliwością schizmy w tych kościołach między kościołami z krajów rozwijających się i krajów rozwiniętych[57]. 2 września 2007 nigeryjski, anglikański biskup Isaac Orama, w wywiadzie dla nigeryjskiej agencji prasowej stwierdził, że geje i lesbijki „nie zasługują, by żyć, gdyż stanowią bunt wobec Boskiego celu człowieka”[58]. W Nigerii, tak jak w kilku innych krajach, za kontakty homoseksualne grozi kara śmierci[59].

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Według Świadków Jehowy stosunki seksualne są zarezerwowane tylko dla mężczyzny i kobiety i to wyłącznie w obrębie małżeństwa. Jednocześnie nie pochwalają oni homofobii, ponieważ biblia nakazuje szanować wszystkich (nie aprobują homoseksualizmu) [60][61][62][63].

Islam[edytuj | edytuj kod]

Teksty islamskie generalnie potępiają osoby homoseksualne[64].

Inne religie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Religie a homoseksualizm.

Strach przed posądzeniem o homoseksualizm[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy teoretycy, np. Judith Butler[65], rozważają możliwość wpływu na homofobię strachu ludzi przed byciem postrzeganymi jako osoby homo- lub biseksualne. Zwolennicy tej teorii wskazują, że wyrażanie homofobicznych emocji i poglądów może nie tylko służyć ekspresji sądów o osobach LGBT, ale również być czynną próbą zdystansowania się od tej kategorii ludzi i przypisywanego jej statusu społecznego. Zachowując się w sposób homofobiczny dana osoba utwierdza swoją rolę jako reprezentant/ka heteroseksualności, zabezpieczając się zarazem przed byciem postrzeganym – i w konsekwencji naznaczonym i traktowanym – przez resztę grupy jako osoba homo- bądź biseksualna[66].

Dwubiegunowe postrzeganie społeczeństwa (dobrzy „my” i źli „oni”), rodzi możliwość bardzo poważnych zaburzeń koegzystencji społecznej: od werbalnej deprecjacji osób skategoryzowanych jako „oni”, „obcy”, „inni” do ich fizycznej eksterminacji (np. III Rzesza)[67].

W 1996 zostało opublikowane badanie dotyczące związku homofobii z homoseksualnym podnieceniem. 64 heteroseksualnych mężczyzn podzielono, według wyników testu na homofobię, na dwie grupy: homofobiczną i niehomofobiczną. Pierwsza składała się z 35, a druga z 29 mężczyzn. Test na agresję nie wykazał różnicy między grupami, więc hipoteza mówiąca o tym, że homofoby są agresywni nie została potwierdzona. Uczestników poddano badaniu pletyzmografem prąciowym. Obie grupy wykazały podniecenie seksualne podczas oglądania seksu heteroseksualnego i lesbijskiego. Gejowski seks nie podniecił 20% homofobicznych mężczyzn, 26% z nich podniecił umiarkowanie, a 54% z nich zdecydowanie. W przypadku niehomofobicznych mężczyzn, wyniki prezentowały się odpowiednio: 66%, 10% i 24%. W obu grupach podniecenie seksualne podczas oglądania seksu lesbijskiego i heteroseksualnego było wyższe niż podczas oglądania pornografii gejowskiej. Autorzy przedstawili dwa wyjaśnienia, dlaczego seks gejów podniecił więcej homofobicznych mężczyzn niż niehomofobicznych. Pierwsze to pochodząca z psychoanalizy koncepcja ukrytego homoseksualizmu. Drugie wyjaśnienie to rola lęku, gdyż wykazano, że lęk może powodować podniecenie seksualne i erekcję. Oznaczałoby to, że reakcja homofobów na gejowskie bodźce seksualne wynika z zagrożenia, a nie z podniecenia. Głównym problemem, jaki zanotowali autorzy badania, było zdefiniowanie homofobii i jej pomiar[68].

Badanie, które ukazało się w czasopiśmie naukowym „Journal of Research in Personality” w 2006 roku wykazało, że obronna forma homofobii wynika z ukrytej niechęci, a nie z ukrytego homoseksualizmu[69], natomiast w 2012 jako czynnik wpływający na homofobiczne postawy podano też samo-znienawidzenie[70].

Uprzedzenia i stereotypy[edytuj | edytuj kod]

Anonimowe homofobiczne hasła na drzwiach Arcigay (włoskiej organizacji LGBT), Włochy, Grosseto.

Badania psychologiczne pokazują[71], że postawy homofobiczne najbardziej rozpowszechnione są wśród osób, które nie znają osobiście żadnego geja lub lesbijki. Jednocześnie, osobista znajomość z przedstawicielami mniejszości seksualnych zmniejsza poziom niechęci względem nich. Z tego względu psychologowie są zdania, iż homofobia spowodowana jest stereotypami i błędnymi mniemaniami dotyczącymi homoseksualizmu, np. fałszywym[72] przekonaniem, że łączy się on z pedofilią[73], opiniami jakoby osoby homoseksualne były defektywne[74], lub że wirus HIV powiązany jest wyłącznie z homoseksualizmem i biseksualizmem[75][76]. Kojarzenie AIDS wyłącznie z homoseksualizmem jest błędem, który daje złudne poczucie bezpieczeństwa heteroseksualnej populacji[77].

Niektóre podręczniki „przygotowania do życia w rodzinie” zaliczają homoseksualizm do dewiacji seksualnych lub opisują go w rozdziałach „zaburzeń i patologii”, a zachowania seksualne jak seks oralny, analny i masturbację ujmują jako potencjalnie szkodliwe dla dalszego rozwoju jednostki[78]. Ujmowanie problematyki homoseksualizmu w kategoriach dewiacji, mylenie homoseksualizmu z pedofilią zdarza się również w podręcznikach akademickich[79].

W Stanach Zjednoczonych główne organizacje profesjonalne psychologów i edukatorów podkreślają, że zasadniczym narzędziem zwalczania aktów nienawiści i homofobii jest edukacja społeczeństwa i zbudowanie właściwego charakteru szkolnictwa, gdzie kwestie seksualności są naukowo i obiektywnie przekazywane wychowankom i uczniom. Organizacje takie, jak APA (American Psychologist Association) oraz NASP (National Association of School Psychologist) podkreślają, że bardzo ważna jest ochrona mniejszości seksualnych przed atakami nienawiści i przemocy powodowanej homofobią, np. poprzez wprowadzenie prawnego zakazu mowy nienawiści. Prawdziwe, potwierdzone naukowo, informacje o ludzkiej seksualności, w tym homoseksualizmu są szczególnie ważne dla młodych ludzi, którzy dopiero odkrywają swoją seksualność[80][81]. Celom tym służy szeroko zakrojona akcja koalicji The Safe Schools Coalition – Doorway pracowników ochrony zdrowia, organizacji rządowych i społecznych w propagowaniu reformy szkolnictwa i systemu prawnego w celu stworzenia szkolnictwa opartego na bezpiecznym i tolerancyjnym środowisku wychowywania młodego pokolenia obywateli[82][83].

W opinii słownika Kopalińskiego, homofobia była pobudzana przez epidemię AIDS, która pierwotnie zaatakowała tę społeczność[3]. Mimo to, faktycznie pierwotną grupą osób zarażonych wirusem HIV byli mieszkańcy Kinszasy w latach 1920, którzy niekoniecznie byli homoseksualni[84][85]. Słownik ten nie wspomina o innych teoriach na temat genezy homofobii.

Oportunizm polityczny[edytuj | edytuj kod]

Jako jedną z przyczyn utrzymania homofobii oraz utrzymania sytuacji, w której osoby homoseksualne pozbawione są równych praw podaje się też oportunizm polityczny używany przez polityków, np. w Afryce, do wygrywania głosów homofobicznych wyborców, jak również w krajach bez równości małżeństw, w których politycy kierowani oportunizmem politycznym argumentują chęć utrzymania stanu obecnego tym, że społeczeństwo nie jest gotowe[86][87]. Inne przykłady używania homofobii dla oportunizmu politycznego:

  • w 2014 Marek Jakubiak zyskał popularność dzięki homofobicznym wypowiedziom, która pomogła mu w zostaniu posłem[88].
  • w 2018 prezydent Ghany zapewnił wyborców, że nie ma on planów dekryminalizacji homoseksualizmu, zapewniając o bliskiej współpracy kościoła i rządu[89].

Przejawy[edytuj | edytuj kod]

Instytucjonalizacja[edytuj | edytuj kod]

Homofobia zinstytucjonalizowana (lub instytucjonalna)[90] to zjawisko polegające na celowej (bezpośredniej) dyskryminacji osób homoseksualnych przez organy państwowe[91], oraz wspieraniu tej dyskryminacji na różnych polach: w mediach, systemie edukacyjnym[92], służbie zdrowia[93], prawie spadkowym, prawie małżeńskim[94] oraz prawie adopcji. Poniższe listy przywołują przykłady zinstytucjonalizowanej homofobii w instytucjach.

Państwo:

  • nieuznawanie przez państwo związków osób tej samej płci[95] (np. pod pozorem "moralności publicznej"[96]),
  • gay defence panic[97],
  • homofobiczne wypowiedzi rządzących[98],
  • zaniedbywanie obowiązków państwa w kwestii zapewnienia bezpieczeństwa osób homoseksualnych[99],
  • marginalizacja polityczna osób homoseksualnych[100] lub nawoływanie do niej[101],
  • powstrzywanie działalności społecznej osób homoseksualnych (np. przez prześladowania[102], uniemożliwianie lub utrudnianie działalności[103]),
  • stosowanie testów mających na celu ustalenie orientacji seksualnej[104],
  • stosowanie kar cielesnych wobec osób homoseksualnych[105],
  • więzienie osób homoseksualnych[106],
  • torturowanie osób homoseksualnych[107],
  • podżeganie polityków do przemocy wobec osób homoseksualnych[108],
  • zabijanie osób homoseksualnych[109] (również masowe[110]).

Media:

  • w październiku 2012, w wyemitowanym na antenie greckiej telewizji publicznej serialu produkcji brytyjsko-amerykańskiej Downton Abbey wycięto scenę pocałunku dwóch mężczyzn. Po fali protestów zarząd telewizji ERT poinformował, że materiał został ocenzurowany ze względu na ramy czasowe w jakich został wyemitowany oraz przyznaną kategorię wiekową[111][112].

Instytucje religijne:

  • tworzenie wrogiego otoczenia wobec osób homoseksualnych[113][114],
  • tworzenie oczekiwania, by wyrzekać się homoseksualnych członków rodziny i przyjaciół[115],
  • upokarzanie ze strony duchownych[116],
  • brak akceptacji wobec osób homoseksualnych[117][118],
  • brak reakcji na upokarzanie przez duchownych[119],
  • brak wsparcia dla osób cierpiących z powodu przejawów homofobii współtworzonych przez instytucje religijne[120].

Społeczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Osoby homoseksualne spotykają się z homofobią w formie słownej i fizycznej, również wobec osób uznawanych za homoseksualne, niezależnie od ich orientacji seksualnej[121]. Przemoc homofobiczna bywa również kontynuowana po śmierci osoby będącej jej ofiarą[122][123].

Przejawy przemocy słownej i innej nie będącej przemocą fizyczną to między innymi:

  • znęcanie się[124] (również on-line), np. przez rozpowszechnianie filmików[125], plotek i szantaż[126],
  • upublicznianie orientacji (z ang. outing) osoby homoseksualnej (zwłaszcza osoby żyjącej w homofobicznym otoczeniu) bez jej zgody lub grożenie upublicznieniem (np. w celu szantażowania jej[127])[128],
  • używanie obelg wobec osób homoseksualnych[129][130][131],
  • przyrównywanie osób homoseksualnych do zwierząt[132][133])
  • nazywanie okazywania uczuć przez osoby homoseksualne "obnoszeniem się", zwłaszcza wtedy, gdy podobne zachowanie u innych grup nie jest tak nazywane[134] oraz atakowanie z tego powodu[135],
  • przedmiotowe traktowanie[136][137] i degradujące komentarze na temat osób homoseksualnych[138] i ich związków[139][140],
  • uznawanie rodziny heteroseksualnej jako jedynej formy rodziny (heteroseksizm)[141],
  • odmawianie najmu osobie homoseksualnej z powodu jej orientacji[142],
  • sugerowanie jakoby osoby homoseksualne były chore[143][144][145], nienaturalne[146] lub niepełnowartościowe[147][148],
  • izolowanie i odrzucanie osób homoseksualnych[149], również przez krewnych[150],
  • twierdzenie, jakoby osoby homoseksualne były zepsute moralnie[151],
  • użużywanie fundamentalizmu religijnego jako uzasadnienia dyskryminacji[152],
  • zakładanie jakoby osoby homoseksualne wybierały swoją orientację seksualną[153][154],
  • uznawanie homoseksualizmu za modę[155],
  • poddawanie osób homoseksualnych tzw. "terapii konwersyjnej"[156] (włącznie z nieletnimi[157], również poprzez "eksperymentalne metody"[158]),
  • oskarżenia, jakoby osoby homoseksualne byłyby zagrożeniem lub złym wpływem dla innych osób (np. dzieci[159][160][161])
  • groźbami wobec działalności społecznej osób homoseksualnych[162][163][164],
  • prezentowanie nieprawdziwych informacji (mitów) lub na temat osób homoseksualnych jako prawdy[165] (np. poprzez umieszczanie ich na billboardach[166][167]),
  • przypisywanie osobom homoseksualnym nieprawdziwych cech[168] (włącznie z przyrównywaniem ich do przestępców seksualnych[169][170] lub wspierających przestępców seksualnych[171]),
  • przypisywanie osobom homoseksualnym nieprawdziwych celów (np. chęci zniszczenia społeczeństwa[172], tradycji i zagrażanie chrześcijaństwu[173]),
  • przypisywanie osobom LGBT nieprawdziwych czynów, np. terroryzmu[174][175],
  • przypisywanie osobom homoseksualnym bycia przyczyną kryzysów (również niepowodzeń historycznych[176]) i katastrof naturalnych[177] (np. pożarów[178], trzęsień ziemi[179], huraganów[180], powodzi[181] itd.),
  • przypisywanie osobom homoseksualnym obrażanie[182] lub prowokowanie gniewu bóstw[183] (również podczas pogrzebu ofiar zamachu terrorystycznego[184]),
  • wyrażanie chęci więzienia osób homoseksualnych[185],
  • przemoc ekonomiczna, np. poprzez wyrzucanie osoby homoseksualnej z domu[186][187] (włącznie z niepełnoletnimi[188]) oraz zwalnianie osoby homoseksualnej z pracy ze względu na orientację seksualną[189] i blokowanie jej rozwoju zawodowego (np. szklany sufit[190]),
  • zmuszanie osoby homoseksualnej do zawarcia związku z osobą innej płci[191],
  • grożenie przemocą fizyczną[192],
  • grożenie zgwałceniem osoby homoseksualnej przez osobę innej płci w celu rzekomej zmiany orientacji seksualnej[193],
  • wyrażanie chęci zabijania osób homoseksualnych (również wobec niepełnoletnich[194]),
  • wyrażanie chęci masowego zabijania osób homoseksualnych[195][196][197].

Przemoc fizyczna przejawia się między innymi przez:

  • naruszanie nietykalności cielesnej (np. pobicie[198], dźganie nożem lub kamienowanie[199],
  • niszczenie mienia osób homoseksualnych (np. domu[200]) lub organizacji osób homoseksualnych[201],
  • stosowanie tortur[202] (również przez członków rodziny[203]),
  • zgwałcenie osoby homoseksualnej przez osobę innej płci w celu rzekomej zmiany orientacji seksualnej[204][205] (również gwałcenie niepełnoletniej osoby homoseksualnej przez osobę różnej płci[206]) lub jako forma kary[207] lub jako forma 'ukarania'[208][209],
  • zabijanie osób homoseksualnych (np. lincz Matthew Sheparda, morderstwo) lub uznawanych za osoby homoseksualne, włącznie z zabijaniem osób niepełnoletnich[210],
  • organizowanie zamachów terrorystycznych w miejscach będących centrami społeczności osób LGBT (np. dyskotekę[211]).

Przemoc nie zawsze jest w pełni świadoma (na przykład ze strony rodziny osoby homoseksualnej), co było motywacją rozpoczęcia kampanii społecznej Jeśli to słyszysz, jeśli to mówisz, dotyczącej przemocy domowej wobec osób LGBT.[212].

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Postawy homofobiczne mają znaczący wpływ na sytuację społeczną mniejszości seksualnych, a także na polityczną debatę wokół ich praw obywatelskich. Niektóre aspekty homofobii mogą skutkować także represjami i przemocą okazywaną wobec przedstawicieli mniejszości seksualnych oraz poniżaniem gejów i lesbijek poprzez obraźliwe wypowiedzi skierowane pod ich adresem. Zdarzenia te mogą mieć zarówno charakter indywidualny, organizacyjny, jak i państwowy.

Homofobia może prowadzić do reakcji agresywnych skierowanych przeciwko osobom homoseksualnym oraz homoseksualności jako cechy[213]. Homofobiczne reakcje agresywne mogą wynikać z postrzeganiem homoseksualizmu jako odstępstwa od ról płciowych[214].

Jedną z przyczyn, dla której aktywne seksualnie osoby homoseksualne są 18 razy bardziej narażeni na AIDS jest homofobia. Jest tak dlatego, że prawo i kultura czasami przeszkadzają w informowaniu o HIV[215].

Statystyki potwierdzają wyższy poziom samobójstw i innych zaburzeń psychicznych wśród nastoletnich gejów i lesbijek. Przypuszcza się, że głównym powodem jest „wrogie i potępiające otoczenie, słowną i fizyczną przemoc, odrzucenie i izolację przez rodzinę i rówieśników”[216][217].

Badania wskazują, że doświadczanie homofobii może prowadzić do obniżenia samooceny, stanów lękowych i depresyjnych, wycofania się z kontaktów społecznych, trudności w nauce, uzależniania, zachowań ryzykownych, zaburzeń zachowania, jedzenia czy snu, samookaleczania, a nawet prób samobójczych[218][219][220].

Według raportu Peter Tatchell Foundation, kraje z homofobicznymi prawami ponoszą poza tym koszt ekonomiczny homofobii w postaci niższego poziomu turystyki, pomocy gospodarczej i utraconych inwestycji. Państwa z prawem wrogim osobom LGBT również są bardziej podatne na ryzyko emigracji osób LGBT, obniżenia produktywności i utraty kapitału ludzkiego na poziomie krajowym[221].

ONZ[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 2015 Komisja Praw Człowieka ONZ opublikowała spot The Price of Exclusion (Cena wykluczenia), według którego homofobia skutkuje wysokim kosztem osobistym (między innymi bezdomnością spowodowaną wykluczeniem przez rodzinę lub wyrzuceniem z domu, ubóstwem i depresją spowodowaną odrzuceniem, ostracyzmem oraz przemocą słowną i fizyczną), prowadzącym do straty dla społecznym (m.in. brakami w edukacji osób doświadczających homofobii) oraz ubytkiem dla społeczeństwa i gospodarki. Koszt finansowy związany z przejawami homofobii sięga 32 miliardów dolarów rocznie (dla gospodarki rozmiaru Indii) oraz stratą potencjału ludzkiego (talentu, kreatywności i produktywności)[8].

Kanada[edytuj | edytuj kod]

W 2003 przygotowano w Kanadzie obszerny raport i studium analizy literatury związanej z socjalnym i ludzkim kosztem homofobii w Kanadzie[222]. Jednym z efektów tego opracowania było wyodrębnienie ekonomiczno-socjalnej ceny jaką społeczeństwo płaci za skutki homofobii i heteroseksizmu. Np. szacunkowe koszty w roku 2001 zbliżały się do olbrzymiej sumy 8 miliardów dolarów. Wiązało się to nie tyle z bezpośrednimi skutkami indywidualnych przypadków zarejestrowanej homofobii, ile z ogólnospołecznymi kosztami systematycznej dyskryminacji społeczności LGBT w kraju. Od kwestii czysto socjalnych (zamieszkanie, zatrudnienie, opieka zdrowotna) poczynając, a na przykładach homofobii w codziennym życiu społecznym i prywatnym kończąc. Autorzy Raportu sięgneli do bardzo szerokiej literatury badań statystyczno-socjalnych w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii. W konkluzji zgrupowano tabele i obliczenia statystyczne śmiertelności osób ze środowiska LGBT porównując te same grupy tematyczne ze wynikami dla grupy społeczności ogólnej. W każdym z cytowanych przykładów śmiertelność osób LGBT była wielokrotnie wyższa. Jest to pierwsze tego typu całościowe opracowanie tematu kosztów zasobów ludzkich i ceny ekonomicznej szeroko rozumianego pojęcia homofobii[223].

Polska[edytuj | edytuj kod]

Według sondażu ze stycznia 2007 wykonanego na zlecenie Unii Europejskiej 59% Polaków uważa, że dyskryminacja ze względu na orientację seksualną jest rozpowszechniona w kraju. Jednocześnie 41% jest zdania, że zwiększyła się w ciągu ostatnich pięciu lat (w obu przypadkach ankietowani mogli udzielić kilku odpowiedzi)[224].

Według raportu KPH oraz Lambda Warszawa o sytuacji osób homo- i biseksualnych w Polsce, opublikowanego 4 kwietnia 2007, 17,6% badanych osób o orientacji homo- i biseksualnej doznało w ciągu ubiegłych dwóch lat jakiejś formy przemocy fizycznej (w 85,1% przypadków policja nie została powiadomiona o zdarzeniu), 51% doświadczyło w podanym czasie przemocy psychicznej, w tym 75% zaczepek słownych lub agresji słownej[225]. Przykładem znanych i publicznie manifestacyjnych działań skrajnie homofobicznych są akcje Młodzieży Wszechpolskiej podczas wieców i pochodów polskich środowisk LGBT. Organizowane wówczas przez Młodzież Wszechpolską kontrmanifestacje polegają na wyszydzaniu i porównywaniu osób LGBT do zoolofilów lub innych parafilli seksualnych[226].

Według raportu „Schoolmates” (przygotowanego m.in. przez Kampanię Przeciw Homofobii[227]), w polskich szkołach z agresją fizyczną i psychiczną lub niechęcią wobec osób homoseksualnych lub uznanych za homoseksualne spotkało się 80% uczniów i nauczycieli. Z osamotnieniem lub wykluczeniem innych w szkole z powodu podejrzeń o bycie gejem spotkało się 44,4% badanych. Według raportu, polscy uczniowie prezentują najniższy poziom wiedzy na temat homoseksualizmu. Powszechne są stereotypy, że homoseksualizm to przejściowy okres w rozwoju młodego człowieka (tak myśli 35% badanych)[228][229].

W 2011 Fundacja Wiedza Lokalna rozpoczęła program, którego celem jest wdrożenie monitorowania treści publikowanych przez internautów w Polsce pod kątem zawartej tam mowy nienawiści i języka wrogości wobec mniejszości etnicznych, seksualnych, religijnych i innych. Jak wynika z badania, homoseksualiści są trzecią (za społecznością żydowską i rosyjską) najbardziej narażoną grupą na nietolerancyjne treści[230].

Stany Zjednoczone[edytuj | edytuj kod]

Jak podają statystyki FBI, w samych USA w 2004 roku 15,6% zgłoszonych zbrodni nienawiści było motywowanych odmienną orientacją seksualną ofiar. W większości ofiarami tych ataków byli geje[231]. Jedną z nich był Matthew Shepard, amerykański student zamordowany przez rówieśników.

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

Fundacja Oasis opublikowała w 2016 raport dotyczący związku homofobicznego nauczania związków religijnych. Według niego, osoby LGB cierpią bardziej z powodu depresji, strachu, problemami z obrazem ciała, samookaleczaniem i myślami samobójczymi. Wynika to z doświadczeń homofobii i społecznych uprzedzeń heteroseksistowskich sugerujących, że heteroseksualność jest normą, i wszystko poza jest podrzędne. Raport nadmienia, że w Wielkiej Brytanii miejscowe kościoły są największymi organizacjami dyskryminującymi osoby LGB, a chrześcijanie są także największym zgrupowaniem ludzi podtrzymujących negatywny stosunek do związków osób tej samej płci w mediach i społeczeństwie. Raport zaleca, by kościół uznał swoją winę za problemy gejów, lesbijek i osób biseksualnych[232].

Przeciwdziałanie[edytuj | edytuj kod]

Teoretycy queer krytykują wyjaśnianie marginalizacji mniejszości seksualnych przez homofobię rozumianą jako niechęć czy nienawiść względem osób homoseksualnych. Koncentracja na pojęciu homofobii bazuje na przekonaniu, że problem wykluczenia społecznego osób LGBT wynika z partykularnych postaw jednostek społeczeństwa. Tymczasem, jak uważają, wynika ona z heteronormatywności kultury. Marginalizacja nie jest problemem spowodowanym uprzedzeniami przejawianymi przez indywidualne osoby, lecz wynika z uwarunkowań kulturowych. W związku z tym walka z wykluczeniem nie powinna polegać na walce z poszczególnymi homofobami, lecz na walce z opresywnymi mechanizmami przemocy, sankcjonowanymi przez kulturę[233].

Na różnych szczeblach organizacji stosunków międzynarodowych, krajowych, lokalnych podejmowane są akcje i kroki prawne przeciw zachowaniom homofobicznym. Często najbardziej skuteczne są te podejmowane na szczeblu lokalnym. Przykładem tego może być spółdzielnia mieszkaniowa (housing co-op) w Wlk. Brytanii, która opierając się na państwowej inicjatywie Government’s Respect Agenda określiła homofobię jako jeden z przykładów zachowań antyspołecznych, które nie będą tolerowane w kontaktach między jej członkami i mieszkańcami[234].

Akceptacja mniejszości[edytuj | edytuj kod]

Obchody Dnia Milczenia w 2008 w Bydgoszczy. Uczestnicy akcji składają jednodniowe śluby milczenia, symbolicznie wyrażające ciszę, na jaką są skazane ofiary homofobii (i transfobii).

Społeczność LGBT w walce z homofobią przede wszystkim stara się dać poznać reszcie społeczeństwa, wychodząc z założenia, że homofobia wynika głównie z niewiedzy. Dlatego aktywiści LGBT urządzają wydarzenia takie jak Christopher Street Day (w Polsce – Parady Równości, Marsz Równości, Marsz Tolerancji), a na co dzień część osób LGBT manifestuje swoją przynależność do dyskryminowanej grupy[235]. Niektóre aspekty tych manifestacji są krytykowane zarówno przez niektórych wewnątrz społeczności LGBT, jak i na zewnątrz. Przeciwnicy tego typu akcji wskazuje na takie elementy manifestacji, które umacniają niekoniecznie ich zdaniem pozytywne stereotypy dotyczące ich grupy: obecność drag queens, przewaga koloru różowego, atmosfera seksualności, która z kolei zwraca uwagę na problem AIDS. Zwolennicy parad uważają, że są one okazją do przełamania tych właśnie stereotypów i wykazania wielu aspektów zróżnicowanych stylów życia, podobnie jak zróżnicowane są style życia społeczności heteroseksualnej. Przykładem takiego zróżnicowania jest obecność w marszach rodzin LGBT i rodzin osób LGBT (często z dziećmi) oraz osób lub grup spoza LGBT, które wykazują tym sposobem swoje poparcie dla ideałów społeczeństwa tolerancyjnego, gdzie wszyscy mają takie same prawa i przywileje[236].

W 1998 pisarz Alfredo Ormando dokonał samospalenia w proteście przeciwko homofobii.

17 maja 2005 po raz pierwszy obchodzono Międzynarodowy Dzień Przeciw Homofobii (ang. International Day Against Homophobia – IDAHO); do obchodów przyłączyły się organizacje z 40 krajów, w tym z Polski.

Rezolucje Parlamentu Europejskiego[edytuj | edytuj kod]

18 stycznia 2006 Parlament Europejski wystąpił z rezolucją potępiającą homofobię w Europie. Członkowie Parlamentu między innymi wezwali państwa członkowskie UE i Komisję Europejską do stanowczego potępienia nienawistnych wypowiedzi oraz zwiększenia wysiłków na rzecz walki z homofobią poprzez edukację. Jako przykład takiego działania podali kampanie przeciwko homofobii w szkołach. Europosłowie zaapelowali o propagowanie i stosowanie zasady równości w społeczeństwach i porządkach prawnych starego kontynentu oraz o przyjęcie przepisów prawnych w celu zlikwidowania dyskryminacji, jakiej ich zdaniem doświadczają partnerzy tej samej płci w takich dziedzinach jak prawo spadkowe, kwestie własności, prawo najmu, emerytury, podatki i ubezpieczenia społeczne.

W rezolucji Parlament Europejski poparł obchody Międzynarodowego Dnia Walki z Homofobią 17 maja, ponadto zaś z osobna wezwał Komisję Europejską do przedstawienia propozycji gwarantujących swobodę przemieszczania się obywateli Unii i członków ich rodzin oraz zarejestrowanych partnerów bez względu na płeć. Europosłowie zaapelowali do państw członkowskich, aby w pełni uznały homoseksualistów za cele i ofiary nazistowskiego reżimu[16].

15 czerwca 2006 Parlament Europejski przyjął rezolucję „w sprawie nasilenia przemocy powodowanej rasizmem i homofobią w Europie”, w której wyraził poważne zaniepokojenie wzrostem nietolerancji powodowanej rasizmem, ksenofobią, antysemityzmem i homofobią[237].

Rok później, 26 kwietnia, Parlament Europejski uchwalił kolejną rezolucję „w sprawie homofobii w Europie”, w której 12 na 18 punktów dotyczyło Polski. Wezwał w niej „władze polskie do publicznego potępienia oświadczeń osób publicznych wzywających do dyskryminacji i nienawiści ze względu na orientację seksualną i do zastosowania środków przeciwko tego rodzaju wystąpieniom”[238][239].

Działania polityczne i ochrona prawna[edytuj | edytuj kod]

Poza działaniami w przestrzeni publicznej w wielu krajach przedsięwzięto kroki legislacyjne zabraniające dyskryminacji lub nawoływania do nienawiści ze względu na orientację seksualną. W Polsce, od 2003, prawo krajowe chroni przed dyskryminacją ze względu na orientację seksualną w miejscu pracy (zobacz więcej).

Przeciwdziałaniem homofobii w Polsce od 25 czerwca 2002 do 3 listopada 2005 zajmował się z urzędu Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn.

Na świecie działa wiele organizacji pozarządowych zajmujących zwalczaniem homofobii, jej monitoringiem oraz działaniami politycznymi zmierzającymi do równouprawnienia LGBT. Z polskich organizacji pozarządowych zajmujących się zwalczaniem homofobii można wymienić zajmującą się sprawami krajowymi Kampanię Przeciw Homofobii oraz zajmującą się monitorowaniem sytuacji światowej sekcję LGBT Amnesty International Polska.

Rozwiązania prawne kwestii homofobicznych i transfobiicznych zbrodni i mowy nienawiści w Europie

     Homofobiczne i tranfsobiczne zbrodnie i mowa nienawiści rozpoznawane przez system prawny

     Homofobiczne zbrodnie i mowa nienawiści rozpoznawane przez system prawny

     Brak regulacji prawnych

W niektórych krajach propagowanie postaw homofobicznych traktowane jest w prawie jako mowa nienawiści i stanowi przestępstwo. W Unii Europejskiej prawo zakazujące mowy nienawiści ze względu na orientację seksualną istnieje w 12 krajach członkowskich: Belgii, Danii, Niemczech, Estonii, Hiszpanii, Francji, Irlandii, na Litwie, w Holandii, Portugalii, Rumunii i Szwecji oraz w niektórych częściach Wielkiej Brytanii[240].

Norwegia
Kraj ten stał się pierwszym na świecie (1981), który wprowadził prawny zakaz propagowania postaw homofobicznych używając mowy nienawiści[241].
Holandia
W 1987 w Holandii weszła w życie ustawa penalizująca „publiczne znieważanie bazujące na orientacji seksualnej”. Podobnie jak w przypadku Norwegii, kara obejmowała grzywnę lub do dwóch lat pozbawienia wolności[242].
Irlandia
Irlandia wprowadziła zakaz homofobicznej mowy nienawiści w 1989 r.[242]
Australia
W 1993 Nowa Południowa Walia wprowadziła prawo zakazujące mowy nienawiści m.in. ze względu na orientację seksualną[243].
Szwecja
W 2002 Szwecja wprowadziła zakaz mowy nienawiści, między innymi ze względu na orientację seksualną[244].

1 lipca 2008 Europejska Agencja Praw Podstawowych w swoim raporcie na temat homofobii i dyskryminacji zaapelowała o wprowadzenie regulacji prawnej na poziomie UE zwalczającej homofobię m.in. poprzez penalizację mowy nienawiści ze względu na orientację seksualną[240][245].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Cambridge Dictionaries Online (ang.). [dostęp 2012-01-21].
  2. Merriam-Webster Dictionary (ang.). [dostęp 2012-01-21].
  3. a b Słowniku wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego. [dostęp 2012-01-21].
  4. Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 2012-01-21].
  5. Collins Dictionary (ang.). [dostęp 2012-01-21].
  6. Oxford Dictionaries (ang.). [dostęp 2012-01-21].
  7. American Heritage Dictionary (ang.). [dostęp 2012-01-21].
  8. a b The Price of Exclusion.
  9. a b George H. Weinberg: Society and the healthy homosexual. Gerrards Cross: Smythe, 1972. ISBN 0-901072-16-8.
  10. a b 19.1 Normal human sexuality. W: Benjamin J. Sadock, Harold I. Kaplan, Virginia A. Sadock: Kaplan Sadock’s comprehensive textbook of psychiatry. Philadelphia: Lippincott Williams Wilkins, 2000. ISBN 978-0-683-30128-1.
  11. Gregory M. Herek. Beyond „Homophobia”: Thinking About Sexual Prejudice and Stigma in the Twenty-First Century. „Sexuality Research & Social Policy”. 1 (2), s. 6–24, April 2004. DOI: 10.1525/srsp.2004.1.2.6. 
  12. The Homosexual: Newly Visible, Newly Understood, Time Magazine, 31. Oct 1969.
  13. Gregory M. Herek. Beyond „Homophobia”: Thinking About Sexual Prejudice and Stigma in the Twenty-First Century. „Sexuality Research & Social Policy”. 1 (2), s. 7, April 2004. DOI: 10.1525/srsp.2004.1.2.6. 
  14. Daniel C. Stevenson. Homophobia Talk, Discussion Opens Line of Communication. „The Tech”. 114 (13), 1994. [dostęp 2012-01-21]. 
  15. Wells A. Homophobia and nursing care. „Nursing Standard”. 12 (6), s. 41–42, 1997. PMID: 9407870. 
  16. a b Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie homofobii w Europie P6_TA-PROV(2006)0018, punkt A. Środa, 18 stycznia 2006, Strasburg.
  17. https://web.archive.org/web/20120205052919/http://www.narth.com/menus/positionstatements.html.
  18. NARTH Position Statements.
  19. opinia Amerykańskiego Stowarzyszenia Pedagogów (APA) s. 5.
  20. a b c Logan CR. Homophobia? No, homoprejudice. „Journal of homosexuality”. 3 (31), s. 31–53, 1996. DOI: 10.1300/J082v31n03_03. PMID: 8895027. 
  21. a b c Williamson IR. Internalized homophobia and health issues affecting lesbians and gay men. „Health education research”. 1 (15), s. 97–107, luty 2000. PMID: 10788206. 
  22. a b pch24.pl. Roger Scruton: prawo przeciw homofobii jak stalinizm i maoizm. . 
  23. Hudson WW., Ricketts WA. A strategy for the measurement of homophobia. „Journal of homosexuality”. 4 (5), s. 357–372, 1980. DOI: 10.1300/J082v05n04_02. PMID: 7204951. 
  24. The PhobiaList
  25. The Associated Press drops the term ‘homophobia’ from its Stylebook.
  26. Hilary White. Italian ‘anti-homophobia’ bill reminiscent of Maoist/Stalinist politics. „http://www.lifesitenews.com”. 
  27. Nathaniel Frank: The Associated Press Bans Homophobia. slate.com, 2012-11-27. [dostęp 2018-05-08].
  28. Eric L. Uhlmann, Brian A. Nosek. My culture made me do it: Lay theories of responsibility for automatic prejudice.. „Social Psychology”. 43 (2), s. 108-113, 2012. 
  29. Herek, G.M. (1986) The Social Psychology of Homophobia: Toward a Practical Theory, New York University Review of Law & Social Change, s. 923.
  30. Porozumienie Lesbijek: 17 maja 2005: otwarcie Poradni Antyhomofobicznej Porozumienia Lesbijek (LBT). [dostęp 2012-03-06].
  31. Senyszyn kontra „szowiniści orientacji seksualnej”. TVN24.pl, 2009-06-13. [dostęp 2012-03-06].
  32. Inga Czerny: Debata o homofobii w UE: polski rząd pod obstrzałem. Money.pl, 2007-04-25. [dostęp 2012-03-08].
  33. Kryteria diagnostyczne według DSM-IV-TR. Jacek Wciórka (red.). Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2008. ISBN 978-83-7609-000-9.
  34. Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka (redaktorzy): Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10: Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Kraków–Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, Instytut Psychiatrii i Neurologii, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
  35. The Medical Basis of Psychiatry / Hrsg. S. Hossein Fatemi. Totowa: Humana Press, 2007, s. 427. ISBN 978-1-58829-917-8.
  36. Mairwen K. Jones PhD, „Psychiatric Disorder or Straight Prejudice? The Role of Education in Overcoming Homophobia”, School of Behavioural and Community Health Sciences, Faculty of Health Sciences, Cumberland Campus, University of Sydney, Journal of Gay & Lesbian Social Services, 14(2), ISSN 1053-8720.
  37. Phobias and how to overcome them, J. Gardner i A.H. Bell, wyd. Catle Books, USA, s. 101–102, ​ISBN 978-0-7858-2409-1​.
  38. Nelson T.D. (2003). Psychologia uprzedzeń. GWP. Gdańsk. rozdział 4: Uprzedzona osobowość.
  39. Robert P. Cabaj, Terry S. Stein: Textbook of homosexuality and mental health. s. 104.
  40. Giacomo Ciocca. Psychoticism, Immature Defense Mechanisms and a Fearful Attachment Style are Associated with a Higher Homophobic Attitude. „The Journal of Sexual Medicine”. DOI: 10.1111/jsm.12975. 
  41. ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
  42. Herek et al. Correlates of Internalized Homophobia in a Community Sample of Lesbians and Gay Men. „Journal of the Gay and Lesbian Medical Association”. 2 (1), s. 17–25, 1998. [dostęp 2010-03-25]. 
  43. Verweij et al. Genetic and environmental influences on individual differences in attitudes toward homosexuality: an Australian twin study. „Behavior Genetics”. 38 (3), s. 257–265, 2008. DOI: 10.1007/s10519-008-9200-9. PMID: 18347968. PMCID: PMC2292426. 
  44. Eaves LJ, Hatemi PK. Transmission of Attitudes Toward Abortion and Gay Rights: Effects of Genes, Social Learning and Mate Selection. „Behavior Genetics”. 38 (3), s. 247–256, 2008. DOI: 10.1007/s10519-008-9205-4. PMID: 18373189. 
  45. Religia w szkołach przestanie szerzyć homofobię?
  46. Homophobia Perpetuated.
  47. Sexual Orientation and Human Rights: Putting Homophobia on Trial.
  48. Nelson Todd D.: Psychologia uprzedzeń, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2003, s. 134–140.
  49. Whitley Bernard E. Jr.: Religiosity and Attitudes Toward Lesbians and Gay Men: A Meta-Analysis. „International Journal for the Psychology of Religion” 2009, nr 19, s. 21–38.
  50. Geje i lesbijki. Życie i kultura. Robert Aldrich (red.). Kraków: Universitas, 2009, s. 348. ISBN 97883-242-0851-7.
  51. Czystość i homoseksualizm.
  52. Jezuici.pl – Towarzystwo Jezusowe w Polsce – Artykuły.
  53. Aldrich R. (red) Geje i lesbijki – życie i kultura, Universitas 2006 s. 351.
  54. Alfredo Ormando (wł.). www.liguria.cgil.it. [dostęp 10 grudnia 2010].
  55. Fabrizio Peronaci, Mariolina Iossa. Gay si da’ fuoco davanti a San Pietro. „Corriere della Sera”, s. 14, 1998-01-14. ISSN 1120-4982 (wł.). 
  56. Prezydium KEP: Kampania „Przekażmy sobie znak pokoju” rozmywa jednoznaczne wymagania Ewangelii. episkopat.pl. [dostęp 2016-09-18].
  57. The Sunday Times (podgląd z dn. 25.11.2010).
  58. Nigerian Bishop: Gays ‘Not Fit to Live’ « Akinola, Repudiate Anti-Gay Violence.
  59. Nigeria To Criminalize Gay Marriage & LGBT Meetings (ang.). www.365gay.com. [dostęp 5 grudnia 2010].
  60. Watchtower: Co Biblia mówi o homoseksualizmie?. jw.org. [dostęp 2014-06-02].
  61. Watchtower. Co Biblia mówi o seksie? Dziesięć pytań – biblijne odpowiedzi. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 7, 1 listopada 2011. 
  62. Watchtower. Co Biblia mówi na temat homoseksualizmu?. „Przebudźcie się!”, s. 7–9, 4/2016. 
  63. Watchtower. Jak wyjaśnić biblijny pogląd na homoseksualizm?. „Przebudźcie się!”, s. 27, grudzień 2010. 
  64. Sura al-Araf (Wzniesione krawędzie) (7,79), Sura asz-Szuara (Poeci) (26,166).
  65. Crossdressing and Cultural Anxiety.
  66. Homophobia- American Psychoanalytic Foundation Public Forum.
  67. West, D.J. Homosexuality re-examined. Minneapolis: University of Minessota Press, 1977.
  68. Adams HE, Wright LW Jr, Lohr BA. Is homophobia associated with homosexual arousal?. „Journal of Abnormal Psychology”. 105 (3), s. 440–445, 1996. DOI: 10.1037/0021-843X.105.3.440. PMID: 8772014. [dostęp 2012-03-17]. [zarchiwizowane z adresu 18 czerwca 2011]. 
  69. Meier et al. A secret attraction or defensive loathing? Homophobia, defense, and implicit cognition. „Journal of Research in Personality”. 40 (4), s. 377–394, 2006. DOI: 10.1016/j.jrp.2005.01.007. 
  70. http://www.rochester.edu/news/show.php?id=4040.
  71. http://www.apahelpcenter.org/articles/article.php?id=31 What Can Be Done to Overcome the Prejudice and Discrimination that Gay Men, Lesbians, and Bisexuals Experience?
  72. http://www.apa.org/topics/orientation.html#mentalillness.
  73. „Działacz PiS: Homoseksualiści promują pedofilię”, gazeta.pl, 7 czerwca 2006.
  74. Homoseksualiści to ludzie z defektem, queer.pl [dostęp 2018-01-30].
  75. Gregory M. Herek, John P. Capitanio, AIDS Stigma and Sexual Prejudice, University of California, Davis, 1999, [1].
  76. Zgodnie ze światowymi statystykami epidemiologicznymi ponad 80% zakażeń HIV następuje w drodze kontaktów heteroseksualnych. W niektórych krajach wysokorozwiniętych notuje się wyższy procent infekcji HIV u homoseksualistów i biseksualistów (więcej w HIV/AIDS Statistics oraz AIDS Epidemic Update 2007). W Polsce według raportu PZH za lata 2002–2006 powodem 12,6% infekcji HIV są kontakty homoseksualne, zaś 19% heteroseksualne, zaś największym powodem zakażeń jest przyjmowanie dożylne narkotyków (53,3%). Więcej w Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce.
  77. Waldemar Halota, Jacek Juszczyk: HIV/AIDS. Podręcznik dla lekarzy i studentów. Poznań: Wydawnictwo Termedia, 2006, s. 9–22. ISBN 83-89825-01-5.
  78. Sprawozdanie z badania gimnazjalnych podręczników z wychowania do życia w rodzinie.
  79. Karolina Franke: Obraz homoseksualności, biseksualności i transpłciowości w powszechnie dostępnych podręcznikach akademickich dla studentów psychologii, pedagogiki i resocjalizacji. W: Raport o homo-, biseksualności i transpłciowości w polskich podręcznikach akademickich. Agata Loewe (red.). Warszawa: Kampania Przeciw Homofobii,, 2010. ISBN 978-83-930480-4-5. [dostęp 2010-12-12]. (pol.)
  80. Why Is it Important for Society to be Better Educated About Homosexuality?
  81. Making School Safer for Sexual Minority Youth.
  82. NASP Resources S.
  83. School Psychology Review (2008, t37), Dr. D.J. Tharinger (University of Texas).
  84. ORIGIN OF HIV & AIDS. Global information and education on HIV and AIDS. [dostęp 2018-03-29].
  85. Nuno R. Faria, Andrew Rambaut, Marc A. Suchard, Guy Baele, Trevor Bedford, Melissa J. Ward, Andrew J. Tatem, João D. Sousa, Nimalan Arinaminpathy, Jacques Pépin, David Posada, Martine Peeters, Oliver G. Pybus, Philippe Lemey. The early spread and epidemic ignition of HIV-1 in human populations. „Science”. 346 (6205), s. 56-61, 3/10/2014. American Association for the Advancement of Science. DOI: 10.1126/science.1256739. 
  86. Judit Takács, Ivett Szalma. Homophobia and same-sex partnership legislation in Europe. „Equality, Diversity and Inclusion: An International Journal”. 30 (5), s. 356 - 378, 2011-04. Emerald Publishing. DOI: 10.1108/02610151111150627. ISSN 2040-7149 (ang.). 
  87. Peter Tatchell: As CHOGM Ends, The Commonwealth Remains A Bastion Of Homophobia. huffingtonpost.co.uk, 2018-04-20. [dostęp 2018-07-28].
  88. Ewa Wanat: Przeprosić homofoba (pol.). wprost.pl, 2018-04-08. [dostęp 2018-08-19].
  89. Nick Duffy: President of Ghana ‘reassures’ church leaders that he won’t decriminalise homosexuality (ang.). PinkNews, 2018-08-10. [dostęp 2018-08-17].
  90. Warren J. Blumenfeld, Diane Christine Raymond: Looking at gay and lesbian life. Boston: Beacon Press, 1993, s. 252. ISBN 0-8070-7923-5.
  91. Tully, C.T. (2000). Lesbians, gays & the empowerment perspective. Columbia University Press. ​ISBN 0-231-10959-8​.
  92. Equity and inclusion in physical education and sport, Sid Hayes, Gary Stidder, London: Routledge, 2003, s. 99, ISBN 0-415-28225-X, OCLC 52182571.
  93. Gay poet writes in his own blood to protest donation ban (pol.). PinkNews, 2018-07-30. [dostęp 2018-08-17].
  94. Stewart, C. (2001). Homosexuality and the law: a dictionary. ABC-CLIO. s. 145–146. ​ISBN 1-56032-038-9​.
  95. State-Sponsored Homophobia (ang.). ILGA Europe. [dostęp 2018-08-17].
  96. ILGA LAUNCHES STATE-SPONSORED HOMOPHOBIA REPORT 2017 (ang.). ilga.org, 2017-05-19. [dostęp 2018-08-17].
  97. Cyntia Lee. „University of California Davis Law Review”. 42 (2), s. 471-566, 2008. University of California. 
  98. Wojciech Jagielski: Afryka zabija gejów (pol.). wyborcza.pl, 2010-03-05. [dostęp 2018-08-18].
  99. Homophobic and transphobic violence (ang.). UNFE.org. [dostęp 2018-08-18].
  100. Agnieszka Wiśniewska: Bez seksizmu i homofobii proszę (pol.). krytykapolityczna.pl, 2017-07-20. [dostęp 2018-08-19].
  101. Wałęsa ostro o homoseksualistach: Oni muszą wiedzieć, że są mniejszością (http://www.tvn24.pl) (pol.). tvn.pl, 2013-03-01. [dostęp 2018-08-18].
  102. Ludmiła Anannikova: Prześladowania gejów w Czeczenii. Od lat są stałym obiektem szantażu. W kraju Kadyrowa gej jest nikim (pol.). wyborcza.pl, 2017-08-14. [dostęp 2018-08-17].
  103. ILGA LAUNCHES STATE-SPONSORED HOMOPHOBIA REPORT 2017 (ang.). ilga.org, 2017-05-19. [dostęp 2018-08-17].
  104. Homophobic and transphobic violence (ang.). UNFE.org. [dostęp 2018-08-18].
  105. State-Sponsored Homophobia (ang.). ILGA Europe. [dostęp 2018-08-17].
  106. Relacja ofiary „polowania na gejów” w Czeczenii: Elektrowstrząsy i „cele zalane krwią” (pol.). wprost.pl, 2017-07-17. [dostęp 2018-08-17].
  107. Relacja ofiary „polowania na gejów” w Czeczenii: Elektrowstrząsy i „cele zalane krwią” (pol.). wprost.pl, 2017-07-17. [dostęp 2018-08-17].
  108. Wierzejski o gejach: zlać ich pałami! Więcej: http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/1,114873,3337662.html (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2018-08-18].
  109. Masowa egzekucja gejów w Czeczenii? Gazeta publikuje listę zamordowanych (pol.). wprost.pl, 2017-07-11. [dostęp 2018-08-17].
  110. PERSECUTION OF HOMOSEXUALS IN THE THIRD REICH (ang.). Holocaust Encyclopedia. [dostęp 2018-08-17].
  111. Downton Abbey gay kiss cut by Greek state television (ang.). 16 paź 2012. [dostęp 2012-10-17].
  112. TVN24: Pocałunek gejów wycięty. „To akt skrajnej homofobii” (pol.). 17 paź 2012. [dostęp 2012-10-17].
  113. Moderator Issues Letter of Repentance to LGBTQI Community (ang.). The Presbyterian Church in Canada, 2017. [dostęp 2018-08-18].
  114. Wojciech Jagielski: Afryka zabija gejów (pol.). wyborcza.pl, 2010-03-05. [dostęp 2018-08-18].
  115. Moderator Issues Letter of Repentance to LGBTQI Community (ang.). The Presbyterian Church in Canada, 2017. [dostęp 2018-08-18].
  116. Moderator Issues Letter of Repentance to LGBTQI Community (ang.). The Presbyterian Church in Canada, 2017. [dostęp 2018-08-18].
  117. David P. Gunshee: Without full acceptance by Christians, gays are demeaned and hurt (ang.). nytimes.com, 2016-06-16. [dostęp 2018-08-18].
  118. Julie Rodgers: Christians must repent for devaluing L. G. B. T. people (ang.). nytimes.com, 2016-06-16. [dostęp 2018-08-18].
  119. Moderator Issues Letter of Repentance to LGBTQI Community (ang.). The Presbyterian Church in Canada, 2017. [dostęp 2018-08-18].
  120. Moderator Issues Letter of Repentance to LGBTQI Community (ang.). The Presbyterian Church in Canada, 2017. [dostęp 2018-08-18].
  121. Karolina Błażejowska: Homofobia zabija (pol.). Tygodnik Powszechny, 2015-07-02. [dostęp 2018-08-04].
  122. Karolina Błażejowska: Chłopcy, hejt i homofobia (pol.). Tygodnik Powszechny, 2015-05-07. [dostęp 2018-08-04].
  123. W sieci fala nienawiści po śmierci Dominika. Powstaje masa fanpage'y. "Dobrze, że zdechł" (pol.). natemat.pl, 2015-07-03. [dostęp 2018-08-04].
  124. Polska przesuwa się na wschód. Nowy raport o homofobii (pol.). oko.press, 2018-05-17. [dostęp 2018-08-18].
  125. Cecylia Jakubczak: Homofobia zabija po cichu (pol.). krytykapolityczna.pl, 2018-05-17. [dostęp 2018-08-18].
  126. What is homophobic bullying? (ang.). Bullying UK. [dostęp 2018-08-04].
  127. L. Cook-Daniels. [http:// www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J084v09n02_04 Lesbian, gay male, bisexual and transgendered elders: Elder abuse and neglect issues]. „Journal of Elder Abuse & Neglect”. 2 (9), s. 35-49, 1998 (ang.). 
  128. What is homophobia? (ang.). plannedparenthood.org. [dostęp 2018-08-21].
  129. Kaja Godek: Irlandia nie może nazywać się krajem katolickim. wp.pl. [dostęp 2018-07-28].
  130. Radykalna działaczka prawicy o homoseksualistach: są zboczeni (pol.). queer.pl, 2018-06-01. [dostęp 2018-07-28].
  131. Monika Olejnik: "Washington Post" o paradzie wojskowej nie napisał. O homofobii Błaszczaka już tak. Gratulacje! [OLEJNIK] (pol.). gazeta.pl, 2018-08-17. [dostęp 2018-08-17].
  132. Wojciech Jagielski: Afryka zabija gejów (pol.). wyborcza.pl, 2010-03-05. [dostęp 2018-08-18].
  133. Geje to zwierzęta i wysłannicy diabła (pol.). queer.pl, 2008-08-07. [dostęp 2018-08-18].
  134. Jaś Kapela: Nowoczesna homofobia (pol.). krytykapolityczna.pl, 2016-09-24. [dostęp 2018-08-19].
  135. Paweł Wojciechowski: Dwóch mężczyzn pobito na gdańskiej plaży. Bo trzymali się za ręce (pol.). wyborcza.pl, 2018-08-21. [dostęp 2018-08-21].
  136. Scott Bronstein, Jessi Joseph: Therapy to change 'feminine' boy created a troubled man, family says (ang.). CNN.com, 2011-06-10. [dostęp 2018-08-18].
  137. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  138. Węgrzyn: nie jestem homofobem. To moja troska (http://www.tvn24.pl) (ang.). tvn24.pl, 2011-06-11. [dostęp 2018-08-17].
  139. Straszni politycy na Halloween (pol.). queer.pl, 2016-10-31. [dostęp 2018-07-28].
  140. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  141. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  142. What is homophobia? (ang.). plannedparenthood.org. [dostęp 2018-08-21].
  143. Straszni politycy na Halloween (pol.). queer.pl, 2016-10-31. [dostęp 2018-07-28].
  144. Matt Moore: Protests held against Japanese MP who made a slew of homophobic comments (ang.). GayTimes, 2018-07-28. [dostęp 2018-08-04].
  145. Maya Oppenheim: Vegan group sparks backlash for saying ‘chemical pollutants’ make people gay and transgender (ang.). independent.co.uk, 2018-07-18. [dostęp 2018-08-18].
  146. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  147. Japonia: partia rządząca krytykuje homofobiczne słowa ministry (pol.). Queer.pl, 2018-08-03. [dostęp 2018-08-05].
  148. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  149. Julie Rodgers: Christians must repent for devaluing L. G. B. T. people (ang.). nytimes.com, 2016-06-16. [dostęp 2018-08-18].
  150. James Guay: My Hellish Youth in Gay Conversion Therapy and How I Got Out (ang.). Time.com, 2014-07-15. [dostęp 2018-08-18].
  151. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  152. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  153. Maya Oppenheim: Vegan group sparks backlash for saying ‘chemical pollutants’ make people gay and transgender (ang.). independent.co.uk, 2018-07-18. [dostęp 2018-08-18].
  154. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  155. Homofobiczne wpadki polityków (od lewicy do prawicy) (pol.). polityka.pl. [dostęp 2018-08-18].
  156. Paul Karp: Gay conversion therapy ban found to be LGBTIQ Australians' top priority (ang.). theguardian.com, 2018-08-03. [dostęp 2018-08-18].
  157. Chitra Ramaswamy: ‘I still have flashbacks’: the ‘global epidemic’ of LGBT conversion therapy (ang.). theguardian.com, 2018-08-08. [dostęp 2018-08-18].
  158. Scott Bronstein, Jessi Joseph: Therapy to change 'feminine' boy created a troubled man, family says (ang.). CNN.com, 2011-06-10. [dostęp 2018-08-18].
  159. Julie Rodgers: Christians must repent for devaluing L. G. B. T. people (ang.). nytimes.com, 2016-06-16. [dostęp 2018-08-18].
  160. Węgrzyn: nie jestem homofobem. To moja troska (http://www.tvn24.pl) (ang.). tvn24.pl, 2011-06-11. [dostęp 2018-08-17].
  161. Emer O’Toole: Ireland's gay marriage debate: where homophobes are treated as victims (ang.). guardian.com, 2014-02-10. [dostęp 2018-08-17].
  162. Wykładowca UG chciał strzelać do "lovparady"? (pol.). queer.pl, 2018-06-18. [dostęp 2018-07-28].
  163. Wykładowca UG ze strzelbą: "Dobra na lovparady". Rektor: Mediacja zakończona niepowodzeniem (pol.). gazeta.pl, 2018-06-18. [dostęp 2018-07-28].
  164. Straszni politycy na Halloween (pol.). queer.pl, 2016-10-31. [dostęp 2018-07-28].
  165. 25 proc. dzieci wychowywanych przez gejów jest molestowanych? Obalamy homofobiczne tezy z billboardu w Poznaniu (pol.). Newsweek.pl, 2018-08-09. [dostęp 2018-08-14].
  166. Homofobiczny baner w Opolu (pol.). queer.pl, 2018-07-05. [dostęp 2018-08-18].
  167. Marta Glanc: Kontrowersyjny billboard w Poznaniu. Władze miasta zawiadamiają prokuraturę (pol.). onet.pl, 2018-08-07. [dostęp 2018-08-18].
  168. Straszni politycy na Halloween (pol.). queer.pl, 2016-10-31. [dostęp 2018-07-28].
  169. Homofobiczny baner w Opolu (pol.). queer.pl, 2018-07-05. [dostęp 2018-07-22].
  170. Niall Griffiths: Councillor suspended after describing gay people as 'unnatural' and 'perverted' (ang.). southwalesargus.co.uk, 2018-08-14. [dostęp 2018-08-17].
  171. Jack Joshman: Alt-right trolls are spreading the myth that gay people support paedophiles (ang.). PinkNews, 2018-08-04. [dostęp 2018-08-05].
  172. Josh Jackman: Thousands protest Japanese MP who said gay sex would destroy society (ang.). PinkNews, 2018-07-27. [dostęp 2018-08-04].
  173. Anna Collinson: Things the LGBT community has been blamed for (ang.). bbc.co.uk, 2015-04-28. [dostęp 2018-08-05].
  174. Piotr Żytnicki: Homofobiczna mowa nienawiści w TVP Poznań. Dziennikarze i mieszkańcy podpisują protest (pol.). wyborcza.pl, 2018-08-13. [dostęp 2018-08-21].
  175. Ks. Oko wraca. I straszy "gejoterroryzmem" (pol.). queer.pl, 2018-08-21. [dostęp 2018-08-21].
  176. Powstanie Warszawskie karą... za grzechy, w tym homoseksualizm? (pol.). queer.pl, 2018-08-07. [dostęp 2018-08-07].
  177. Anna Collinson: Things the LGBT community has been blamed for (ang.). bbc.co.uk, 2015-04-28. [dostęp 2018-08-05].
  178. Pastor blames CA wildfires on gay people in textbooks (ang.). sdgln.com, 2018-01-05. [dostęp 2018-08-05].
  179. Bishop Brian Tamaki blames gays, murderers and sinners for earthquakes (ang.). nzherald.co.nz, 2016-11-06. [dostęp 2018-08-05].
  180. Lucy Pasha-Robinson: Gay people to blame for Hurricane Harvey, say evangelical Christian leaders (ang.). independent.co.uk, 2017-09-06. [dostęp 2018-08-05].
  181. 18,000 people call on David Silvester to resign. henleystandard.co.uk. [dostęp 2018-08-05].
  182. Radek Oliwa: Oliwa do ognia: kto szydzi z Boga - pary homo czy abp Paetz? (pol.). queer.pl, 2018-08-18. [dostęp 2018-08-18].
  183. Powstanie Warszawskie karą... za grzechy, w tym homoseksualizm? (pol.). queer.pl, 2018-08-07. [dostęp 2018-08-07].
  184. Siobhan Fenton: Orlando shooting: 'Angels' block Westboro Baptist Church protesters from victims' funerals (ang.). independent.co.uk, 2016-06-19. [dostęp 2018-08-07].
  185. Paweł Kośmiński: Parlament Europejski solidaryzuje się z ofiarami homofobii. PiS protestuje (pol.). wyborcza.pl, 2018-05-17. [dostęp 2018-07-28].
  186. Jackie Chan's estranged gay daughter says she's been homeless for a month due to homophobia (ang.). The Economic Times, 2018-05-02. [dostęp 2018-08-04].
  187. Rejected by homophobic parents, valedictorian is going to college, with $125K from donors (ang.). ProudParenting, 2018-08-02. [dostęp 2018-08-04].
  188. 'When Mum found out I was gay, she changed the locks on our house' (ang.). Independent, 2016-12-18. [dostęp 2018-08-04].
  189. Wrongful Termination Based on Being Gay or Lesbian (ang.). californiaemployeerightslawyer.com. [dostęp 2018-08-17].
  190. Cevat Giray Aksoy, Christopher S. Carpenter, Jeff Frank, Matt L. Huffman: Gay Glass Ceilings: Sexual Orientation and Workplace Authority in the UK (ang.). IZA – Institute of Labor Economics. [dostęp 2018-08-12].
  191. Sima Kotecha: Gay British Asians being 'forced into heterosexual marriages' (ang.). bbc.co.uk, 2017-07-19. [dostęp 2018-08-21].
  192. Tom Davidson: Brighton Pride: 'Homophobic man threatened to stab people for being gay' on packed train leaving LGBT celebration (ang.). mirror.co.uk, 2018-08-05. [dostęp 2018-08-17].
  193. Thabo Msibi. Not crossing the line: Masculinities and homophobic violence in South Africa. „Agenda: Empowering Women for Gender Equity”, s. 50-54. Taylor & Francis, Ltd.. 
  194. Lucy Sherriff: #UnderageAndGay: Channel 4 Documentary Reveals The Dark Side Of Coming Out As A Teenager (ang.). Huffington Post, 2015-03-12. [dostęp 2018-08-04].
  195. Mimi Launder: Tory candidate suspended after saying gay people should face the death penalty (ang.). [dostęp 2018-07-21].
  196. Sheraz Ahmad, Dinesh Bhugra. Homophobia: an updated review of the literature. „Sexual and Relationship Therapy”. 4 (25), s. 447-455. Informa UK Limited. DOI: 10.1080/14681994.2010.515206. 
  197. KAMERALNIE "Powinni dla was otworzyć ponownie komory gazowe". Gej o ciemnych stronach życia w Polsce (pol.). wp.pl, 2018-04-29. [dostęp 2018-07-22].
  198. Pobicie osób LGBTQ w armeńskiej wiosce (pol.). queer.pl, 2018-08-06. [dostęp 2018-08-18].
  199. Homophobic and transphobic violence (ang.). UNFE.org. [dostęp 2018-08-18].
  200. Gemma Wheatley: Prolific offender jailed for homophobic arson attack (ang.). www.yourlocalguardian.co.uk, 2008-08-16. [dostęp 2018-08-17].
  201. Ella Braidwood: Arsonists target Lithuania’s only LGBT rights group in ‘vicious homophobic attack’ (ang.). PinkNews, 2018-08-10. [dostęp 2018-08-17].
  202. Richard Kreitner: October 7, 1998: Matthew Shepard Is Found Brutally Tortured and Left for Dead (ang.). thenation.com, 2015-10-07. [dostęp 2018-08-21].
  203. Dennis Romero: Man sentenced to death in torture, murder of boy he thought was gay (ang.). nbcnews.com, 2018-06-08. [dostęp 2018-08-21].
  204. Thabo Msibi. Not crossing the line: Masculinities and homophobic violence in South Africa. „Agenda: Empowering Women for Gender Equity”, s. 50-54. Taylor & Francis, Ltd.. 
  205. Josh Jackman: Lesbian raped by her father, uncle and friend to ‘make her straight’ (ang.). PinkNews, 2018-07-31. [dostęp 2018-08-18].
  206. Ashley Remkus: Man had girlfriend rape 11-year-old autistic son because he thought the boy was gay. 2018-03-30. [dostęp 2018-08-04].
  207. Homophobic and transphobic violence (ang.). UNFE.org. [dostęp 2018-08-18].
  208. The shocking reality of homophobic rape Navi Pillay published in The Asian Age and eight other newspapers, 20 June 2011 (ang.). United Nations High Commissioner for Human Rights, 2011-06-20. [dostęp 2018-08-21].
  209. Case Study: Being a gay woman in DRC and facing fears of 'punitive' rape (ang.). thejournal.ie, 2014-05-24. [dostęp 2018-08-21].
  210. Kit Ramgopal, Karin Roberts: Man charged with killing boy, 10, who reportedly came out as gay (ang.). nbcnews.com, 2018-06-28. [dostęp 2018-08-17].
  211. Thousands remember Soho dead (ang.). BBC.co.uk, 1999-05-02. [dostęp 2018-08-17].
  212. https://queer.pl/news/199496/jesli-to-slyszysz-jesli-to-mowisz-kampania-lgbt-warszawa Przemoc domowa wobec osób LGBT na plakatach w Warszawie
  213. J.A. Bernat, K.S. Calhoun, H.E. Adams, A. Zeichner. Homophobia and physical aggression toward homosexual and heterosexual individuals. „J Abnorm Psychol”. 110 (1), s. 179–187, Feb 2001. PMID: 11261393. 
  214. Dominic J. Parrott. (2009) Aggression Toward Gay Men as Gender Role Enforcement: Effects of Male Role Norms, Sexual Prejudice, and Masculine Gender Role Stress. Journal of Personality 77:4, 1137–1166.
  215. HIV in Men Who Have Sex with Men.
  216. Marcia R. Fenleib: Report of the Secretary’s Task Force on Youth Suicide: Prevention and Intervention in Youth Suicide. Government printing office. ISBN 0-16-002508-7.
  217. Caitlin Ryan, David Huebner, Rafael M. Diaz, Jorge Sanchez. Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults. „Pediatrics”. Vol. 123 (No. 1), s. 346–352, 01/2009. American Academy of Pediatrics. DOI: 10.1542/peds.2007-3524. 
  218. Podręcznik. Szkoła bez homofobii.
  219. Gawlicz K., Rudnicki P., Starnawski M. Dyskryminacja w szkole – obecność nieusprawiedliwiona. Raport z badań. , 2015. Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej (pol.). 
  220. Patrick Strudwick, This Top Psychiatrist Says Anti-Gay Politicians Can Contribute To The Suicides Of LGBT People, „BuzzFeed”.
  221. Claire Thurlow: The Economic Cost of Homophobia (ang.). Peter Tatchell Foundation, 2018-06. [dostęp 2018-07-28].
  222. Christopher Banks: The Cost of Homophobia: Literature Review on the Human Impact of Homophobia In Canada (ang.). maj 2003. [dostęp 8 września 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (6 stycznia 2005)].
  223. Raport z Saskatoon, s. 40–50.
  224. Discrimination in the European Union. Eurobarometer.
  225. Sytuacja społeczna osób biseksualnych i homoseksualnych w Polsce. Raport za lata 2005 i 2006. kampania.org.pl.
  226. wortal Młodzieży Wszechpolskiej.
  227. Przesladowanie i Homofobia w Szkole. Arcigay. [dostęp 8 września 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 stycznia 2007)].
  228. Raport z badan nad przemoca homofobiczna „Schoolmates”. W: Kampania Przeciw Homofobii [on-line]. 12 kwietnia 2008. [dostęp 20 lipca 2011].
  229. Polska szkoła nie lubi gejów i lesbijek.
  230. Raport Mniejszości – STOP MOWIE NIENAWIŚCI – projekt Fundacji Wiedza Lokalna.
  231. Hate Crime. FBI, 2004. [dostęp 2010-11-24].
  232. In the Name of Love: The Church, exclusion and LGB mental health issues. [dostęp 2017-02-16].
  233. innastrona.pl · BE.QUEER Dyskusja redakcyjna: Homofobia a sprawa polska (Jacek Kochanowski: Homofobia czy heteronormatywność?) – portal gej i les.
  234. Green Vale Homes, homofobia jako zachowanie antyspołeczne.
  235. InterPride – International Association of LGBTI Organizers.
  236. Parada Równości przeszła przez stolicę.
  237. Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie nasilenia przemocy powodowanej rasizmem i homofobią w Europie.
  238. PE apeluje o potępienie wypowiedzi Orzechowskiego. W: Gazeta.pl [on-line]. 26 kwietnia 2007. [dostęp 25 marca 2012].
  239. Rezolucja PE w sprawie homofobii w Europie. W: Gazeta.pl [on-line]. 26 kwietnia 2007. [dostęp 25 marca 2012].
  240. a b Olivier De Shutter. Homophobia and Discrimination on Grounds of Sexual Orientation in the Eu Member States: Part I – Legal Analysis. , 2008. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. DOI: 10.2811/9312. ​ISBN 978-92-9192-266-6(ang.). [dostęp 25 marca 2012]. [zarchiwizowane z adresu 27 lutego 2012]. 
  241. Norway General Civil Penal Code, § 135 a. (ang.). [zarchiwizowane z tego adresu (21 lipca 2011)].
  242. a b Equality for lesbians and gay men. ILGA-Europe Report, June 1998 (ang.). ILGA Europe. [dostęp 8 września 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 kwietnia 2008)].
  243. Anti-discrimination Act 1977 – Sect 49ZT. Homosexual vilification unlawful.
  244. Szwedzki Kodeks Prawny.
  245. Geje i lesbijki w UE potrzebują ochrony.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura polska[edytuj | edytuj kod]

  • Todd D. Nelson Psychologia uprzedzeń, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003, ​ISBN 83-89120-65-8​.
  • Amnesty International Polska, Przełamać milczenie. Łamanie praw człowieka ze względu na orientację seksualną, Gdańsk 2003
  • Z. Sypniewski, B. Warkocki (red.) Homofobia po polsku, Sic!, Warszawa 2004, ​ISBN 83-88807-55-2​.
  • T. Basiuk, D. Ferens, T. Sikora Parametry pożądania. Kultura odmieńców wobec homofobii, Universitas, Kraków 2006, ​ISBN 83-242-0502-0​.

Literatura obcojęzyczna[edytuj | edytuj kod]

  • W.J. Blumenfeld, Homophobia: How We All Pay the Price, 1992.
  • B.R.S. Fone, Homophobia: A History, 2000.
  • P.B. Jung, R.F. Smith, Heterosexism: An Ethical Challenge, 1994.
  • M. Kantor, Homophobia, 1998.
  • K.J. Peterson, Health Care for Lesbians and Gay Men: Confronting Homophobia and Heterosexism, 1996.
  • E.D. Rothblum, L.A. Bond, Preventing Heterosexism and Homophobia, 1996.
  • P. Sarna, Rhetoric and Public Service Advertising – A Case Study on The Campaign Against Homophobia, 2013.
  • J.T. Sears, W.L. Williams, Overcoming Heterosexism and Homophobia: Strategies that Work, 1997.
  • Ch. Stewart, Sexually Stigmatized Communities: Reducing Heterosexism and Homophobia: An Awareness Training Manual, 1999.