Ordynacja Przygodzicka Radziwiłłów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ordynacja Przygodzicka Radziwiłłów, Hrabstwo Przygodzickie - ordynacja rodowa założona w zaborze pruskim przez Michała Hieronima Radziwiłła dla jego syna Antoniego Henryka Radziwiłła. Powstanie ordynacji datuje się formalnie od 1873 roku kiedy zatwierdzono statut majoratu na Hrabstwie Przygodzickim. W rzeczywistości jednak Radziwiłłowie traktowali te dobra jak ordynację wcześniej i nie ulegały one podziałowi od końca XVIII wieku.

Historia[edytuj]

Ordynacja Przygodzicka została założona w 1796 roku na największych na terenie powiatu kaliskiego dobrach ziemskich, które od połowy XVIII wieku stanowiły latyfundium rodu Radziwiłłów. Powodem fundacji był ślub Antoniego Henryka Radziwiłła z krewną króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II, Fryderyką Dorotą Luizą Filipiną Hohenzollern i chęć Michała Hieronima Radziwiłła do obdarowania młodej pary własnym majątkiem.

W chwili powstania ordynacja była największym na ziemiach polskich gospodarstwem rybnym. Dobra przygodzickie posiadały 118 stawów i sadzawek, w tym 18 stawów głównych, a obszar użytkowanej powierzchni stawowej wynosił około 700 ha.

W 1840 roku Radziwiłłowie uzyskali dla Przygodzic statut hrabstwa. W 1873 roku ordynat Ferdynand Radziwiłł uzyskał dla majątku zatwierdzenie statutu ordynacji. Ordynacja Radziwiłłów na Przygodzicach nie została zatwierdzona wcześniej, gdyż dwaj synowie księcia Antoniego Henryka przez całe życie nie dokonali podziału majątku rodzinnego i uczyniono to dopiero po śmierci obu braci. W latach 20. XX wieku dobra przygodzickie w wyniku złego ich administrowania przez IV. ordynata zostały zadłużone. Ustanowiono zarząd, który pozbawił Michała Radziwiłła możliwości wpływania na decyzje gospodarcze.

W czasie II wojny światowej ordynacja została znacjonalizowana przez Niemców, a jej dochody były przeznaczane na cele polityki III Rzeszy w germanizacji Wielkopolski. W 1945 roku majorat został formalnie zniesiony na mocy dekretu o reformie rolnej.

W Polsce Ludowej na bazie dóbr przygodzickich stworzono Szkołę Rolniczą w Przygodzicach, część majątku przejęły również: PGR, Gospodarstwo Rybackie oraz Zarząd Gorzelni.

Ordynaci[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Przygodzice (pol.). przygodzice.pl. [dostęp 2014-12-29].