Owocożer koralowy
| Ptilinopus coralensis[1] | |||
| Peale, 1848[2][a] | |||
.jpg) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
owocożer koralowy | ||
| Synonimy | |||
|
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6] | |||
 | |||
Owocożer koralowy[7] (Ptilinopus coralensis) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae), podrodziny treronów. Występuje endemicznie w archipelagu Tuamotu (Polinezja Francuska). Według IUCN ma status „bliski zagrożenia” (NT – Near Threatened).
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Takson po raz pierwszy opisany przez T. Peale’a w 1848 roku pod obecną nazwą. Jako lokalizację holotypu autor wskazał „Aratika, Tuamotu”[8]. Tworzy grupę siostrzaną wraz z P. chalcurus i P. purpuratus[8]. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków[9].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała wynosi około 22–24 cm[8] (dla okazów z Muzeum Brytyjskiego około 9 cali), z czego koło 9,5 cm przypada na ogon, a 1,4 cm na dziób. Skrzydło ma długość 14,2 cm, skok 2,2 cm[10]. Masa ciała mieści się w granicach 70–99 g[8]. Jest to mały, podobny do owocożera atolowego (Ptilinopus purpuratus) gołąb o krótkim ogonie. W upierzeniu przeważa kolor zielony. Różowofioletowe czoło okalają żółte pióra. Szarą szyję i pierś cechuje oliwkowy odcień. Wierzch ciała ciemnozielony, na pokrywach skrzydłowych i lotkach III rzędu żółte obrzeżenia. Na końcu ogona szeroki pas, jednak niewyróżniający się. Brzuch żółtozielony, w okolicach kloaki i na pokrywach podogonowych intensywniej żółty. Tęczówka czerwona, dziób żółty do żółtopomarańczowego[11].
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Owocożer koralowy występuje endemicznie na wyspach archipelagu Tuamotu (Polinezja Francuska), na łącznym obszarze około 650 km². Nie występuje na wyspie Makatea[8]. Jest to jedyny przedstawiciel owocożerów przystosowany do życia wyłącznie na wyspach koralowych[12]. Środowiskiem życia gatunku są lasy. Wiadomo, że gnieździ się zarówno w kserofitycznych zakrzewieniach zdominowanych przez Suriana maritima (zabłędowate), jak i w bujnych zaroślach z obecnością pandanów połaciowych (Pandanus tectorius) i Heliotropium foertherianum[11].
Zachowanie
[edytuj | edytuj kod]Zazwyczaj widywany pojedynczo lub w parach, ale zdarzały się obserwacje grupek 5–6 osobników lub stad liczących 20–30 ptaków. Owocożer koralowy żywi się owocami wielu gatunków, jak Timonius polygamus, Pipturus argenteus i Heliotropium foertherianum. Nie jest to wyłącznie leśny gatunek, jak inni pacyficzni przedstawiciele Ptilinopus; pożywienia szuka zarówno wysoko w koronach drzew, jak i na ziemi. Stwierdzono, że w skład jego diety wchodzą także, oprócz owoców, liście Guettarda speciosa, nasiona Morinda i trawy, a także małe owady zbierane z roślinności lub z podłoża. Zjada znacznie więcej bezkręgowców niż inni przedstawiciele rodzaju; możliwe nawet, że łapie małe jaszczurki[11].
Niepłochliwy, na niezamieszkanych atolach pozwala podejść człowiekowi na odległość kilku metrów. Porusza się lotem prostym z płytkimi uderzeniami skrzydeł, niezbyt szybko[11].
Lęgi
[edytuj | edytuj kod]Okres lęgowy nie ma ściśle określonych granic, odnotowywano lęgi przez większość roku[11]. Osobniki młodociane obserwowano w lutym i maju, zaś te przechodzące pierzenie z szaty juwenalnej na dorosłą – w lutym, marcu, maju i wrześniu[8]. Gniazdo stanowi platforma wykonana z niestarannie posplatanych gałęzi i fragmentów winorośli, umieszczona na krzewie lub niskim drzewie 0,3–3 m nad ziemią. W zniesieniu pojedyncze, białe jajo[11].
Status zagrożenia i ochrona
[edytuj | edytuj kod]Przez IUCN od 1994 roku uznawany za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened)[6], wcześniej (od roku 1988) uznawany za gatunek niższego ryzyka/najmniejszej troski (LR/lc, Lower Risk/least concern). Liczebność populacji szacowana jest na 2800–5600 dorosłych osobników, a jej trend oceniany jest jako lekko spadkowy. Zagrożenie dla owocożera koralowego na niektórych wyspach stanowią zawleczone drapieżniki, jak szczur śniady (Rattus rattus); ponadto podatny jest na niszczenie środowiska, na przykład dla pozyskania miejsca na plantacje kokosów. W przeszłości miały miejsce polowania na tego ptaka, obecnie nie uważa się ich za poważne zagrożenie dla gatunku[6][12]. W przypadku sześciu ostoi ptaków IBA BirdLife International uznaje owocożera koralowego za jeden z gatunków kwalifikujących, tj. takich, na podstawie których obecności wyznacza się te ostoje; są to m.in. atole Tahanea, Tenararo, Tikehau i Niau[12].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Niekiedy podawana jest data 1849 jako prawdopodobna data ukazania się publikacji drukiem.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ptilinopus coralensis, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ T. Peale, United States Exploring Expedition. During the Years 1838, 1839, 1840, 1841, 1842. Under the command of Charles Wilkes, U.S.N., t. 8 Mammalia & Ornithology, 1848, s. 190–191.
- ↑ C.L. Bonaparte, 1855 ["1857"]. Conspectus Generum Avium, 2, sig. 4–7, s. 26.
- ↑ G.R. Gray, 1859. Catalogue of the birds of the tropical islands of the Pacific Ocean, s. 37.
- ↑ T. Salvadori, 1893. Catalogue of the Birds in the British Museum, 21, Columbae, s. 84, 105.
- 1 2 3 Ptilinopus coralensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Raphinae Wetmore, 1930 - trerony (wersja: 2026-02-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-06-08].
- 1 2 3 4 5 6 Baptista, L.F., Trail, P.W. & Horblit, H.M.: Atoll Fruit-dove (Ptilinopus coralensis). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2013). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, 1997. [zarchiwizowane z tego adresu (16 maja 2014)].
- ↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-06-08] (ang.).
- ↑ Tommaso Salvadori: Catalogue of the Birds in the British Museum. T. 21. Columbae, or Pigeons. 1893, s. 104.
- 1 2 3 4 5 6 David Gibbs: Pigeons and Doves: A Guide to the Pigeons and Doves of the World. A&C Black, 2010, s. 496–498. ISBN 978-1-4081-3556-3.
- 1 2 3 Species factsheet: Atoll Fruit-dove Ptilinopus coralensis [online], BirdLife International, 2023 [dostęp 2026-06-08] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).