Szczur śniady

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szczur śniady
Rattus rattus
(Linnaeus, 1758)
Dwa szczury śniade w zoo w Hamburgu
Dwa szczury śniade w zoo w Hamburgu
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada żuchwowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Rodzina myszowate
Rodzaj szczur
Gatunek szczur śniady
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Szczur śniady (Rattus rattus) – gatunek gryzonia z rodziny myszowatych (Muridae), inwazyjny[2].

Opis[edytuj]

Żerujący szczur
Różnice w budowie między szczurem śniadym i wędrownym

Nieco mniejszy od swojego krewniaka, szczura wędrownego. Długość ciała 16–23 cm, długość ogona 18–25 cm, masa ciała 175–300 g. Pysk ostro zakończony, duże uszy, cienkie i prawie nagie. Grzbiet ciała ubarwiony najczęściej na kolor szaro-brązowy, ale u różnych osobników występuje duża zmienność ubarwienia; od szarego poprzez różne barwy pośrednie aż do czarnego. Spodnia część ciała jaśniejsza. Ogon pokryty łuskami i rzadkim owłosieniem. Od szczura wędrownego różni się większymi uszami i dłuższym ogonem. Bardzo dobrze się wspina, używając do tego swego ogona.

Występowanie[edytuj]

Prawdopodobnie pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej. W Polsce występuje na nielicznych stanowiskach w dorzeczu Odry i w niektórych portach na wybrzeżu Bałtyku, ale jego zasięg nie jest dokładnie znany. Wiadomo, że w ostatnich latach jego liczebność znacznie się zmniejszyła – z wielu środowisk został wyparty przez swojego konkurenta, czyli szczura wędrownego.

Siedlisko[edytuj]

 Zobacz też: fauna Polski.

Jest to typowy gatunek synantropijny. Przebywa wyłącznie w pobliżu siedzib ludzkich, gdzie zasiedla strychy, magazyny zbożowe, poddasza, hale targowe i różnego rodzaju zabudowania gospodarcze. Charakterystyczne jest to, że w odróżnieniu od szczura wędrownego zajmuje zwykle wyższe kondygnacje budynków. Potrafi wspinać się po murach, można go spotkać w miejscach wydawałoby się mało prawdopodobnych. Często występuje w magazynach portowych. W czasach żaglowców to właśnie szczur śniady był częstym, choć niechcianym towarzyszem żeglarzy.

Tryb życia[edytuj]

Szczur śniady jest aktywny głównie nocą. W miejscach, gdzie nie jest płoszony, wykazuje aktywność całodobową. Jest wszystkożerny i mało wybredny pod względem odżywiania. Dzienna porcja pokarmu wynosi około 20 gramów. Rozmnaża się bardzo szybko. Okres rozrodczy trwa cały rok. Ciąża trwa od 20 do 24 dni; w jednym miocie samica rodzi od 3 do 15 młodych. W ciągu roku daje od 2 do 6 miotów. Młode rodzą się ślepe, oczy otwierają po kilkunastu dniach, a dojrzałość płciową osiągają po 3–6 miesiącach. Szczur śniady żyje do 4 lat.

Znaczenie[edytuj]

 Zobacz też: deratyzacja.

Jest gatunkiem bardzo szkodliwym z punktu widzenia człowieka. Podobnie jak szczur wędrowny, wyrządza duże szkody gospodarcze (niszczy żywność, przegryza instalacje elektryczne, uszkadza meble). Ponadto pośredniczy w przenoszeniu wielu chorób, w tym dżumy. W Junnanie, górskiej prowincji Chin, dżuma przenoszona przez szczura śniadego została rejestrowana w źródłach historycznych już w 1772 roku[3].

Pomimo popularnego przekonania o przenoszeniu wścieklizny przez szczury, zarejestrowano jedynie nieliczne przypadki zarażenia człowieka wścieklizną przez szczura i inne małe gryzonie[4]. Małe gryzonie rzadko przeżywają ataki większych zwierząt zarażonych wścieklizną (np. lisów i psów), a dodatkowo zarażone nią bardzo szybko umierają. W latach 1954–1970 w Stanach Zjednoczonych znaleziono łącznie 39 przypadków dzikich szczurów chorych na wściekliznę[4]. W badaniu przeprowadzonym w latach 1990–1994 w Polsce na 12 230 przypadków zwierząt chorych na wściekliznę zarejestrowano jedynie 4 szczury[5].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. Rattus rattus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  2. Dick Veitch: GISD (ang.). iucngisd.org, 2011-01-11. [dostęp 2017-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-10-08)].
  3. Jürgen Osterhammel (tłum. I. Drozdowska-Broering, J. Kałążny, A. Peszke, K. Śliwińska): Historia XIX wieku. Przeobrażenie świata. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2013, s. 252. ISBN 978-83-7177-939-8.
  4. a b Wild Rats and Disease (ang.). ratbehavior.org. [dostęp 2017-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-26)].
  5. Edyta Wincewicz: EJPAU 2002. Wincewicz E. Microbiological examination of wild rats living in various environments in the epizootic aspect (Virus infections) (ang.). ejpau.media.pl (Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wroclawiu), 2002. [dostęp 2017-10-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-26)].

Bibliografia[edytuj]

  1. Włodzimierz Serafiński: Ssaki Polski. Atlas. Elżbieta Fido-Drużyńska (ilustracje). Warszawa: Wyd. Szkolne i Ped., 1995. ISBN 83-02-04976-X.

Linki zewnętrzne[edytuj]